Những Cung Đường Không Có Tên Ở Lai Châu

Tôi là Trương Văn Toàn, sinh năm 1964.
Tôi nhập ngũ tháng 2 năm 1984, làm nhiệm vụ tại biên giới Lai Châu, là Thượng sĩ – chiến sĩ lái xe. Đến tháng 9 năm 1990, tôi xuất ngũ, khép lại sáu năm gắn bó với những cung đường rừng núi mà đến giờ nhắc lại, tôi vẫn còn nhớ rõ từng khúc cua, từng con dốc.

Những năm tôi lên biên giới, chiến tranh lớn đã qua, nhưng biên giới phía Bắc vẫn chưa yên. Sau 1979, xung đột không bùng nổ ồ ạt, song đụng độ, pháo kích lẻ tẻ và căng thẳng kéo dài vẫn hiện hữu, đặc biệt ở những địa bàn rừng núi hiểm trở. Nhiệm vụ của tôi không phải cầm súng xung phong, mà là đưa hàng, đưa người, đưa mệnh lệnh đến đúng nơi, đúng lúc. Nghe tưởng đơn giản, nhưng ở Lai Châu những năm ấy, lái xe cũng là một mặt trận.

Xe của chúng tôi chở đủ thứ: gạo, đạn, quân trang, vật tư; có khi là cán bộ, có khi là thương binh. Đường sá thì quanh co, dốc cao, đá lở; mùa mưa bùn ngập, mùa đông sương dày đến mức đèn xe chỉ chiếu được vài mét. Có chuyến đi đêm, bánh xe trượt trên đá ướt, tim đập mạnh đến mức tưởng nghe rõ trong cabin. Nhưng không ai cho phép mình dừng lại, vì chốt phía trước đang chờ.

Là chiến sĩ lái xe, tôi học cách giữ tay lái bình tĩnh hơn bất cứ điều gì. Gặp tình huống bất ngờ, không nóng vội; xe trục trặc giữa rừng, tự khắc phục trong im lặng; qua đoạn nguy hiểm, ưu tiên an toàn hơn tốc độ. Nhiều lúc, việc khó nhất không phải là vượt dốc, mà là quyết định khi nào nên đi, khi nào nên chờ—bởi một quyết định sai có thể khiến cả chuyến xe gặp rủi ro.

Từ 1984 đến 1986, căng thẳng còn rõ. Xe chạy phải kín, giờ giấc linh hoạt, nhiều chuyến đi sớm về muộn, thậm chí đổi lộ trình vào phút chót. Từ 1987 trở đi, tình hình dần dịu hơn, nhưng nhiệm vụ vẫn đều đặn. Đường không tự mở; mỗi chuyến xe an toàn là mồ hôi của nhiều người—từ tổ sửa chữa, trinh sát đường, đến người ngồi sau vô-lăng.

Có những đêm tôi dừng xe ở bãi tập kết, tắt máy, nghe gió thổi qua rừng. Yên lặng đến lạ. Lúc ấy tôi mới thấy rõ ý nghĩa công việc của mình: không ồn ào, không chiến công để kể, nhưng nếu thiếu một chuyến xe đúng lúc, mọi thứ phía trước đều có thể chậm lại. Với người lính hậu cần, nhất là lái xe, đến nơi an toàn chính là hoàn thành nhiệm vụ.

Đến tháng 9 năm 1990, tôi xuất ngũ. Ngày rời đơn vị, tôi nhìn lại chiếc xe đã cùng mình đi qua bao dốc núi. Sáu năm không dài so với một đời người, nhưng đủ để tôi hiểu giá trị của trách nhiệm và sự bền bỉ. Trở về đời thường, tôi mang theo thói quen cẩn trọng, đúng giờ, và một niềm tin giản dị: làm việc gì cũng phải chắc tay lái, nghĩ đến người khác trước mình.