Những cựu dân quân xã Thiệu Trung và đêm bảo vệ cây cầu làng

Tôi muốn kể cho các bạn đoàn viên thanh niên một câu chuyện về những cựu dân quân xã Thiệu Trung, những con người rất bình dị của làng quê nhưng trong những năm tháng chiến tranh ác liệt đã trở thành những chiến sĩ kiên cường bảo vệ quê hương mình. Những năm chiến tranh chống Mỹ diễn ra vô cùng khốc liệt, không chỉ ở chiến trường miền Nam mà ngay tại nhiều vùng quê miền Bắc, máy bay địch cũng thường xuyên đánh phá nhằm cắt đứt các tuyến giao thông và phá hoại hậu phương của ta.

Khi ấy xã Thiệu Trung vẫn là một vùng quê yên bình với những cánh đồng lúa trải dài, con sông nhỏ uốn quanh làng và những con đường đất đỏ dẫn ra huyện. Ban ngày người dân vẫn cày cấy, lao động sản xuất như bao làng quê khác, nhưng ban đêm cả xã luôn trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu bởi bất cứ lúc nào máy bay địch cũng có thể xuất hiện trên bầu trời. Trong xã khi ấy có một lực lượng rất đặc biệt, đó là lực lượng dân quân tự vệ. Họ không phải là những người lính chuyên nghiệp, họ chính là những người nông dân, thợ thủ công, thanh niên trong làng. Ban ngày họ làm ruộng, làm nghề, chăm lo cho gia đình, nhưng khi tiếng còi báo động vang lên họ lập tức khoác súng lên vai, nhanh chóng có mặt tại vị trí chiến đấu để bảo vệ quê hương mình. Trong số những dân quân ấy có nhiều người sau này trở thành những cựu dân quân xã Thiệu Trung, và mỗi khi gặp nhau họ vẫn nhắc lại một kỷ niệm mà không ai quên được, đó là đêm bảo vệ cây cầu làng trong một trận bom dữ dội. Cây cầu ấy bắc qua một con sông nhỏ chảy qua xã, nối con đường từ làng ra tuyến giao thông chính của huyện. Tuy chỉ là một cây cầu nhỏ nhưng nó lại có ý nghĩa rất quan trọng bởi đây là con đường để vận chuyển lương thực, hàng hóa và nhiều chuyến xe phục vụ cho chiến trường đi qua. Chính vì vậy máy bay địch nhiều lần tìm cách đánh phá cây cầu này để làm gián đoạn việc vận chuyển. Một buổi tối mùa hè năm ấy, khi trời vừa chập tối và người dân trong làng đang chuẩn bị bữa cơm tối thì tiếng còi báo động vang lên dồn dập khắp xã. Tin trinh sát báo về rằng máy bay địch đang hướng về khu vực. Ngay lập tức lực lượng dân quân trong xã nhanh chóng tập hợp. Người mang súng, người chuẩn bị dụng cụ cứu hộ, người được phân công trực ở các vị trí quan sát. Không khí trong làng trở nên khẩn trương nhưng không hề hoảng loạn, bởi đó không phải là lần đầu tiên họ đối mặt với bom đạn. Đêm hôm ấy tổ dân quân được giao nhiệm vụ trực tiếp bảo vệ cây cầu làng. Họ chia nhau ra nhiều vị trí dọc hai bên bờ sông, có người ở gần chân cầu, có người ở phía đường dẫn lên cầu, sẵn sàng bắn trả nếu máy bay địch bay thấp. Ánh trăng mờ chiếu xuống mặt sông khiến dòng nước lấp lánh, xung quanh là những rặng tre và những bãi cỏ ven bờ. Cả không gian yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy tiếng nước chảy nhẹ dưới chân cầu, nhưng ai cũng hiểu rằng chỉ ít phút nữa thôi bầu trời có thể sẽ rực sáng bởi bom đạn. Không lâu sau, từ phía xa vọng lại tiếng động cơ máy bay. Tiếng gầm ấy mỗi lúc một rõ hơn khiến mặt đất như rung lên. Những người dân quân nắm chặt tay súng, mắt chăm chú nhìn lên bầu trời đêm. Rồi những chùm pháo sáng từ máy bay địch được thả xuống, soi sáng cả một vùng rộng lớn. Ánh sáng trắng lạnh lẽo phủ xuống mặt sông, lên cây cầu và cả những con đường nhỏ quanh làng. Ngay sau đó những tiếng nổ vang lên khi bom bắt đầu rơi xuống khu vực xung quanh. Đất đá bắn tung lên, mặt sông gợn sóng dữ dội, nhiều thân tre ven bờ bị sức ép làm gãy rạp. Nhưng những người dân quân vẫn kiên cường bám trụ tại vị trí của mình, không ai rời khỏi vị trí chiến đấu. Khi máy bay địch bay thấp để xác định mục tiêu, lực lượng dân quân lập tức nổ súng bắn trả. Những loạt đạn phòng không từ dưới mặt đất bắn lên, vạch những vệt sáng đỏ rực giữa bầu trời đêm. Tiếng súng, tiếng bom hòa lẫn vào nhau khiến cả khu vực rung chuyển. Máy bay địch nhiều lần vòng lại để tiếp tục đánh phá cây cầu nhưng mỗi lần bay thấp đều bị hỏa lực từ mặt đất bắn lên quyết liệt. Sau một hồi quần thảo, chúng buộc phải thả nốt số bom còn lại xuống khu vực cánh đồng rồi rời khỏi bầu trời của làng. Khi tiếng động cơ xa dần và bầu trời trở lại yên tĩnh, những người dân quân mới thở phào nhẹ nhõm. Khắp khu vực quanh cây cầu là những hố bom lớn nhỏ, đất đá văng khắp nơi, một số đoạn đường bị sạt lở và phủ đầy bùn đất. Nhưng điều khiến mọi người vui mừng nhất là cây cầu vẫn còn nguyên vẹn, không bị phá hủy. Những người dân quân nhìn nhau, ai cũng lấm lem bụi đất và mồ hôi nhưng ánh mắt tràn đầy niềm vui và tự hào. Họ hiểu rằng nhờ sự kiên cường của cả tập thể mà con đường giao thông quan trọng của làng vẫn được bảo vệ. Ngay trong đêm đó, người dân trong xã đã cùng nhau mang cuốc xẻng ra san lại những đoạn đường bị bom làm hư hỏng để sáng hôm sau những chuyến xe vận chuyển vẫn có thể đi qua. Nhiều năm sau khi chiến tranh kết thúc, những người dân quân năm xưa giờ đều đã trở thành những cựu dân quân của xã Thiệu Trung. Mái tóc họ đã bạc, bước chân không còn nhanh nhẹn như trước, nhưng mỗi khi gặp nhau trong những buổi họp mặt hay ngày kỷ niệm của làng, họ vẫn nhắc lại câu chuyện về đêm bảo vệ cây cầu năm ấy với niềm tự hào sâu sắc. Họ nói rằng khi đó không ai nghĩ mình là anh hùng, họ chỉ nghĩ đơn giản rằng đó là trách nhiệm của mình đối với quê hương, rằng nếu họ không đứng lên bảo vệ thì cây cầu ấy, con đường ấy và cả ngôi làng thân yêu của họ có thể bị tàn phá.

Chính những con người bình dị ấy – những người nông dân, thanh niên của làng quê Thiệu Trung – đã góp phần viết nên những trang ký ức hào hùng ngay trên mảnh đất quê hương mình, và câu chuyện về đêm bảo vệ cây cầu làng vẫn luôn được nhắc lại như một minh chứng cho tinh thần kiên cường của những cựu dân quân xã Thiệu Trung trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.