NHỮNG ĐỨA TRẺ TRONG HẦM CHỮ A – TUỔI THƠ DƯỚI LÀN BOM ĐẠN
Trong giai đoạn Mỹ đánh phá miền Bắc bằng không quân (1964-1972), có một thế hệ trẻ em Việt Nam đã lớn lên trong những căn hầm chữ A, đi học với chiếc mũ rơm trên đầu. Đó là một tuổi thơ kỳ lạ, nơi nỗi sợ hãi hòa quyện với ý chí học tập phi thường, tạo nên một bản lĩnh Việt Nam từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Để tránh bom đạn, hàng vạn trẻ em tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng đã phải rời xa vòng tay cha mẹ để sơ tán về các vùng nông thôn. Những lớp học được dựng lên vội vàng dưới tán cây rừng hay trong lòng đình chùa, xung quanh là hệ thống hào giao thông chằng chịt thông suốt đến các hầm trú ẩn. Hình ảnh đặc trưng nhất của học sinh thời ấy là chiếc mũ rơm dày. Mũ được đan tỉ mỉ từ rơm khô, có khả năng giảm thiểu sát thương từ mảnh bom và bi thép của bom bi. Mỗi học sinh đi học đều mang theo một chiếc túi cứu thương nhỏ, và các em được dạy cách phân biệt tiếng máy bay F-4 hay B-52 để kịp thời trú ẩn.
Những giờ học thường xuyên bị ngắt quãng bởi tiếng còi báo động xé lòng. Khi ấy, cả cô và trò lại trật tự xuống hầm chữ A. Dưới ánh đèn dầu leo lét trong lòng đất, tiếng đọc bài vẫn vang lên đều đặn, át cả tiếng gầm rú của động cơ phản lực phía trên. Việc học lúc này không chỉ là để lấy kiến thức, mà còn là một cách để khẳng định sự sống và tinh thần không chịu khuất phục trước uy lực của bom đạn.
Dù gian khổ, trẻ em vẫn tìm thấy niềm vui trong sự hồn nhiên. Các em chơi đồ hàng bằng những mảnh xác máy bay bị bắn rơi, chơi bắn bi bằng những viên bi thép lấy từ bom bi của địch. Sự hồn nhiên ấy chính là nguồn sức mạnh tinh thần vô giá cho những người cha, người mẹ đang chiến đấu nơi tiền tuyến. Tuổi thơ dưới hầm chữ A đã rèn luyện nên một thế hệ kiên cường, trân trọng hòa bình và mang trong mình sức sống mãnh liệt của dân tộc.
