NHỮNG DẤU ẤN CHIẾN TRƯỜNG PHÂN KHU 1
Đoạn trích là bức tranh toàn cảnh về sự khốc liệt của chiến trường vùng ven Sài Gòn sau Tết Mậu Thân, nơi Mỹ - Ngụy thực hiện chiến dịch "vành đai trắng" và các thủ đoạn "Phượng hoàng - Thiên nga" tàn độc nhằm triệt phá cơ sở kháng chiến. Trong bối cảnh bị bao vây bởi hỏa lực B52 và chiến thuật "bừa răng rụng", tác giả đã ghi lại những tổn thất đau đớn về người với hàng trăm cơ sở bị phá vỡ và hàng loạt cán bộ trung - cao cấp của Phân khu 1 hy sinh. Đặc biệt xúc động là cái chết tức tưởi của đồn
| Sau khi ổn định lại “trật tự” ở nội ô và các huyện vùng ven Sài Gòn - Gia Định, Mỹ-ngụy tiến hành càn quét khốc liệt vùng tranh chấp. Chúng thực hiện vành đai trắng bao quanh thành phố đặc biệt ở hướng Bắc và Tây bắc Sài Gòn, nơi giải phóng tiến vào thọc sâu uy hiếp cơ quan đầu não và những mục tiêu trọng yếu Mỹ-ngụy. Đợt tết Mậu Thân chứng tỏ đây là hướng tấn công chủ yếu của đối phương. Mỹ một mặt huy động tối đa mọi khả năng về bộ binh, thiết giáp, kỵ binh không vận đến ưu thế hỏa lực phi pháo đánh phá ác liệt liên tục vùng tranh chấp, kết hợp chặt chẽ mọi thủ đoạn cái gọi là “Chiến tranh chính trị ” (chiến tranh tâm lý, chiến tranh gián điệp) trong lớp vỏ bọc “Bình định phát triển nông thôn”. Thực chất đây là cơ quan chỉ đạo hoạt động và tổ chức hệ thống mạng lưới tình báo điệp có tên gọi khá mỹ miều “Thiên nga - Phượng hoàng”, để triệt phá cơ sở kháng chiến của ta trong quần chúng nhân dân vùng chúng kiểm soát. Mặt khác, đồng thời Mỹ bung quân bằng những chiến đoàn đặc nhiệm có sự hỗ trợ đắc lực của máy bay chiến lược B52 oanh kích, càn quét sâu các vùng căn cứ kháng chiến dọc tuyến biên giới Việt - Miên. Chúng củng cố xây dựng mới hệ thống phòng thủ (đóng thêm đồn bót, thành lập những căn cứ dã chiến mạnh của lực lượng hỗn hợp bộ binh thiết giáp công binh pháo binh) tạo thành tuyến phòng ngự vòng ngoài từ xa, vừa mở rộng địa bàn kiểm soát bảo đảm an toàn các vùng phụ cận Sài Gòn, vừa lấn sâu vùng giải phóng, đẩy dồn “Việt Cộng” sang bên kia biên giới. Chúng khoanh vùng dùng hỏa lực phi pháo liên tục dồn dập sát thương hủy diệt. Chúng cố cắt đứt sự liên hoàn giữa các bàn đạp đứng chân của ta phía trước với các căn cứ phía sau. Triệt phá các đường và hành lang liên lạc vận chuyển tiếp tế, cô lập các bộ phận nhỏ của ta kiên cường bám trụ địa bàn. Vận dụng chiến thuật bằng thực hiện các cuộc hành quân tác chiến chính quy với những binh đoàn đặc nhiệm nhằm “bủa lưới phóng lao” tiến công chớp nhoáng hoặc vây hãm lâu ngày, khoanh vùng chà đi xát lại nhằm tiêu diệt tiêu hao sinh lực ta, phá hủy hậu cứ kho tàng của ta kết hợp hoạt động biệt kích, kiên trì đánh nhỏ đánh lẻ bằng chiến thuật “bừa răng rụng”. (Đây là lối đánh gây khó khăn và làm cho ta bị tiêu hao hơn là những cuộc càn quét lớn và hiệu quả các vụ oanh kích của máy bay B52). Mỹ giao quân ngụy (chủ yếu các liên đội Bảo an) chốt đóng bình đinh tại chỗ vùng chúng đã kiểm soát, bảo vệ các trục giao thông, các chi khu, tiểu khu... Hỗ trợ số dân vệ, phòng vệ dân sự canh giữ các ấp chiến lược... Hành quân tác chiến vòng ngoài chủ yếu do Mỹ, các lực lượng chủ lực ngụy không mấy sử dụng đến. Có thể chúng là lực lượng cơ động cho các vùng chiến thuật khác. Ớ chiến trường phân khu 1, sau ngày Mỹ buộc phải rút quân, chủ lực ngụy mới bắt đầu thay thế. Bằng những thủ đoạn trên, trong thời gian dài sau tết Mậu Thân cho đến đầu năm 1971, Mỹ - ngụy đã gây