Những công trình xây dựng thành phố sau chiến tranh

Sau ngày đất nước thống nhất, Thành phố Hồ Chí Minh đứng trước một nhiệm vụ khổng lồ: vừa ổn định đời sống vừa xây dựng nền tảng cho phát triển lâu dài. Thành phố không chỉ cần giải quyết lương thực và việc làm mà còn phải xây dựng đường sá, hệ thống điện, thủy lợi và cơ sở sản xuất. Võ Văn Kiệt đặc biệt chú trọng đến những công trình có tác động trực tiếp đến đời sống. Một trong những hình ảnh được lưu lại là ông tham gia chỉ đạo các hoạt động thủy lợi và huy động lực lượng thanh niên xây dựng những công trình phục vụ sản xuất. Những công việc ấy không hào nhoáng nhưng có ý nghĩa rất thiết thực. Nếu thủy lợi được cải thiện, nông nghiệp có thể phát triển. Nếu đường sá tốt hơn, hàng hóa có thể lưu thông. Nếu điện được bảo đảm, sản xuất công nghiệp có thể mở rộng. Cách nhìn của Võ Văn Kiệt về phát triển luôn gắn với mối quan hệ giữa các công trình và đời sống nhân dân. Ông không coi xây dựng cơ sở hạ tầng là mục tiêu tự thân mà xem đó là phương tiện để tạo ra năng lực phát triển. Những năm đầu sau chiến tranh không có nhiều nguồn lực. Máy móc và vật tư thiếu thốn, ngân sách hạn hẹp, nhân lực kỹ thuật còn ít. Vì vậy, việc triển khai mỗi công trình đều đòi hỏi sự huy động lớn của xã hội. Võ Văn Kiệt thường đề cao tinh thần chủ động và khả năng tự tổ chức của địa phương. Những kinh nghiệm ấy góp phần hình thành phong cách “nói đi đôi với làm” mà nhiều tài liệu chính thống sau này nhắc đến khi đánh giá về ông. Từ những công trình thủy lợi, giao thông và sản xuất tại thành phố, Võ Văn Kiệt dần hình thành một tư duy rộng hơn về phát triển đất nước. Ông nhận ra rằng Việt Nam muốn thoát khỏi nghèo khó phải đầu tư vào hạ tầng, phát huy nguồn lực con người và tạo điều kiện cho sản xuất. Những suy nghĩ ấy sau này tiếp tục xuất hiện trong các dự án lớn khi ông giữ cương vị lãnh đạo Chính phủ.