Những dòng nhật ký giữa mưa bom

Trong một buổi gặp gỡ tại Hà Nội sau nhiều năm chiến tranh kết thúc, ông Frederic Whitehurst cẩn thận đặt lên bàn một cuốn sổ nhỏ đã ngả màu theo thời gian.

Ông nhìn rất lâu rồi nhẹ nhàng nói:

"Tôi đã giữ cuốn sổ này hơn ba mươi lăm năm để chờ ngày được trả về với gia đình của người đã viết nó."

Người viết cuốn nhật ký ấy chính là bác sĩ Đặng Thùy Trâm.

Sinh ra trong một gia đình trí thức ở Hà Nội, Đặng Thùy Trâm có thể chọn một cuộc sống bình yên sau khi tốt nghiệp đại học. Thế nhưng khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, chị đã viết đơn tình nguyện vào chiến trường miền Nam.

Năm 1967, chị được phân công công tác tại một bệnh xá dã chiến ở huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.

Nơi ấy không có phòng mổ hiện đại.

Không có điện.

Không có thuốc men đầy đủ.

Mỗi ca phẫu thuật đều diễn ra dưới ánh đèn dầu hoặc ánh đuốc.

Nhiều lần, bom đạn rơi ngay sát bệnh xá.

Đất đá vùi kín cả cửa hầm.

Thế nhưng, Đặng Thùy Trâm vẫn bình tĩnh cứu từng thương binh.

Theo lời kể của đồng đội sau này, có những đêm chị thức trắng để chăm sóc bệnh nhân.

Khi thuốc kháng sinh đã cạn, chị tìm các bài thuốc dân gian của người dân địa phương để cầm máu, hạ sốt cho thương binh.

Có hôm chính chị bị sốt rét đến run người.

Nhưng khi nghe có thương binh được đưa vào, chị lập tức ngồi dậy.

Chị từng nói với đồng đội:

"Người bác sĩ không được phép bỏ bệnh nhân."

Ngoài công việc cứu chữa, mỗi tối chị đều dành thời gian viết nhật ký.

Trong cuốn sổ nhỏ ấy có nỗi nhớ gia đình.

Có tình yêu dành cho Hà Nội.

Có những giọt nước mắt khi chứng kiến đồng đội hy sinh.

Có cả niềm tin mãnh liệt rằng đất nước sẽ có ngày thống nhất.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một trận càn của quân đội Mỹ, Đặng Thùy Trâm anh dũng hy sinh.

Sau trận đánh, cuốn nhật ký của chị được một đơn vị Mỹ thu giữ.

Theo quy định lúc đó, mọi giấy tờ của phía đối phương đều phải tiêu hủy.

Một người lính Mỹ chuẩn bị ném cuốn sổ vào đống lửa.

Nhưng người phiên dịch đã nói một câu:

"Đừng đốt. Trong đó có lửa."

Câu nói ấy khiến Frederic Whitehurst chú ý.

Ông cầm cuốn nhật ký lên.

Dù không hiểu tiếng Việt, ông vẫn cảm nhận được đây không phải là tài liệu quân sự.

Ông quyết định giữ lại.

Sau khi trở về nước Mỹ, cuốn nhật ký luôn được ông cất giữ cẩn thận.

Nhiều lần chuyển nhà, nhiều lần thay đổi công việc, nhưng ông chưa bao giờ để thất lạc.

Ông luôn tin rằng sẽ có ngày cuốn sổ được trở về với gia đình người đã viết.

Suốt nhiều năm, ông kiên trì tìm kiếm.

Đến năm 2005, điều kỳ diệu đã xảy ra.

Cuốn nhật ký được trao lại cho gia đình bác sĩ Đặng Thùy Trâm.

Trong buổi trao tặng, Frederic Whitehurst xúc động nói:

"Chiến tranh đã kết thúc từ lâu. Hôm nay tôi chỉ mong thực hiện một lời hứa với lương tâm của mình."

Cuốn nhật ký sau đó được xuất bản.

Hàng triệu độc giả trong và ngoài nước đã đọc.

Nhiều người Mỹ cũng rơi nước mắt.

Họ nhận ra rằng bên kia chiến tuyến không phải là những con người vô cảm.

Họ cũng có gia đình.

Có lý tưởng.

Có tình yêu.

Có những ước mơ rất bình dị.

Frederic Whitehurst từng chia sẻ:

"Đặng Thùy Trâm đã thay đổi cách tôi nhìn về chiến tranh."

Ngày nay, cuốn nhật ký của chị không chỉ là một tác phẩm văn học.

Đó còn là cây cầu nối giữa những con người từng đứng ở hai phía chiến tuyến.

Một cây cầu được xây bằng lòng nhân ái.

Bằng sự bao dung.

Và bằng khát vọng hòa bình.