khó khăn rất lớn cho ta. Với tư tưởng chỉ đạo “Giết nhầm còn hơn bỏ sót”, trong nội thành Mỹ - ngụy thẳng tay tàn sát bắt bớ tra tấn tù đày... Không chừa bất cứ thủ đoạn tàn bạo nào. Lâu ngày tôi không còn nhớ con số cụ thể, nhưng không dưới một trăm cơ sở ta được dày công xây dựng hàng chục năm trời bị phá vỡ. Riêng trong lực lượng vũ trang phân khu, theo yêu cầu của tham mưu trưởng với ban quân lực của phòng tham mưu và ban cán bộ của phòng chính trị báo cáo số tổn thất cán bộ và chiến sĩ ta. Trong khi chờ đợi nhận các báo cáo chuyên môn, tôi sơ bộ thống kê trong những tháng chiến dịch Tết Mậu Thân, có 165 cán bộ trung cao cấp quân sự bị thương vong, trong đó có hai đồng chí Tư lệnh và Chính ủy phân khu hy sinh. Đó là đồng chí Ba Đình và Tư Trường, tôi đã đề cập phần trên. Cuối thu năm 1969 đồng chí Tư lệnh mới về thay được ba tháng cũng hy sinh như trường hợp hai đồng chí trước. Sau này đến giữa năm 1970 và 1972 có thêm 2 đồng chí trong Bộ Tư lệnh theo chân các đồng chí trước ra đi... Đó là đồng chí Năm Dũng và đồng chí Ba Kiên. Cả hai đồng chí trước khi vào Nam cùng với hai đồng chí khác được vinh dự Bác Hồ đặt tên: Anh - Dũng – Kiên - Cường. Hai đồng chí Anh và Cường tôi không biết thuộc đơn vị nào. Còn đồng chí Dũng và đồng chí Kiên, đồng thủ trưởng trung đoàn bộ binh 16. Năm Dũng là Chính ủy. Ba Kiên là trung đoàn trưởng. Trung đoàn 16 vào trước trung đoàn 88. Đồng chí Ba Kiên sau được điều về làm phó Tư lệnh Phân khu 1. Đồng chí Năm Dũng làm phó Chính ủy sư đoàn 5 trong Bộ chỉ huy với đồng chí Năm Truyện sư đoàn trưởng. Trước Tết Mậu Thân không lâu đồng chí được điều về làm phó Chỉnh ủy Phân khu 1. Tên thật của đồng chí là Nguyễn Duy Dũng quê Thanh Hóa, một nông dân “đặc sệt” như đồng chí Ba Kiên. Đồng chí hy sinh cùng với đồng chí Ba Hiến nguyên Tham mưu trưởng tiểu đoàn 9 trung đoàn 88. Anh trong nhóm cán bộ từ trung đoàn 88 điều về phân khu, 1. Anh làm trợ lý cho tôi trong Ban Tác chiến phân khu. Anh được tôi phái đi để đưa đồng chí Năm Dũng vượt sông Sài Gòn qua công tác Củ Chi. Trước khi đi đồng chí nói với tôi: “Tao đi Củ Chi kỳ này sẽ may cho mày và thằng Hiến mỗi đứa một cái quần bằng vải pô-lít-te”. Không ngờ đây là buổi gặp mặt cuối cùng giữa tôi với đồng chí. Từ lâu đồng chí xem tôi và Hiến như những đứa em rất thân tình bên đồng chí. Buổi chiều “định mệnh”, trong lúc chờ đợi màn đêm buông hẳn xuống, Hiến đưa đồng chí từ chỗ nghỉ trong căn cứ Cá Rô đến chỗ tập trung, ở đây có hơn mười anh chị em đang chuẩn bị vượt sông sang các ấp bên Củ Chi để tải gạo về. Tôi cũng có mặt tại đây để tổ chức cảnh giới bên này cũng như bên kia sông. Chẳng may trên đường đi từ chỗ nghỉ chân đến nơi tập trung chỉ còn cách hầm tôi mươi lăm mét, bất ngờ một chiếc trực thăng vũ trang Mỹ bay thấp từ đâu lao đến. Nó phát hiện hai anh đang đi trên đường mòn, nó quay lại xả trọng liên bắn chết hai anh ngay cạnh gốc cây Cầy có thân to bằng hai người ôm. Thật bàng hoàng đau xót cho tôi và anh chị em có mặt lúc đó. Đồng chí mất, một tổn thất rất lớn cho phong trào, vì lúc này ngoài đồng chí phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Năm Lê chỉ có đồng chí trong ban lãnh đạo Phân khu ủy và Bộ Tự lệnh phân khu bám trụ chiến trường với chúng tôi, chia cay xẻ đắng trong thời kỳ đen tối và ác liệt của chiến trường mà cái chết và sự sống cách nhau chỉ gang tấc! Anh em khoét rộng một công sự cá nhân bên cạnh gốc Cầy mai táng hai anh. |
