Những đường hào của Nguyễn Văn Thuần
Từ trên cao nhìn xuống, những đường hào ở Điện Biên Phủ giống như những mạch máu đang từng ngày lan rộng giữa cánh đồng Mường Thanh. Ban ngày, chúng gần như bất động. Đêm xuống, từng nhát cuốc, từng xẻng đất lại lặng lẽ đưa chiến hào tiến thêm vài mét về phía cứ điểm của quân Pháp.
Đó không chỉ là những công trình quân sự. Đó là con đường mà những người lính tự đào để đi đến chiến thắng. Trong số những người chỉ huy góp phần tạo nên mạng lưới chiến hào ấy có Nguyễn Văn Thuần.
Sinh năm 1916 trong một gia đình nông dân nghèo ở Quỳnh Lưu, Quảng Yên (nay thuộc phường Cộng Hòa, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh), tuổi trẻ của ông gắn với những năm tháng đất nước còn dưới ách thực dân. Từng bị quân Pháp bắt lính, ông tìm cách trốn thoát để trở về với cách mạng, rồi sau Cách mạng Tháng Tám tình nguyện gia nhập quân đội.
Từ một người lính bình thường, Nguyễn Văn Thuần trưởng thành qua nhiều trận chiến. Hơn ba mươi trận đánh lớn nhỏ đã rèn giũa ở ông sự bình tĩnh, quyết đoán và khả năng chỉ huy. Đồng đội nhớ đến ông như một người cán bộ luôn có mặt ở nơi khó khăn nhất, vừa trực tiếp chiến đấu, vừa tìm cách để giảm bớt thương vong cho đơn vị.
Đến Điện Biên Phủ, Nguyễn Văn Thuần không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm mà còn bằng sự sáng tạo.
Trước hệ thống lô cốt kiên cố và hỏa lực dày đặc của đối phương, ông cùng đơn vị áp dụng nhiều cách đánh táo bạo: đào hào ngầm áp sát cứ điểm, dùng những công cụ thô sơ để vây lấn từng bước và từng bước cắt đứt sân bay Mường Thanh – huyết mạch tiếp tế quan trọng của quân Pháp.
Chiến thắng không đến trong một ngày. Nó được tạo nên từ hàng nghìn mét chiến hào được đào bằng cuốc, xẻng và đôi bàn tay của người lính. Trong những chiến hào ấy có dấu chân của Nguyễn Văn Thuần.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, người chỉ huy năm xưa tiếp tục phục vụ trong quân đội. Năm 2000, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân để ghi nhận những đóng góp to lớn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Hôm nay, nhiều đoạn chiến hào ở Điện Biên vẫn còn được gìn giữ như một chứng tích lịch sử. Đứng trước những đường đất ngoằn ngoèo ấy, người ta không chỉ thấy dấu tích của một chiến dịch lừng lẫy, mà còn thấy sự bền bỉ của biết bao người lính đã âm thầm đào từng nhát cuốc để rút ngắn khoảng cách đến ngày chiến thắng.
Nguyễn Văn Thuần không nổi tiếng bởi một khoảnh khắc xả thân hay một câu nói để đời. Điều ông để lại là những đường hào lặng lẽ. Những đường hào ấy không chỉ đưa người lính tiến về phía trước. Chúng còn đưa cả dân tộc tiến gần hơn đến mùa xuân của hòa bình.
