Những cuộc chiến trên đồn 263
Những năm 1996 - 1998 là thời điểm nạn khai thác lâm sản trái phép và buôn lậu qua biên giới diễn biến phức tạp. Đồn 263 nằm ở vị trí có nhiều lối mòn, khe suối hiểm trở nên trở thành "điểm nóng".
Chuyện trực đêm: Luận và đồng đội thường phải mật phục nhiều đêm liền bên bờ suối biên giới. Có những đêm mùa đông, sương muối phủ dày đến mức người đứng cách nhau 2 mét cũng không rõ mặt. Anh em phải luồn dây thắt lưng vào nhau để không lạc và để báo hiệu bằng cách giật dây khi có biến.
Đối mặt: Khác với thời chiến, lúc này người lính phải đối mặt với những đối tượng liều lĩnh vì lợi nhuận. Sự cương quyết của người chiến sĩ Đồn 263 đã ngăn chặn hàng chục vụ vận chuyển gỗ quý và hàng lậu, giữ vững an ninh trật tự cho vùng biên.
Giai đoạn này, tỷ lệ mù chữ ở các bản làng vùng cao lân cận Đồn 263 vẫn còn cao. Thực hiện chủ trương của Bộ Tư lệnh Biên phòng, Luận và các chiến sĩ trẻ được giao nhiệm vụ "cắm bản".
Lớp học dưới mái nhà sàn: Sau giờ tuần tra, Luận lại cùng anh em mang sách vở xuống bản. Những lớp học không bảng đen, không phấn trắng rực rỡ, chỉ có ánh đèn dầu leo lét và tiếng đánh vần ngọng nghịu của các em nhỏ dân tộc Tày, Nùng, Mông.
Niềm vui giản đơn: Có lần, một bà mẹ người dân tộc mang đến cho đơn vị một gùi ngô luộc chỉ để cảm ơn vì "chú bộ đội Luận đã dạy con tôi biết viết cái tên mình". Đó là những kỷ niệm ấm lòng nhất giúp người lính quên đi nỗi nhớ nhà da diết.
Tết năm 1997 là một kỷ niệm không bao giờ quên đối với Hoàng Văn Luận. Ở tuổi 21, lần đầu tiên anh ăn Tết xa nhà tại một đồn biên phòng xa xôi.
Bánh chưng nhân sương sớm: Gói bánh chưng ở đồn không có lá dong đẹp như dưới xuôi, anh em phải dùng lá rừng. Bữa cơm tất niên có thêm chút thịt lợn bản và rau tăng gia, nhưng không khí thì vô cùng ấm áp.
Trực chiến xuyên giao thừa: Đúng lúc giao thừa, trong khi dưới xuôi đang vui vầy, Luận cùng khẩu đội vẫn phải mang súng tuần tra dọc đường biên để ngăn chặn việc xâm nhập trái phép và đốt pháo lậu. Anh nhìn về phía xa, nơi ánh đèn thành phố phản chiếu lên mây, thầm chúc gia đình một năm bình an rồi tiếp tục bước chân trên con đường mòn quen thuộc.
Giai đoạn 1996 - 1998 là thời kỳ chuẩn bị quan trọng cho việc đàm phán và ký kết Hiệp định biên giới trên đất liền. Đồn 263 có nhiệm vụ bảo vệ hiện trạng đường biên, mốc giới cũ để phục vụ công tác khảo sát.
Người giữ "Hồn đất": Luận cùng đồng đội thường xuyên phải đi kiểm tra các cột mốc đá cũ từ thời Pháp thuộc. Có những cột mốc nằm sâu trong bụi rậm hoặc bên vực thẳm, anh em phải dùng dao phát quang, dùng tay kỳ cọ sạch rêu xanh để giữ vững dấu tích chủ quyền.
Xuất ngũ năm 1998, Hoàng Văn Luận để lại Đồn 263 những năm tháng thanh xuân rực rỡ nhất. Những câu chuyện về việc bám dân, giữ đất và những chuyến tuần tra trong đêm lạnh giá đã nhào nặn anh thành một người đàn ông có trách nhiệm với cộng đồng.
Dù sau này làm gì, ở đâu, chỉ cần nghe thấy phiên hiệu 263, trong lòng người chiến sĩ ấy lại trào dâng một cảm xúc khó tả – cảm xúc của một người đã từng là "mắt thần" giữ gìn biên cương Tổ quốc.
