Những con đường "mọc" sau mỗi trận bom

Trong cuộc chiến tranh phá hoại, không quân Hoa Kỳ xác định muốn cắt đứt sự chi viện từ miền Bắc thì phải đánh sập tuyến đường Trường Sơn. Vì vậy, các trọng điểm như Cua Chữ A, Ngầm Ta Lê, Đèo Phu La Nhích, ATP… liên tục bị đánh phá bằng bom phá, bom từ trường và bom nổ chậm. Có nơi vừa san lấp xong thì chỉ vài giờ sau lại xuất hiện thêm hàng chục hố bom mới.

Là Tư lệnh Đoàn 559, Đồng Sỹ Nguyên hiểu rằng nếu chỉ tập trung sửa chữa tuyến đường chính, bộ đội sẽ luôn ở thế bị động. Sau nhiều chuyến khảo sát thực địa, ông đưa ra chủ trương mở hệ thống đường kín, đường tránh và đường vòng, biến tuyến Trường Sơn từ một con đường đơn lẻ thành mạng lưới giao thông liên hoàn.

Theo chỉ đạo của ông, công binh và thanh niên xung phong không chỉ lấp hố bom mà còn bí mật mở những tuyến đường mới dưới tán rừng già. Ban ngày, lực lượng ngụy trang kỹ lưỡng để tránh máy bay trinh sát; ban đêm, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ dùng cuốc, xẻng và thuốc nổ mở đường xuyên núi. Có nơi, chỉ sau một đêm, một tuyến đường mới đã hình thành, giúp các đoàn xe tiếp tục hành quân trong khi đối phương vẫn tập trung đánh phá tuyến cũ.

Chính nhờ tư duy chiến lược ấy, Bộ đội Trường Sơn đã tạo nên một hệ thống giao thông có tính cơ động rất cao. Theo nhiều tài liệu lịch sử, đến cuối cuộc kháng chiến, mạng lưới đường Trường Sơn phát triển thành hàng nghìn kilômét đường ô tô với nhiều tuyến trục dọc và trục ngang, cùng hệ thống đường ống xăng dầu và thông tin liên lạc. Đây là một kỳ tích về tổ chức hậu cần trong điều kiện chiến tranh hiện đại.

Các cựu chiến binh từng ví von rằng: "Bom Mỹ đánh đến đâu, đường Trường Sơn lại mọc thêm đến đó." Cách nói ấy phản ánh ý chí sáng tạo, bền bỉ của Bộ đội Trường Sơn và dấu ấn chỉ huy của Đồng Sỹ Nguyên trong việc biến khó khăn thành lợi thế