NHỮNG ĐÊM KHÔNG NGỦ CỦA NGƯỜI CỰU BINH
Khi chiến tranh đã lùi xa, những đêm mất ngủ vẫn còn ở lại với người lính năm xưa. Đó là những đêm ký ức trở mình, khi quá khứ và hiện tại đan xen trong lặng lẽ, để lại trong lòng người cựu binh bao suy tư không thể gọi thành tên.
Đêm xuống rất chậm trong căn nhà nhỏ của ông Lê Văn Chắt. Mọi người đã yên giấc, chỉ còn tiếng gió khe khẽ lùa qua hàng cau trước ngõ. Ông nằm im trên giường, mắt mở, nhìn lên trần nhà tối mờ. Giấc ngủ không đến, như nhiều đêm khác suốt mấy chục năm qua.
Những đêm không ngủ đã trở thành bạn đồng hành âm thầm của người cựu binh. Không phải vì tuổi già, cũng không hẳn vì bệnh tật. Đó là những đêm ký ức trở về, lặng lẽ mà dai dẳng, như một cuốn phim cũ không chịu dừng lại.
Trong bóng tối, ông nghe rất rõ tiếng thở của chính mình. Mỗi nhịp thở lại gợi ông nhớ đến những đêm nằm dưới hầm trú ẩn năm xưa, khi chỉ một tiếng động nhỏ cũng đủ khiến cả tổ căng mình cảnh giác. Khi ấy, ông còn rất trẻ, mới mười sáu, mười bảy tuổi, nhưng đã học cách thức trắng đêm để chờ lệnh, để sẵn sàng lên đường bất cứ lúc nào.
Có những đêm, ký ức hiện về rất rõ. Ông nhớ đến những lần cùng đồng đội nằm sát bên nhau trong rừng sâu, không ai dám ngủ say. Trên đầu là pháo sáng, dưới chân là đất ẩm, xung quanh là hiểm nguy rình rập. Giấc ngủ khi ấy là một thứ xa xỉ, nhưng cũng là điều mà ai cũng khao khát.
Hòa bình lập lại, ông trở về đời thường, nhưng thói quen thức khuya, ngủ chập chờn vẫn theo ông suốt cả cuộc đời. Những đêm không ngủ bây giờ không còn tiếng bom, tiếng súng, nhưng lại đầy ắp suy nghĩ. Ông nghĩ về những người đã nằm lại chiến trường, nghĩ về những đêm cuối cùng của họ – liệu họ có kịp chợp mắt hay không.
Có những đêm, ông chợt nhớ đến một đồng đội từng nói trong lúc nghỉ ngơi hiếm hoi: “Bao giờ hết chiến tranh, tao sẽ ngủ một giấc thật dài.” Nhưng người ấy đã không bao giờ có được giấc ngủ ấy nữa. Nghĩ đến đó, ông lại thấy lòng mình thắt lại.
Những đêm không ngủ của ông không ồn ào, không dữ dội. Chúng lặng lẽ trôi qua, như dòng suy tưởng không lời. Ông không oán trách quá khứ, cũng không mong ký ức biến mất. Bởi ông hiểu, chính những đêm thức trắng năm xưa đã góp phần làm nên ngày hòa bình hôm nay.
Khi trời gần sáng, ông mới chợp mắt được một chút. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, ông thấy mình lại khoác ba lô, bước đi trong rừng. Nhưng lần này, phía trước không còn tiếng súng. Chỉ có ánh sáng mờ dần của bình minh – thứ ánh sáng mà ông và đồng đội đã từng đánh đổi cả tuổi trẻ để giành lấy.
