Những điều chưa biết về Anh hùng Cù Chính Lan
Về lại làng Quỳnh rộng sâu lịch sử, nơi hun đúc nên chiến công lẫy lừng của người anh hùng đánh xe tăng trên đường số 6, chúng tôi trăn trở với những điều hiện hữu: Trước khi hóa thân vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, Anh hùng Cù Chính Lan mới 21 tuổi đời, chưa kịp có vợ con. Sau ngày anh hy sinh, thân nhân gia đình chưa biết mộ phần anh yên nghỉ nơi đâu. Theo tập tục cổ truyền, cũng vì không biết phần mộ còn hay mất nên thân nhân gia đình đành lập am thờ anh tại làng Quỳnh để hương hồn người anh hùng trường tồn với quê hương.
Việc thờ phụng Cù Chính Lan tại quê do ông Cù Chính Lượng là anh trai liệt sĩ đảm nhiệm. Từ ngày ông Lượng mất, nhiều năm nay việc thờ phụng do bà Hồ Thị Lượng (vợ ông Lượng). Bà Lượng đã ngoài 80 tuổi, nhà ở xóm 6 xã Quỳnh Đôi. Ngoài 80 tuổi, không biết bà Lượng còn trụ được bao lâu trong ngôi nhà cấp bốn cũng sức tàn lực kiệt như tấm thân già của bà. Gian giữa ngôi nhà dành thờ tổ tiên, phối thờ hai cụ Cù Khắc Nhượng - Hồ Thị Hạ, thờ ông Cù Chính Lượng là con trai trưởng của hai cụ, ở tít trên cao phía đầu hồi nhà thờ Cù Chính Lan. Nhiều năm rồi, bà Lượng tuổi già sức yếu không thể trèo lên ghế cao để khói hương sưởi ấm anh linh liệt sĩ.
Vợ chồng bà Lượng sinh hạ được 3 gái, 3 trai, các con của bà đều lập gia đình ra ở riêng, gia cảnh đều khó khăn chật vật. Hai người con trai ở gần bà, hằng ngày, các con các cháu qua lại đỡ đần bà đồng tiền, bát gạo, giúp bà dọn dẹp cửa nhà. Anh Cù Chính Tuấn 40 tuổi, con trai trưởng của bà, người nay mai sẽ thay mẹ phụng thờ người chú liệt sĩ anh hùng. Ngôi nhà ngói của bà Lượng đã bị thời gian hủy hoại xuống cấp, nó minh chứng cho nỗi cơ cực của một gia đình bần cố nông nửa đầu thế kỷ 20 tại làng Quỳnh, đến nay “truyền thống nghèo” vẫn chưa dứt ra khỏi các thế hệ anh em, cháu chắt của người anh hùng.
Liệt sĩ Cù Chính Lan không người kế tự, kỵ giỗ luôn được cháu chắt duy trì tổ chức chu toàn bằng tâm nguyện, bằng đồng tiền eo hẹp của người nghèo. Hằng năm, đến ngày kỵ giỗ, các cháu chắt lại đông đủ tụ về ngôi nhà đơn sơ ấy, người góp con gà, kẻ góp cân nếp, gói bánh, bó hoa, đĩa quả… Họ chung tay cùng bà Lượng sửa soạn mâm cỗ, bày biện hương đăng sưởi ấm linh hồn người chú, người cậu, người ông… đã hy sinh quả cảm, được tôn vinh Anh hùng khi họ chưa có mặt trên đời. Bà Hồ Thị Lượng bùi ngùi:
- Nhà báo hỏi ước nguyện cuối đời của tui? Nhiều đêm, tui nằm nghĩ hoàn cảnh của chú mà đẫm nước mắt. Chú ấy đã nổi tiếng, nhưng đến nay, thân nhân gia đình vẫn không biết mồ mả chú nằm ở mô để đến thăm nom. Vợ chồng tui có 6 đứa con thì đều giàu lòng nghèo của, nhưng ngày giỗ kỵ của chú, chúng nó luôn chu tất làm tròn bổn phận với người đã khuất. Tui nay ở mai đi nỏ biết mô mà lần, mong các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương, các tập thể, cá nhân trong ngoài tỉnh giúp cho các cháu có một căn nhà kín đáo để làm nơi phụng thờ, để mưa nắng không tới được chỗ đặt di ảnh Anh hùng liệt sĩ Cù Chính Lan như bấy lâu nay.
Vinh, tháng 7-2011
