Những Đêm Trường Sơn Không Ngủ

Các cháu thân mến!

Nếu có ai hỏi ông rằng, điều gì làm ông nhớ nhất trong những năm tháng ở Trường Sơn, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ ông sẽ nói về những trận bom, những lần hành quân hay những con dốc dựng đứng.

Nhưng không.

Điều ông nhớ nhất lại là... những đêm.

Những đêm Trường Sơn.

Những đêm dài đến mức tưởng như mặt trời sẽ chẳng bao giờ mọc nữa.

Ngày ấy, chúng tôi làm nhiệm vụ giữ cho tuyến đường luôn thông suốt.

Ban ngày, máy bay địch rình rập trên bầu trời.

Chúng tôi phải ẩn mình dưới những tán cây, trong các căn hầm chữ A hoặc những hốc đá ven đường.

Mọi công việc quan trọng đều bắt đầu khi màn đêm buông xuống.

Có người từng nói vui:

"Chúng mình làm bạn với bóng tối."

Nghe thì nhẹ nhàng vậy thôi, nhưng bóng tối của Trường Sơn không giống bất cứ nơi nào khác.

Đó là thứ bóng tối dày đặc.

Đến mức đưa bàn tay lên trước mặt cũng chỉ thấy một màu đen.

Chỉ có ánh đèn pin được che kín bằng tấm vải nhỏ, đủ để nhìn thấy bàn chân mình.

Không ai được bật đèn sáng.

Không ai được nói to.

Bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả đơn vị lộ vị trí.

Có những đêm, đoàn xe vận tải nối đuôi nhau tiến vào chiến trường.

Tiếng động cơ gầm lên rồi lại lặng đi khi qua những đoạn nguy hiểm.

Mỗi chiếc xe chở theo biết bao hy vọng.

Có xe chở lương thực.

Có xe chở thuốc men.

Có xe chở đạn dược.

Có xe lại chở những lá thư từ hậu phương.

Mỗi khi xe dừng lại, điều đầu tiên anh em hỏi không phải là:

"Có gì ăn không?"

Mà là:

"Có thư không?"

Một lá thư nhỏ thôi cũng đủ làm sáng bừng cả khu rừng.

Có người đọc đi đọc lại đến thuộc lòng.

Có người giấu thư trong túi áo, chỉ cần rảnh một chút lại lấy ra ngắm.

Có anh chẳng biết chữ nhiều.

Thế là nhờ đồng đội đọc giúp.

Đọc xong, anh cười mãi.

Nụ cười ấy còn sáng hơn cả ánh trăng len qua tán lá.

Có một đêm, trời mưa rất lớn.

Con đường đất đỏ vốn đã trơn, nay càng lầy lội.

Đoàn xe vừa đi qua thì một quả bom nổ chặn ngang đường.

Đất đá đổ xuống ngổn ngang.

Nếu không thông đường ngay, cả đoàn xe phía sau sẽ mắc lại.

Mà mỗi phút chậm trễ là thêm một phần nguy hiểm cho chiến trường phía trước.

Không ai chờ mệnh lệnh.

Tất cả lao vào làm.

Cuốc.

Xẻng.

Xà beng.

Đôi bàn tay.

Bất cứ thứ gì cũng được dùng để dọn đường.

Mưa xối xuống như trút.

Đất bám kín từ đầu đến chân.

Mồ hôi hòa lẫn nước mưa.

Chẳng ai biết mặt ai còn sạch nữa.

Chúng tôi chỉ biết một điều:

Phải mở đường trước khi trời sáng.

Đang làm thì tiếng động cơ máy bay vọng lại.

Có người khẽ hô:

"Ẩn nấp!"

Mọi người lập tức lao xuống rãnh.

Bom rơi.

Mặt đất rung chuyển.

Cây rừng nghiêng ngả.

Đất đá phủ kín vai áo.

Khi tiếng bom vừa dứt, đơn vị trưởng bật dậy trước tiên.

Ông chỉ nói đúng một câu:

"Tiếp tục!"

