NHỮNG GIÂY PHÚT GIỮ LẤY BẦU TRỜI HÀ NỘI CỦA NGƯỜI ĐÃ THAM GIA TRẬN ĐẦU TIÊN ĐÁNH B52 TRÊN BẦU TRỜI HÀ NỘI ĐÊM 18/12/1972

Trong ký ức của những người từng trực tiếp chiến đấu trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, có những khoảnh khắc chỉ kéo dài vài giây nhưng lại mang ý nghĩa quyết định. Đêm 18/12/1972, khi những tốp máy bay Mỹ bắt đầu tiến vào Hà Nội, các đơn vị tên lửa phòng không phải nhanh chóng nhận diện mục tiêu giữa màn nhiễu dày đặc. Trong trận đánh mở màn ấy, một người lính trẻ đã góp phần quan trọng giúp Tiểu đoàn 78 nhận ra dấu hiệu của B-52 và lần đầu tiên đối đầu trực tiếp với loại máy bay được Mỹ xem là “pháo đài bay”. Đinh Trọng Đức, người sau này dành nhiều năm để kể lại những giây phút đặc biệt ấy cho đồng đội và thế hệ sau.

Sinh năm 1947 tại Sơn Tây, Hà Nội, ông nhập ngũ tháng 4/1966 sau khi hoàn thành chương trình phổ thông. Đầu năm 1967, ông được tuyển chọn làm trắc thủ cự ly của lực lượng tên lửa phòng không. Sau những tổn thất của Tiểu đoàn 78 trong các trận đánh với máy bay Mỹ, ông được bổ sung vào một kíp chiến đấu mới và cùng đơn vị về Đức Thượng, Hoài Đức làm nhiệm vụ. Tối 18/12, khi đơn vị chuyển sang trạng thái chiến đấu khẩn cấp, ông cùng đồng đội phát hiện những tín hiệu bất thường trên màn hiện sóng. Sau quá trình theo dõi, ông xác định đó chính là tốp B-52 đang tiến về khu vực Hà Nội. Hai quả đạn tên lửa được phóng đi, nhưng do chưa kịp chuyển phương pháp điều khiển phù hợp, đơn vị chưa thể hạ được máy bay địch. Dẫu vậy, trận đánh đã đem lại kinh nghiệm vô cùng quý giá về cách nhận biết và tiêu diệt B-52. Chỉ hai ngày sau, Tiểu đoàn 78 bắn rơi một B-52 và đến ngày 26/12 tiếp tục hạ thêm hai chiếc.

Không chỉ có những năm tháng trực tiếp đối mặt với B-52, sự nghiệp của ông còn kéo dài qua nhiều lĩnh vực sau khi rời quân ngũ. Trong gần chín năm phục vụ quân đội, ông tham gia hơn 50 trận đánh, được trao nhiều danh hiệu và phần thưởng, trong đó có Huân chương Quân công hạng Nhất. Cuối năm 1974, ông chuyển ngành và tiếp tục học tập, công tác trong lĩnh vực quản lý kinh tế, từng đảm nhiệm các vị trí như Trưởng Ban Đối ngoại tỉnh Hà-Sơn-Bình, Trưởng phòng Tài chính Ủy ban Hợp tác Kinh tế Văn hóa Việt Nam - Lào - Campuchia và Kế toán trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương. Dù ở chiến trường hay trong công việc thời bình, ông vẫn giữ tác phong và phẩm chất của người quân nhân. Những kinh nghiệm từ đêm 18/12/1972, đặc biệt là cách nhận diện mục tiêu giữa hệ thống nhiễu phức tạp, đã trở thành một phần của kinh nghiệm chiến đấu góp vào thắng lợi chung của quân và dân miền Bắc trong “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”. Người trắc thủ năm nào đã qua đời, nhưng câu chuyện về những giây phút căng thẳng trên màn hình radar vẫn còn giá trị như một lời nhắc về sự bình tĩnh, chính xác và bản lĩnh của những con người đã góp phần bảo vệ bầu trời Hà Nội.