NHỮNG CON ĐƯỜNG BÍ MẬT DẪN VÀO LỊCH SỬ

Trong suốt những năm tháng chiến tranh ở Sài Gòn, không phải con đường nào cũng chỉ đơn giản là lối đi. Có những con đường vốn chỉ là hẻm nhỏ chật hẹp, những lối đi quanh co sau nhà dân, những bờ kênh tối tăm, thậm chí chỉ là những lối đi tạm bợ bằng những tấm ván và bụi tre, nhưng lại chính là “mạch máu” của cuộc chiến thầm lặng. Đó là những con đường mà chỉ người dân, chỉ những chiến sĩ biệt động mới biết. Những con đường ấy không dẫn đến những nơi xa hoa, không dẫn đến những khu chợ nhộn nhịp, mà dẫn thẳng vào lịch sử.

Khi nhớ lại những ngày ấy, Phạm Hải Triều không thể nào quên những lần băng qua các con hẻm tối, những khúc rẽ tưởng như vô nghĩa nhưng lại đóng vai trò sống còn. Sài Gòn trước năm 1975 là một thành phố rộng lớn nhưng cũng đầy cạm bẫy. Quân cảnh, mật vụ, những trạm kiểm soát bất ngờ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Nếu chỉ đi trên những con đường chính, đi theo những tuyến giao thông bình thường thì chẳng khác nào lao thẳng vào mắt kẻ thù. Vì thế, người lính phải học cách đi theo những con đường mà chỉ có dân mới hiểu, chỉ có lòng tin mới dẫn lối.

Có những con đường ban ngày chỉ là nơi trẻ con chơi đùa, người dân đi lại bình thường, nhưng đêm xuống lại trở thành tuyến đường vận chuyển tài liệu, vũ khí, đưa đón cán bộ, đưa người bị thương đến nơi an toàn. Những bước chân lặng lẽ trong đêm, những tiếng gõ cửa khẽ khàng, những tín hiệu đã được thống nhất từ trước… tất cả hòa quyện tạo thành một mạng lưới bí mật, như một dòng chảy âm thầm mà mạnh mẽ, len lỏi trong lòng thành phố đang bị kìm kẹp.

Một lần, nhiệm vụ yêu cầu anh phải chuyển một tài liệu quan trọng qua nhiều khu vực có kiểm soát gắt gao. Nếu đi con đường bình thường chỉ cần ba mươi phút, nhưng với người lính biệt động thì ba mươi phút ấy có thể là cả một đời người. Thế nên, họ buộc phải đi vòng, đi hẻm, đi qua những mái nhà, bờ tường, lau sậy… biến hành trình ấy thành một cuộc vượt thoát âm thầm. Có đoạn, anh phải đi qua một con hẻm chỉ rộng vừa đủ cho một người lách qua, hai bên là những bức tường cũ đã bong tróc. Có đoạn lại phải bước xuống những lối đi ngập nước, nơi rác trôi lềnh bềnh nhưng mỗi bước đều mang theo sinh mệnh của bao nhiêu con người phía sau.

Những con đường ấy không chỉ là những lối đi vật chất, mà còn là con đường của lòng tin. Người dân chỉ cần mở cánh cửa sau nhà, người lính chỉ cần đi thấp người một chút, len qua vườn chuối, vượt qua bức tường gạch, là có thể tiến thêm một bước đến mục tiêu. Nhưng cái mở ra không chỉ là cánh cửa, mà là cả tấm lòng của nhân dân Sài Gòn. Họ hiểu rằng mỗi lần như thế là một lần đặt gia đình và bản thân vào vòng nguy hiểm. Nhưng họ vẫn làm, lặng lẽ mà kiên cường.

Có những con đường mà Phạm Hải Triều chỉ đi qua một, hai lần trong đời, nhưng đến tận bây giờ vẫn nhớ như in từng góc cong, từng viên đá, từng cái bóng đèn leo lét. Bởi đó không chỉ là đường đi – đó là nơi anh đã nhìn thấy sức mạnh của sự đoàn kết, nơi anh đã chứng kiến lòng yêu nước của nhân dân. Đó cũng là nơi anh cảm nhận rõ nhất sự mong manh của sự sống, khi chỉ một bước trượt, một phút chậm trễ thôi là có thể bị phát hiện.

Không phải ai cũng may mắn được bước trên những con đường ấy. Và cũng không phải ai bước trên đó cũng có thể trở về. Có những đồng đội đã ra đi vĩnh viễn trên những lối đi âm thầm này. Họ ngã xuống mà không một tiếng súng vang lên, không kèn trống, không ánh đèn chiếu sáng. Nhưng chính những hy sinh ấy đã góp phần làm nên những chiến công vang dội sau này.

Những con đường bí mật ấy đã âm thầm khắc tên mình vào lịch sử không phải bằng biển hiệu, không phải bằng bản đồ, mà bằng dấu chân của người lính, bằng những giọt mồ hôi và máu của biết bao con người. Khi chiến tranh kết thúc, nhiều con đường đã được mở rộng, nhiều hẻm nhỏ đã trở thành phố lớn, nhưng đối với những người từng sống và chiến đấu ở đó, chúng mãi mãi là những con đường dẫn họ vào lịch sử, dẫn họ đến với Tổ quốc.