Không ai than mệt.

Không ai hỏi còn bao lâu nữa.

Chúng tôi lại cầm cuốc, cầm xẻng, tiếp tục san từng tảng đất, lăn từng hòn đá.

Đến gần sáng, con đường lại thông.

Chiếc xe đầu tiên lăn bánh qua.

Bác tài xế thò đầu ra cửa kính, giơ cao ngón tay cái.

Chỉ một cử chỉ nhỏ thôi.

Nhưng cả đơn vị cười vang.

Có người còn vỗ vai nhau:

"Đêm nay thắng rồi!"

Chiến thắng của chúng tôi ngày ấy đôi khi chỉ giản dị như vậy.

Không phải chiếm được một ngọn đồi.

Không phải hạ được bao nhiêu máy bay.

Mà là giữ cho con đường không bị ngắt quãng.

Để từng chuyến xe tiếp tục đi về phía trước.

Có những đêm yên tĩnh hơn.

Sau khi hoàn thành công việc, chúng tôi mắc võng giữa hai gốc cây.

Nằm ngửa nhìn lên bầu trời.

Qua những tán lá, vài vì sao lấp lánh.

Có cậu em trong đơn vị khẽ hỏi:

"Anh ơi, không biết giờ này ở nhà mẹ em ngủ chưa?"

Không ai trả lời.

Bởi ai cũng đang nghĩ đến mẹ mình.

Có người nhớ người yêu.

Có người nhớ em nhỏ.

Có người nhớ con trâu ngoài đồng.

Có người chỉ nhớ... tiếng gà gáy buổi sáng.

Chiến tranh khiến con người ta yêu hơn những điều bình dị.

Một bát canh rau.

Một tiếng mẹ gọi.

Một con đường làng.

Một buổi chiều thả diều.

Những thứ trước đây tưởng rất bình thường, khi xa rồi mới thấy quý biết bao.

Các cháu ạ!

Ngày nay, đêm của các cháu sáng hơn rất nhiều.

Có đèn đường.

Có điện.

Có điện thoại.

Có internet.

Các cháu có thể thức khuya để học, để làm việc, để trò chuyện với bạn bè.

Còn đêm của chúng tôi chỉ có tiếng gió rừng và một niềm tin duy nhất:

Ngày mai đất nước sẽ gần hòa bình hơn hôm nay.

Niềm tin ấy giúp chúng tôi bước tiếp.

Giúp chúng tôi đứng dậy sau mỗi trận bom.

Giúp chúng tôi vượt qua những cơn sốt rét, những cơn đói và cả nỗi nhớ nhà.

Đã hơn năm mươi năm trôi qua.

Mỗi khi đêm xuống, tôi vẫn có thói quen mở cửa sổ nhìn lên bầu trời.

Thỉnh thoảng, nghe tiếng xe tải chạy ngoài quốc lộ, tôi lại mỉm cười.

Âm thanh ấy làm tôi nhớ đến những đoàn xe năm xưa lặng lẽ vượt Trường Sơn.

Chỉ khác một điều.

Ngày ấy, mỗi chuyến xe đi qua đều mang theo hiểm nguy.

Còn hôm nay, mỗi chuyến xe chở theo hàng hóa, chở những ước mơ và nhịp sống bình yên của đất nước.

Đó chính là điều mà thế hệ chúng tôi đã mong mỏi trong suốt những đêm không ngủ.

Các cháu thân mến!

Nếu một ngày nào đó các cháu phải thức trắng vì một kỳ thi quan trọng, vì một dự án còn dang dở hay vì một công việc mình đang theo đuổi, đừng vội than phiền.

Bởi mỗi thế hệ đều có những đêm không ngủ của riêng mình.

Điều khác nhau chỉ là lý do để thức.

Chúng tôi thức để giữ con đường cho đất nước.

Các cháu hãy thức để mở những con đường mới bằng tri thức, bằng sự tử tế và bằng khát vọng cống hiến.

Đó là cách đẹp nhất để tiếp nối những đêm Trường Sơn năm nào.