Những dòng nhật ký tuổi hai mươi của chàng sinh viên xếp bút nghiên

Nỗi niềm của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, người thanh niên Hà Nội gác lại giấc mơ giảng đường, mang theo tâm hồn lãng mạn vào chốn lửa đạn khốc liệt nhất của Thành cổ Quảng Trị.

Mùa hè năm 1971, chàng sinh viên khoa Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp Hà Nội Nguyễn Văn Thạc lên đường nhập ngũ khi giấy gọi sang Liên Xô du học vẫn còn thơm mùi mực. Hành trang anh mang theo vào Nam không chỉ có chiếc ba lô quân dụng sờn vai, mà còn là một cuốn sổ tay nhỏ, nơi anh gửi gắm những suy nghĩ rực rỡ và mong manh nhất của tuổi hai mươi.

Trên những dặm đường hành quân dài dằng dặc, đôi bàn chân rướm máu vì đá sỏi, Nguyễn Văn Thạc vẫn dành những phút giây nghỉ ngơi hiếm hoi để ghi lại vẻ đẹp của cuộc sống. Dưới cái nhìn của chàng trai trẻ, một chiếc lá tre rụng xuống mặt nước cũng gợi lên cõi êm ả của tâm hồn. Dù cái chết rình rập, dù những bữa cơm độn sắn mốc meo, anh vẫn viết: "Cuộc sống của đất nước còn lam lũ lắm... Vậy mà những chiếc lá tre kia vẫn dịu dàng... Thật lạ biết bao!". Đó không phải là lời than vãn của kẻ yếu đuối, mà là sự nhạy cảm của một tâm hồn khao khát cái đẹp giữa muôn trùng sự hủy diệt.

Ngày 24 tháng 5 năm 1972, khi đang chuẩn bị vượt sông Thạch Hãn tiến vào chảo lửa Thành cổ Quảng Trị, anh gấp lại cuốn sổ tay, biết rằng mình có thể sẽ không bao giờ mở nó ra nữa. Những dòng cuối cùng hối hả và bụi bặm: "Ngày mai, ngày kia... Phải để lại tất cả ở đằng sau. Tôi không thể để cho ai đọc những dòng suy nghĩ này... Kẻ thù không cho tôi ở lại...". Cuốn nhật ký được gửi lại hậu phương trước lúc anh hy sinh. Cuộc đời anh vĩnh viễn dừng lại ở tuổi 20, nhưng những dòng chữ ấy đã sống một cuộc đời khác, trở thành chứng nhân của một thế hệ trí thức trẻ dám từ bỏ mọi tương lai xán lạn vì sự tồn vong của đất nước.