NHỮNG DẤU HIỆU NHỎ LÀM NÊN CHIẾN THẮNG LỚN

Có những ngày, Sài Gòn tưởng như vẫn là thành phố của nhịp sống bình thường: xe cộ đi lại, tiếng người nói cười, quán cà phê vẫn mở cửa đón khách, tiệm tạp hóa vẫn bán hàng như mọi khi. Nhưng bên dưới lớp bình yên ấy, chiến tranh vẫn đang âm thầm diễn ra, bằng những tín hiệu mà chỉ những người trong cuộc mới hiểu. Với ông Phạm Hải Triều và đồng đội, từng chi tiết nhỏ ấy là “ngôn ngữ của sinh tử”, là cách để những chiến sĩ biệt động tồn tại và hành động ngay trong lòng địch.

Ngày ấy, ông Triều thường xuyên hoạt động ở khu vực nội đô. Không thể liên lạc bằng lời, cũng không thể truyền tin công khai, tất cả đều dựa vào những dấu hiệu đã được thống nhất từ trước. Mỗi gia đình cơ sở cách mạng là một “điểm sáng thầm lặng”, và mỗi dấu hiệu nơi họ để lại là một thông điệp. Chiếc khăn treo trước hiên có thể báo hiệu “an toàn”, một chén nước đặt ngược trên bàn gỗ có nghĩa “cẩn trọng”, còn chiếc cửa khép hờ đúng một khe nhỏ lại mang ý nghĩa “nguy hiểm đang gần”.

Có lần, ông nhận nhiệm vụ tiếp cận một nhà dân cơ sở để nhận tài liệu. Đó là một buổi trưa oi bức, nắng Sài Gòn đổ xuống như thiêu như đốt. Nhưng cái nóng không đáng sợ bằng cảm giác căng thẳng trong lòng ông, vì xung quanh khu vực ấy vừa có đợt càn quét của địch. Ông bước đến đầu ngõ, mắt lướt qua rất nhanh từng góc nhỏ. Mọi thứ có vẻ bình thường… nhưng chỉ có người trong cuộc mới hiểu rằng “bình thường” chưa chắc là an toàn. Trên dây phơi, chiếc áo trắng đáng lẽ phải treo ở giữa thì hôm nay lại được dịch sang bên trái. Đó là dấu hiệu báo nguy – địch có thể đang theo dõi quanh đây.

Chỉ nhờ một chi tiết nhỏ như thế, ông lập tức đổi hướng, rút đi ngay, tránh được một cái bẫy mà địch đã giăng. Sau này mới biết, ngay sau buổi trưa ấy, bọn mật vụ đã ập vào nhà, lục tung từng góc, tra hỏi chủ nhà. Nếu lúc đó ông bước vào, khả năng bị bắt là vô cùng lớn. Một chiếc áo dịch sang trái – một điều tưởng như chẳng có gì đáng chú ý với người ngoài – lại cứu được một mạng người và cả một đường dây liên lạc quan trọng.

Không chỉ có những dấu hiệu trong không gian, mà ngay cả con người cũng trở thành dấu hiệu của chiến tranh. Trong một lần khác, khi nhiệm vụ yêu cầu ông phải chuyển tin qua tay một người dân bán hàng rong, tín hiệu để nhận dạng chỉ là… một câu mời hàng bình thường được nói với nhịp điệu hơi khác: “Mời mua bánh đi chú!” chỉ cần nhấn nhẹ chữ “bánh” là đủ. Nghe thì đơn giản, nhưng giữa phố xá đông đúc, với hàng trăm tiếng rao khác nhau, chỉ cần người chiến sĩ thiếu tập trung, hoặc người dân cơ sở nói sai nhịp một chút, là tất cả sẽ vỡ vụn.

Ông Triều kể lại rằng, khi chiến tranh ở trong rừng, người lính chỉ cần đề phòng trước nòng súng. Nhưng ở thành phố, họ phải để ý từng thứ nhỏ bé nhất: tiếng bước chân phía sau, ánh mắt kẻ lạ lướt qua, thậm chí cả cách gió lay một tấm rèm cửa. Có lần, khi đang chuẩn bị vào điểm hẹn, ông nhìn thấy một người đàn ông mặc thường phục đứng tựa tường hơi lâu hơn bình thường, tay luôn đặt gần túi áo, mắt nhìn lơ đãng nhưng vẫn như đang quan sát xung quanh. Ông lập tức hiểu đó rất có thể là mật vụ. Không ai báo, không ai nói, chỉ là trực giác được luyện từ biết bao lần cân não giữa sống – chết. Ông rút lui, né được một cuộc truy bắt ngầm mà sau này đồng đội mới xác nhận là có thật.

Những dấu hiệu nhỏ ấy không chỉ cứu được cá nhân ông mà còn góp phần giữ gìn cả lực lượng. Bởi chỉ cần một người bị bắt, thông tin bị lộ, cả mạng lưới liên lạc có thể bị xóa sổ chỉ trong tích tắc. Ông nói: “Ngày ấy, chúng tôi sống bằng mắt, bằng tai, bằng cả trái tim cảnh giác. Một tiếng gõ cửa sai nhịp có thể là kết thúc. Một ánh đèn bật tắt đúng ba lần có khi lại mở ra cơ hội để tiến công.”

Trong chiến tranh, có những anh hùng nổ súng, có những người chiến đấu nơi tiền tuyến. Nhưng cũng có những người thắng trận nhờ khả năng đọc được những tín hiệu thầm lặng giữa đời thường. Chiến thắng của họ không vang dội tiếng bom, nhưng lại góp phần quan trọng trong việc giữ thế chủ động cho cách mạng. Họ đã biến những điều nhỏ bé nhất thành chìa khóa của chiến thắng lớn.

Và khi đất nước hòa bình, nhìn lại, người ta mới hiểu: để có được ngày hôm nay, không chỉ nhờ những trận đánh lẫy lừng, mà còn nhờ hàng ngàn dấu hiệu âm thầm, hàng vạn phút giây căng thẳng, nơi con người phải sống hết mình giữa ranh giới mỏng manh giữa sự sống và cái chết. Chính những điều nhỏ bé ấy đã dệt nên bản anh hùng ca lớn lao của dân tộc.