Những con đường mang tên ký ức

Có những con đường khi đi qua chỉ một lần trong đời, nhưng lại theo ta suốt cả cuộc đời. Với ông tôi, những con đường hành quân trong chiến tranh chính là những con đường mang tên ký ức – không có biển chỉ dẫn, không xuất hiện trên bản đồ du lịch, nhưng tồn tại bền bỉ trong tâm trí.

Đó là con đường mòn xuyên rừng Trường Sơn, nơi bước chân người lính nối tiếp nhau thành một dải im lặng. Đó là con đường đất đỏ ở miền Trung, trơn trượt trong mưa, bỏng rát trong nắng gió Lào. Mỗi con đường đều thử thách con người đến tận cùng sức lực.

Ông kể rằng, có những con đường đi trong nỗi sợ thường trực. Bom đạn có thể trút xuống bất cứ lúc nào. Nhưng cũng chính trên những con đường ấy, tình đồng đội được hun đúc. Người khỏe đỡ người yếu, người đi trước dò mìn, người đi sau cảnh giới. Con đường không chỉ nối các địa điểm, mà nối những trái tim cùng chung lý tưởng.

Có con đường ông đi qua rồi không bao giờ trở lại. Nhưng ký ức về nó vẫn nguyên vẹn: tiếng gọi nhau trong đêm, ánh đèn pin che kín, những bữa cơm vội bên đường. Những ký ức ấy theo ông về làng quê, theo ông trong từng giấc ngủ.

Khi đất nước hòa bình, nhiều con đường mới được mở ra, thẳng tắp và rộng rãi. Nhưng với ông, những con đường mang tên ký ức vẫn luôn hiện hữu. Chúng nhắc ông nhớ về một thời gian khổ nhưng cao đẹp, về những con người đã nằm lại dọc đường hành quân.

Những con đường ấy không cần được đặt tên chính thức. Chỉ cần được nhớ đến, được kể lại, là chúng đã sống mãi trong lịch sử dân tộc.