Những Gương Mặt Tiêu Biểu trong Phong Trào Chống Pháp ở Càng Long (1)

Vào cuối thế kỷ XIX, trước hành động xâm lược của thực dân Pháp, nhân dân Càng Long đã dũng cảm đứng lên chiến đấu để bảo vệ quê hương. Tinh thần này được hun đúc từ chính quá trình khai hoang, lập nghiệp, chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt, tạo nên một "ý chí bất khuất, khắc phục khó khăn, dũng cảm sáng tạo, đoàn kết cộng đồng và tinh thần hào sảng". Tài liệu này sẽ giới thiệu những cá nhân tiêu biểu, từ các vị lãnh tụ khởi nghĩa đến những người nông dân bình dị, đã lãnh đạo và tham gia vào cuộc đấu tranh, qua đó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về lòng yêu nước và sự hy sinh cao cả của họ.--------------------------------------------------------------------------------1. Những Lãnh Tụ Của Cuộc Khởi Nghĩa (1872)Cuộc khởi nghĩa vũ trang năm 1872 là một trong những phong trào tiêu biểu nhất, do các sĩ phu yêu nước lãnh đạo và thu hút hàng ngàn nông dân từ khắp các làng xã Càng Long tham gia, thể hiện rõ rệt ý chí chống giặc ngoại xâm của nhân dân.1.1. Đốc binh Lê Công Cẩn - Vị Chỉ Huy Mưu LượcĐốc binh Lê Công Cẩn là linh hồn và là vị chỉ huy tài ba của cuộc khởi nghĩa. Vai trò của ông được thể hiện qua những đóng góp quan trọng:• Người tập hợp lực lượng: Ông đã huy động và chỉ huy một lực lượng nghĩa quân lên đến hàng ngàn người, trong đó phần lớn là nông dân trai tráng từ các làng như An Trường, Tân An, Huyền Hội, Mỹ Cẩm, Bình Phú và Phương Thạnh.• Tổ chức tấn công táo bạo: Để trang bị vũ khí cho nghĩa quân, tháng 11 năm 1871, ông đã tổ chức một cuộc tấn công chớp nhoáng vào dinh quận Vũng Linh, tiêu diệt chủ quận Hồ Thiện Thức và 6 tên lính, thu về hơn 10 khẩu súng Tây cùng nhiều đạn dược.• Lập kế trá hàng diệt địch: Khi thực dân Pháp dùng kế dụ hàng, ông đã "tương kế tựu kế", vạch ra một kế hoạch phục kích tinh vi. Trong khi toàn bộ nghĩa quân dưới sự chỉ huy của Nguyễn Giao bí mật mai phục, ông đã trực tiếp chỉ huy đội quyết tử gồm ba người giỏi võ nghệ là ông Hổ, ông Điều và ông Vàng, dũng mãnh xông lên tiêu diệt Chánh tham biện Vĩnh Long là Xalixétti trong trận Cầu Vong ngày 23-2-1872.Dù đã anh dũng hy sinh trong trận Cầu Vong, sự hy sinh của ông đã góp phần tạo nên một "chiến công vang dội, làm cho bọn thực dân Pháp ở Nam Kỳ và cả ở chính quốc khiếp sợ".1.2. Nguyễn Giao - Người Kế Tục Sự NghiệpSau khi Đốc binh Lê Công Cẩn hy sinh, nghĩa quân đã tôn Nguyễn Giao làm chủ tướng để tiếp tục chỉ huy cuộc khởi nghĩa. Dưới sự lãnh đạo của ông, nghĩa quân đã chiến đấu vô cùng quyết liệt để chống lại cuộc trả thù của giặc Pháp tại ngã ba An Nhơn và vàm Cổ Chiên. Trong cuộc khủng bố man rợ này, quân địch đã giết hại 500 người không kể là dân hay nghĩa quân. Trước lực lượng địch quá mạnh, nghĩa quân chịu nhiều tổn thất và sau khi ông tử trận vào ngày 10-5-1873, lực lượng còn lại phải rút lui. Tuy nhiên, tinh thần chiến đấu không bị dập tắt, nghĩa quân tiếp tục rút về Bình Phú và chiến đấu tại cánh đồng Láng Thé, gây cho địch nhiều thiệt hại.1.3. Trương Công Nghi - Con Trai Người Anh HùngTrương Công Nghi là một nhân vật mang tính biểu tượng cho sự tiếp nối tinh thần yêu nước. Ông là con trai út của anh hùng dân tộc Trương Công Định. Noi gương cha, ông đã cùng hơn mười thanh niên khác từ làng Trường Định gia nhập nghĩa quân của Đốc binh Lê Công Cẩn. Ông đã chiến đấu dũng cảm và hy sinh cùng với vị chủ tướng của mình trong trận Cầu Vong lịch sử.--------------------------------------------------------------------------------2. Những Người Nông Dân Can TrườngBên cạnh các cuộc khởi nghĩa có tổ chức, tinh thần phản kháng còn sục sôi trong những người nông dân bình thường. Khi phải đối mặt với ách áp bức tột cùng của bọn địa chủ cấu kết với thực dân, họ đã tự phát đứng lên đấu tranh một cách quyết liệt.2.1. Ông Ba Dữ & Nguyễn Văn Nhơn: Phản Kháng Địa Chủ Ác Bạo

