NHỮNG DÒNG CHỮ TRƯỚC NGÀY RA BIỂN

Đó là một lá thư rất bình dị, không có những lời lẽ lớn lao, không nói về chiến công hay lịch sử. Trong những dòng chữ ấy chỉ có lời hỏi thăm sức khỏe, lời chúc gia đình và những câu chuyện đời thường. Nhưng chính sự bình dị ấy lại khiến lá thư trở thành một kỷ vật đặc biệt, bởi không ai biết rằng đó sẽ là những dòng chữ cuối cùng của một người con gửi về cho gia đình trước khi mãi mãi nằm lại giữa biển khơi.

Nguyễn Văn Phương quê ở Thái Bình. Trước khi trở thành người lính Hải quân, anh cũng có những ước mơ riêng cho tương lai. Theo những tư liệu được lưu giữ, anh từng có giấy báo trúng tuyển Trường Sĩ quan Lục quân 1, nhưng rồi con đường đời đưa anh đến với Hải quân và nhiệm vụ bảo vệ biển đảo. Điều đó khiến câu chuyện về anh càng trở nên xúc động. Phía trước người lính trẻ là một tương lai còn dài, có những con đường có thể lựa chọn, có những ước mơ có thể theo đuổi, nhưng cuối cùng anh đã khoác lên mình bộ quân phục Hải quân và lên đường thực hiện nhiệm vụ.

Ngày 6 tháng 3 năm 1988, tại Cam Ranh, trước khi xuống tàu đi thực hiện nhiệm vụ, Nguyễn Văn Phương đã tranh thủ viết thư về nhà. Trong thư, anh hỏi thăm sức khỏe của gia đình, gửi lời chúc mọi người luôn mạnh khỏe, sản xuất tốt và thu được nhiều thắng lợi. Những lời lẽ ấy nghe thật bình thường, giống như hàng nghìn lá thư của những người lính gửi về quê nhà trong những năm tháng quân ngũ. Một người con xa nhà nhớ đến cha mẹ, nhớ đến anh chị em và muốn biết mọi người ở quê nhà có khỏe không. Nhưng điều khiến người đọc hôm nay nghẹn ngào là chúng ta biết được điều mà người viết khi ấy chưa thể biết: chỉ tám ngày sau, anh sẽ hy sinh.

Có lẽ, khi cầm bút viết lá thư ấy, Nguyễn Văn Phương cũng không nghĩ rằng đó là lần cuối cùng mình viết thư về nhà. Anh vẫn nghĩ về những công việc bình thường, vẫn hỏi thăm gia đình và vẫn gửi những lời chúc giản dị. Người lính trẻ ấy có thể đã tin rằng sau chuyến công tác, anh sẽ lại trở về, sẽ lại có những ngày được ngồi bên gia đình và kể cho người thân nghe những câu chuyện về cuộc sống của người lính. Nhưng lịch sử đã không cho anh cơ hội ấy.

Ngày 14 tháng 3 năm 1988, Nguyễn Văn Phương hy sinh tại Gạc Ma. Từ đó, lá thư ngày 6 tháng 3 trở thành một trong những kỷ vật cuối cùng còn lại của anh. Một tờ giấy nhỏ nhưng mang theo cả một phần cuộc đời. Những dòng chữ ấy nối liền hai thế giới: một bên là người lính trẻ vẫn đang sống, vẫn đang viết thư cho gia đình; một bên là người liệt sĩ đã nằm lại giữa biển khơi. Chính vì thế, mỗi khi lá thư được nhắc đến, người ta không chỉ đọc những câu chữ trên giấy mà còn cảm nhận được cả một cuộc đời đã dừng lại quá sớm.

Điều khiến người ta xúc động nhất có lẽ là sự bình dị của người viết. Nguyễn Văn Phương không biết rằng mình sắp trở thành một phần của lịch sử. Anh không biết rằng tám ngày sau, tên mình sẽ được ghi vào danh sách những người đã hy sinh để bảo vệ chủ quyền biển đảo. Anh chỉ biết mình là một người lính đang làm nhiệm vụ và trong khoảnh khắc ấy, điều anh nghĩ đến vẫn là gia đình. Đó chính là vẻ đẹp của những người lính trẻ năm xưa. Họ ra đi không phải để trở thành những nhân vật lịch sử, mà chỉ đơn giản là thực hiện nhiệm vụ của mình.

Sau nhiều năm, lá thư được lưu giữ như một chứng tích về cuộc đời Nguyễn Văn Phương. Cùng với lá thư còn có những kỷ vật khác liên quan đến anh, trong đó có bộ quân phục Hải quân và giấy báo trúng tuyển Trường Sĩ quan Lục quân 1 mà anh chưa có cơ hội sử dụng. Những hiện vật ấy khiến người ta hình dung rõ hơn về một người lính trẻ với những dự định còn dang dở. Có một tương lai phía trước nhưng anh đã không thể đi đến cuối con đường. Có những ước mơ chưa thực hiện, những lời hẹn chưa thành và một gia đình mãi mãi chờ đợi người con trở về.

Ngày hôm nay, mỗi khi một người trẻ đứng trước lá thư của Nguyễn Văn Phương, có lẽ điều họ cảm nhận không chỉ là nỗi đau của chiến tranh mà còn là giá trị của hòa bình. Những dòng chữ viết từ năm 1988 vẫn còn đó, nhưng người viết đã không còn. Thời gian đã làm màu giấy thay đổi, nhưng tình cảm trong đó vẫn còn nguyên. Đó là tình cảm của một người con dành cho gia đình, của một người lính dành cho quê hương và của một thế hệ thanh niên đã sẵn sàng đặt nhiệm vụ của Tổ quốc lên trên những ước mơ riêng.

Lá thư cuối cùng của Nguyễn Văn Phương vì thế không chỉ là một kỷ vật. Nó là một câu chuyện. Một câu chuyện bắt đầu từ những dòng chữ rất bình dị và kết thúc bằng sự hy sinh của một người lính trẻ. Nhưng câu chuyện ấy chưa bao giờ thực sự kết thúc, bởi mỗi khi lá thư được mở ra, người ta lại nhớ đến anh, nhớ đến những người đồng đội đã cùng anh đi ra biển và nhớ đến 64 người lính đã hy sinh trong ngày 14 tháng 3 năm 1988. Có thể Nguyễn Văn Phương đã không trở về để viết thêm một lá thư nào nữa, nhưng lá thư cuối cùng của anh đã thay anh nói với thế hệ hôm nay rằng phía sau mỗi người lính hy sinh là một con người có gia đình, có ước mơ và có một cuộc đời. Và chính vì thế, mỗi cái tên trong lịch sử Gạc Ma đều cần được nhớ bằng sự trân trọng và lòng biết ơn.