Những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa

Cựu thanh niên xung phong Võ Thị M., quê ở Quảng Bình, gia nhập lực lượng TNXP năm 1967. Khi ấy, bà vừa tròn mười chín tuổi. Công việc hằng ngày của đơn vị bà là bám trụ tại một trọng điểm giao thông thường xuyên bị máy bay Mỹ đánh phá để kịp thời sửa chữa đường mỗi khi bom vừa ngớt.

Mỗi khi còi báo động vang lên, cả đơn vị phải nhanh chóng rút vào hầm trú ẩn. Nhưng ngay sau khi loạt bom kết thúc, họ lại lập tức lao ra mặt đường, cuốc xẻng trên tay, chạy đua với thời gian để lấp hố bom và dọn dẹp đất đá. Nếu chậm trễ, các đoàn xe vận tải chở vũ khí và lương thực vào chiến trường sẽ bị ùn tắc, ảnh hưởng trực tiếp tới các đơn vị đang chiến đấu phía trước.

Võ Thị M. kể rằng có những ngày họ phải san lấp hàng chục hố bom lớn nhỏ. Đất đá nóng bỏng, khói bom vẫn còn bốc lên, nhưng không ai dám chần chừ. Họ làm việc trong tiếng máy bay gầm rú trên đầu, luôn trong tâm trạng có thể bị ném bom lần nữa bất cứ lúc nào.

Điều kiện sinh hoạt của các cô gái TNXP vô cùng thiếu thốn. Họ sống trong những căn hầm tạm bợ bên sườn núi, ăn lương khô, cơm vắt và hiếm khi có đủ nước sạch. Quần áo thường xuyên ướt đẫm mồ hôi và bùn đất, nhưng họ vẫn cố giữ cho mình vẻ gọn gàng, bởi theo lời bà M., đó là cách để nhắc nhở bản thân rằng mình vẫn là những cô gái trẻ, không để chiến tranh làm mất đi niềm tin và phẩm giá.

Một trong những ký ức đau lòng nhất của bà là một lần đơn vị đang làm nhiệm vụ thì máy bay Mỹ quay lại đánh phá bất ngờ. Một quả bom rơi trúng khu vực gần đó, khiến một số đồng đội của bà hy sinh tại chỗ. Sau trận bom, những người còn sống vừa phải tiếp tục san lấp hố bom, vừa lo chôn cất tạm thời cho đồng đội. Công việc ấy diễn ra trong im lặng, chỉ có tiếng cuốc chạm vào đất và những giọt nước mắt lặng lẽ rơi.

Dù đối mặt với hiểm nguy thường trực, tinh thần lạc quan vẫn được các cô gái TNXP giữ gìn như một cách để vượt qua sợ hãi. Buổi tối, khi công việc tạm lắng, họ thường quây quần bên nhau, hát những bài ca cách mạng hoặc kể chuyện quê nhà. Những khoảnh khắc ấy giúp họ quên đi tiếng bom đạn và tiếp thêm sức mạnh để bước vào ngày làm việc mới.

Sau chiến tranh, nhiều người trong số họ trở về quê hương với sức khỏe bị ảnh hưởng bởi sốt rét, bom đạn và những năm tháng lao động nặng nhọc. Tuy vậy, khi nhắc lại quãng đời TNXP, Võ Thị M. vẫn nói đó là thời gian bà cảm thấy mình sống có ý nghĩa nhất – khi mỗi nhát cuốc, mỗi bao đất bà mang đi đều góp phần giữ cho tuyến đường thông suốt, góp phần vào chiến thắng chung của đất nước.

Ngày nay, trên nhiều cung đường Trường Sơn và Quảng Bình, những tấm bia tưởng niệm được dựng lên để ghi nhớ sự hy sinh của các đội TNXP. Đối với những người còn sống, đó không chỉ là nơi tưởng niệm đồng đội, mà còn là lời nhắc nhở về một thời tuổi trẻ đã cháy hết mình trên tuyến lửa.