Nhân Vật	Hành Động Phản Kháng
Ông Ba Dữ (Huyền Hội)	Dùng ghế đẩu đập đầu địa chủ Lâm Quang Khương để phản kháng sự áp bức, sau đó phải trốn đi biệt xứ.
Nguyễn Văn Nhơn (Bình Phú)	Dùng dao đâm chết địa chủ Nguyễn Tài Năng ngay tại tòa án để đòi công lý sau khi bị xử thua và mất hết ruộng đất.

Hành động của ông Nguyễn Văn Nhơn đã "gây tiếng vang lớn và cũng là đòn cảnh báo bọn địa chủ ở Càng Long và Trà Vinh".2.2. Huỳnh Văn Miêng: Trừng Trị Kẻ Ngang TàngCâu chuyện về Huỳnh Văn Miêng (Hai Miêng) là một minh chứng sống động cho tinh thần hào sảng, không sợ cường quyền. Điều đặc biệt là ông có một xuất thân phức tạp: là con trai của Đội Tấn (một nghĩa quân của Trương Định đã ra đầu thú) và là con nuôi của Tổng thống Pháp. Tuy vậy, ông lại yêu tự do, trọng nghĩa khí và không chấp nhận sự áp bức. Khi nghe tin gia đình địa chủ Lâm Quang hống hách, bắt dân chúng phải kỵ húy tên người nhà chúng, ông đã quyết định ra tay.Một buổi sáng, ông cho ghe đậu tại chợ Tân An và cố ý la lớn: "Sáng rồi anh em ơi!", vi phạm vào điều cấm kỵ tên "Lâm Thị Sáng". Ngay lập tức, Sáng cùng đám tay chân đến gây sự. Không chút nao núng, Hai Miêng nhảy lên bờ, một mình đánh tan bọn thuộc hạ, rồi bắt trói Lâm Thị Sáng, kéo lên cột buồm và cho ghe chạy đi. Cuối cùng, dòng họ Lâm Quang phải muối mặt thương lượng và dồn bạc cắc đầy một bao bố buộc dây thun để chuộc người về. Kể từ đó, thói bắt người dân kỵ húy ngang ngược của nhà Lâm Quang mới chấm dứt. Câu chuyện này đã gây tiếng vang lớn đến mức được đăng tải trên hầu hết các tờ báo ở Sài Gòn thời bấy giờ.--------------------------------------------------------------------------------Kết luận: Di Sản Của Lòng Yêu NướcDù là những lãnh tụ mưu lược của các cuộc khởi nghĩa, những chiến sĩ cảm tử hay những người nông dân bình dị dám đứng lên chống lại cường quyền, tất cả họ đều là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần đấu tranh không chịu khuất phục của người dân Càng Long. Lòng căm thù giặc sâu sắc cùng với mâu thuẫn giai cấp gay gắt chính là động lực mạnh mẽ cho các phong trào cách mạng về sau, biến "Càng Long trở thành mảnh đất tốt, là chiếc nôi cách mạng để Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Trà Vinh ra đời"