Những đóng góp về tài chính và vật chất cho Đảng và Nhà nước của ông Đỗ Đình Thiện

Đầu năm 1945, thông qua ông Vũ Đình Huỳnh, ông bà Thiện gửi cho quỹ Đảng mười vạn đồng Đông Dương.

Trong Tuần lễ Vàng do Chính phủ Lâm thời phát động tháng 9-1945, ông bà Thiện đã hiến 86 lạng vàng.

Khi đựơc Chính phủ cử là Trưởng Quỹ Độc lập Trung ương, ông Thiện đã góp vào quỹ này mười vạn đồng Đông Dương.

Thời kỳ đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, chính phủ kháng chiến lúc này rất khó khăn về ấn loát, in tiền. Ông bà đã mua lại nhà in Taupin của một nhà tư sản Pháp và hiến tặng chính phủ. Và chính nhà in này đã được chuyển về đồn điền của ông ở Chi Nê, là nơi đặt cơ sở in tiền đầu tiên của Bộ Tài chính nước Việt Nam DCCH. Từ đây, tiền giấy Việt Nam DCCH đã ra đời và vực dậy nền tài chính cạn kiệt của quốc gia những ngày đầu độc lập. Giấy bạc Cụ Hồ mang theo sứ mệnh lịch sử vô cùng quan trọng: góp phần đấu tranh tiền tệ với địch để bảo vệ nền độc lập dân tộc và trở thành vũ khí đấu tranh trên mặt trận kinh tế - tài chính - tiền tệ, loại bỏ đồng tiền Đông Dương của thực dân Pháp ra khỏi nước ta, góp phần quyết định vào việc cung cấp nhu cầu vật chất, lưu thông hàng hoá trong cuộc kháng chống Pháp trường kỳ của nhân dân ta. ⁽⁵⁾

Chủ tịch Hồ chí Minh và một số đại biểu Việt Nam thăm bờ biển nước Pháp, năm 1946.

Là nơi qua lại, dừng chân của nhiều cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước trên đường lên chiến khu Việt Bắc. Tháng 2-1947, trên đường đi kinh lý Thanh Hoá, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân và nghỉ qua đêm tại đây⁽⁶⁾. Đồn điền Chi Nê cũng là nơi trú ngụ, đóng quân của nhiều đơn vị bộ đội. Ông bà Thiện đã thường xuyên ủng hộ các đơn vị bộ đội đóng quân ở Chi Nê rất nhiều lương thực, thực phẩm. Riêng vụ lúa Thu 1946-1947, đã ủng hộ Vệ Quốc đoàn Chiến khu hai 200 tấn thóc để nuôi quân. Sau ngày 19-12-1946, Ông bà Thiện đã ủng hộ Đoàn Xung phong sản xuất của Ban Tài chính Trung ương Đảng gần 1000 con bò khi lập đồn điền Thọ Phương (Thọ Xuân, Thanh Hoá)⁽⁷⁾.

Ngày 22-2-1947, máy bay Pháp đã ném bom oanh tạc đồn điền Chi Nê nhằm phá huỷ cơ quan in tiền của Bộ Tài chính. Tài sản của gia đình Đỗ Đình Thiện ở đồn điền bị tàn phá nặng nề⁽⁸⁾.

Sau khi nhận được tin máy bay Pháp oanh tạc đồn điền Chi Nê, nơi đặt nhà máy in bạc đầu tiên của nước Việt Nam DCCH, gây tổn thất nghiêm trọng cho cơ quan ấn loát và tài sản của gia đình điền chủ Đỗ Đình Thiện, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi bức thư cho ông bà Đỗ Đình Thiện trên mặt sau tấm bưu thiếp của Người. Bức thư đó hiện đang được GS.TS Toán học Đỗ Long Vân lưu giữ. Lá thư ngắn, nhưng thể hiện tình cảm thân thiết đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh với gia đình Đỗ Đình Thiện. Nguyên văn bức thư như sau:

“ Chú thím Thiện,

Được tin chú thím, nhà Hiền và các cháu đều bình an, tôi rất vui lòng. Mất của cải không sợ. “Còn trời còn nước còn non, thì còn của cải bà con họ Hồ”. Kháng chiến thành công, ta làm ra của khác, chắc chắn hơn. Chúc các chú thím mạnh khoẻ. Hôn các cháu.

Chào thân ái và quyết thắng.”

Theo hồi ức của TS Đỗ Long Vân, sau khi bị bom tại Chi Nê, toàn bộ gia đình ông Thiện đã lên chiến khu Việt Bắc, giao lại đồn điền Chi Nê cho Ban Kinh tài của Đảng. Gia đình ông Thiện sống ở gần Chủ tịch Hồ Chí Minh. Con cháu ông Đỗ Đình Thiện và gia đình các Bộ trưởng, các nhân sĩ cách mạng đã quây quần quanh Chủ tịch Hồ Chí Minh, sống và làm việc với niềm tin mạnh mẽ vào ngày kháng chiến thành công.