Những em nhỏ làm liên lạc cho cách mạng.

giữa bệnh xá đầy thương binh và tiếng bom xa gần không dứt, đôi khi hiện lên những hình ảnh rất nhỏ – nhỏ đến mức dễ bị bỏ qua, nhưng lại khiến người ta nhớ rất lâu: những em nhỏ làm liên lạc cho cách mạng. Các em còn rất trẻ, có em chỉ vừa qua tuổi biết đọc biết viết. Thân hình gầy, da sạm nắng, đôi chân quen với những lối mòn trong rừng hơn là con đường làng. Nhưng chính những bước chân nhỏ bé ấy lại mang theo những thông tin quan trọng, những mệnh lệnh khẩn cấp, đôi khi là cả sự sống của người khác. Mỗi sáng, khi trời còn mờ sương, các em đã có mặt. Không ai cần nhắc nhiều. Một mảnh giấy nhỏ được cuộn lại, giấu trong ống tre, trong túi áo, hoặc đơn giản là ghi nhớ trong đầu. Vì giấy có thể bị ướt, bị lục soát, nhưng trí nhớ thì phải giữ bằng sự cẩn thận và gan dạ. Có những đoạn đường phải đi qua bìa rừng, nơi máy bay có thể quần thảo bất cứ lúc nào. Có những lúc phải nằm rạp xuống đất khi nghe tiếng động lạ, tim đập rất nhanh nhưng không được phép khóc hay sợ lâu. Rồi khi yên, lại đứng dậy, phủi đất trên áo và tiếp tục chạy. Ở trạm xá, thỉnh thoảng có em nhỏ chạy vào trong trạng thái thở gấp, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Em chỉ kịp nói vài câu ngắn: có thương binh cần chuyển, có đơn vị cần thuốc, hoặc có tình hình mới ở phía trước. Nói xong, các em lại vội vàng quay đi, như thể việc dừng lại quá lâu cũng là một điều xa xỉ. Những người lớn nhìn các em, vừa thương vừa lo. Nhưng trong chiến tranh, không phải lúc nào cũng có thể giữ các em ở lại nơi an toàn hơn. Các em giống như những nhịp cầu nhỏ nối giữa các điểm nóng, giữa hậu phương và tiền tuyến. Có em từng hỏi rất ngây thơ:
“Bao giờ con hết phải chạy như thế này?” Không ai trả lời ngay. Vì ngay cả người lớn cũng không biết khi nào chiến tranh mới dừng lại. Trong nhật ký của người bác sĩ trẻ, những em nhỏ làm liên lạc không được mô tả như những “anh hùng” theo nghĩa lớn lao. Các em hiện lên giản dị hơn nhiều: chân đất, áo bạc màu, đôi mắt nhanh nhẹn và luôn nhìn về phía trước. Nhưng chính sự giản dị ấy lại khiến câu chuyện trở nên ám ảnh – bởi ở độ tuổi đáng ra phải được chơi đùa, các em lại mang trên vai trách nhiệm của những người lớn. Và giữa tất cả khốc liệt của chiến tranh, hình ảnh những em nhỏ ấy chạy qua rừng, vượt qua nguy hiểm để mang theo một mệnh lệnh hay một tin tức, trở thành một phần rất thật của ký ức: rằng có những tuổi thơ đã lớn lên quá nhanh, chỉ vì đất nước đang trong thời khắc không cho phép chậm lại.