Những cơ sở cách mạng ở thôn Tè – khi một làng quê trở thành nơi che chở cán bộ

Ít người biết rằng từ những năm 1936–1937, khi phong trào cách mạng ở Nam Sách còn đang trong thời kỳ gây dựng, thôn Tè, xã Hợp Tiến đã là một trong những nơi sớm hình thành cơ sở cách mạng. Tư liệu của Đảng bộ huyện Nam Sách ghi rõ các thôn Đầu, Tè, Bến ở Hợp Tiến đã có cơ sở cách mạng từ thời kỳ này.

Ngày ấy, Hợp Tiến chỉ là một vùng quê nông nghiệp.

Người dân chủ yếu làm ruộng.

Cuộc sống tưởng như rất bình thường.

Nhưng bên dưới cuộc sống ấy, một hoạt động khác đang âm thầm diễn ra.

Những người giác ngộ cách mạng bắt đầu tuyên truyền, liên lạc và xây dựng cơ sở trong nhân dân.

Đó là công việc cực kỳ nguy hiểm.

Bởi nếu bị chính quyền thực dân phát hiện, người tham gia có thể bị bắt, tù đày.

Vì vậy, hoạt động cách mạng phải dựa rất nhiều vào lòng tin của người dân.

Một cán bộ từ nơi khác đến cần một chỗ nghỉ.

Một người đưa tin cần một nơi an toàn.

Một tài liệu cần được cất giấu.

Một cuộc gặp cần diễn ra mà không để đối phương phát hiện.

Những việc tưởng nhỏ ấy lại quyết định sự tồn tại của cả một cơ sở cách mạng.

Và những gia đình ở Tè đã trở thành một phần của mạng lưới ấy.

Một làng quê nhưng không hề bình thường

Đầu năm 1940, phong trào cách mạng ở Nam Sách phát triển mạnh.

Ngày 19/5/1940, Chi bộ Đảng Cộng sản Tạ Xá được thành lập với 3 đảng viên. Đây là chi bộ cộng sản đầu tiên của huyện Nam Sách và là tiền thân của Đảng bộ Hợp Tiến ngày nay.

Chỉ hơn một tháng sau, ngày 20/7/1940, Ban Phủ ủy lâm thời huyện Nam Sách được thành lập tại nhà ông Nguyễn Văn Dĩu ở khu vực thôn Đầu.

Từ những cơ sở nhỏ như Tè, Đầu, Bến, phong trào dần lan rộng.

Điều này cho thấy một điều rất đáng chú ý:

Cuộc cách mạng không bắt đầu từ những nơi lớn lao.

Nó bắt đầu từ những ngôi nhà dân, những cuộc gặp kín đáo và những con người bình thường dám đặt niềm tin vào nhau.

Người dân có thể không biết tương lai sẽ đi đến đâu.

Nhưng họ biết rằng nếu không có người bảo vệ, che chở và giúp đỡ cán bộ, phong trào rất khó tồn tại.

Và rồi ngày ấy đến…

Năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công.

Tại Hợp Tiến, ngày 22/8/1945, đội tự vệ quần chúng và nhân dân đã tổ chức mít tinh, tuyên bố giải tán chính quyền thực dân phong kiến và thành lập chính quyền cách mạng.

Những người dân từng âm thầm che chở cơ sở cách mạng nhiều năm trước, lúc ấy đã có thể công khai đứng lên làm chủ quê hương.

Nếu nhìn lại từ năm 1945, có thể thấy con đường ấy đã bắt đầu từ rất sớm:

1936–1937: những cơ sở cách mạng đầu tiên xuất hiện ở Đầu, Tè, Bến.

19/5/1940: Chi bộ Tạ Xá ra đời.

20/7/1940: Phủ ủy Nam Sách được thành lập.

22/8/1945: chính quyền cách mạng được thành lập ở Hợp Tiến.

Một vùng quê đã đi qua gần một thập kỷ từ những cơ sở bí mật đến ngày giành chính quyền.