NHỮNG "CÔ TIÊN" VÁ ĐẤT Ở ĐÊ TRỰC TUẤN

Trực Tuấn những năm 1972 không chỉ có mùi lúa chín mà còn đặc quánh mùi khói bom phốt pho. Bà Lan khi ấy mới mười chín tuổi, là tiểu đội trưởng tiểu đội TNXP bám trụ dọc đê sông Ninh. Ngôn ngữ của bà năm ấy là tiếng xẻng va vào đá sỏi bôm bốp, là tiếng thở dốc của đồng đội trong những đêm trắng gánh đất lấp hố bom cho xe pháo kịp qua phà Ninh Giang trước lúc bình minh. Đôi bàn tay vốn mềm mại của cô thiếu nữ đất học, giờ đây chai sần, rướm máu vì cán cuốc và những tảng đất cứng như đá.

Bà nhớ nhất trận bom rải thảm vào một đêm cuối đông lạnh tái tê. Một đoạn đê xung yếu bị khoét sâu thành những hố sụt khổng lồ, như những "vết thương mưng mủ" trên cơ thể quê hương. Giữa làn khói bom chưa kịp tan, bà Lan cùng chị em đã lao ra, vừa làm vừa hát để át đi tiếng máy bay gầm rít phía trên. "Lúc ấy chẳng ai nghĩ đến chết, chỉ sợ đê vỡ, nước tràn, xe không qua được mặt trận," bà hồi tưởng, đôi mắt rực sáng khi nhớ lại khoảnh khắc chiếc xe tải đầu tiên lăn bánh an toàn qua đoạn đường vừa vá xong. Hình ảnh những cô gái Trực Tuấn với chiếc nón lá trắng ngụy trang, vai quẩy gánh đất, bóng đổ dài trên mặt đê dưới ánh pháo sáng, đã trở thành một thước phim huyền thoại về sức mạnh của lòng yêu nước.

Hòa bình lập lại, bà Lan trở về xóm Đông Thượng, mang theo những vết sẹo của một thời oanh liệt. Hiện tại, bà là hạt nhân văn nghệ của xã, người luôn gìn giữ những làn điệu chèo và dân ca của vùng đất Trực Ninh. Giọng hát của bà giờ đây không còn để át tiếng bom, mà để ca ngợi sự đổi mới của quê hương, để vỗ về những nỗi nhọc nhằn của bà con nông dân. Nhìn bà tươi cười hướng dẫn các cháu nhỏ tập múa hát dưới bóng đa làng, người ta thấy một sự hồi sinh kỳ diệu. Với bà Lan, mỗi tấc đê sông Ninh hôm nay không chỉ là thành trì ngăn lũ, mà là một phần xương máu, là chứng nhân cho một thời thanh xuân rực lửa của những "cô tiên" vá đất quê nhà.