Những đôi chân mở đường đến Điện Biên

Đầu năm 1954, khi quân đội Pháp xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, một cuộc chuẩn bị khổng lồ diễn ra ở hậu phương. Quân đội Việt Nam cần đưa hàng nghìn tấn lương thực, vũ khí và trang bị lên chiến trường. Nhưng Điện Biên nằm giữa vùng núi Tây Bắc, đường đi hiểm trở, phương tiện cơ giới gần như không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu.

Vì thế, hàng vạn dân công từ nhiều địa phương đã lên đường. Họ mang gùi, xe đạp thồ, cáng và nhiều phương tiện thô sơ khác để vận chuyển hàng hóa. Có người đi hàng trăm cây số, vượt qua những con dốc mà trước đó chưa từng nghĩ mình có thể đi qua.

Đặc biệt, những chiếc xe đạp thồ trở thành hình ảnh nổi bật của chiến dịch. Người dân gia cố xe bằng cách buộc thêm tre, gỗ để tăng khả năng chở hàng. Một chiếc xe ban đầu chỉ dùng để chở vài chục kilôgam hàng hóa có thể được cải tiến để chở hàng trăm kilôgam. Mỗi chuyến đi là một lần phải vượt qua đường núi, bùn đất và nguy cơ máy bay đối phương phát hiện.

Có những người phụ nữ vừa rời khỏi gia đình đã trở thành dân công. Có những người nông dân chưa từng đi xa khỏi làng nhưng nay phải đi qua những cánh rừng rộng lớn. Họ không trực tiếp cầm súng ở Điện Biên Phủ, nhưng từng bao gạo, thùng đạn họ đưa tới đều trở thành một phần của cuộc chiến.

Công việc ấy tưởng như chỉ là vận chuyển, nhưng thực tế vô cùng nguy hiểm. Máy bay Pháp thường xuyên đánh phá các tuyến đường. Đường bị bom phá thì người dân lại san lấp. Cầu bị đánh sập thì họ tìm cách làm cầu tạm hoặc mở đường vòng. Những chuyến hàng phải tiếp tục đến chiến trường dù phía trước luôn có thể là một trận bom.

Nhờ sự đóng góp của hậu phương, lực lượng chiến đấu tại Điện Biên Phủ có điều kiện duy trì cuộc chiến kéo dài. Ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ. Chiến thắng ấy trở thành một dấu mốc quan trọng của lịch sử Việt Nam và có ảnh hưởng lớn đến cục diện chiến tranh Đông Dương.

Nhưng khi nhắc đến Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến những vị tướng, những trận đánh và những chiến hào. Ít khi chúng ta dừng lại đủ lâu để nghĩ về những người dân công đã đi bộ hàng trăm cây số, những người đẩy từng chiếc xe đạp nặng trĩu lên dốc, những người thức trắng đêm để đưa hàng đến tiền tuyến.

Họ không có quân hàm cao, không đứng trên lễ đài và phần lớn cũng không được lịch sử ghi lại tên tuổi. Nhưng chính họ là một phần của hậu phương – một hậu phương đã đưa sức người, sức của đến tận chiến trường.

Ngày nay, đường lên Điện Biên đã khác. Xe ô tô có thể đi qua những cung đường rộng và những chuyến hàng không còn phải vận chuyển bằng đôi vai. Nhưng khi nhìn những chiếc xe đạp thồ được trưng bày tại các bảo tàng, thật khó không nghĩ đến những con người đã từng đẩy chúng qua núi.

Có lẽ đó là một trong những bài học đẹp nhất của Điện Biên Phủ: một chiến thắng lớn không bao giờ chỉ thuộc về những người đứng ở tuyến đầu. Đằng sau mỗi người lính là cả một hậu phương.

Và phía sau một chiến thắng làm thay đổi lịch sử, đôi khi là những đôi chân rất bình thường đã đi qua hàng trăm cây số để đưa một bao gạo, một thùng đạn đến nơi cần nó nhất.