NHỮNG HẠT GIỐNG ĐỎ TRÊN ĐẤT BẾN TRE: LÊ HOÀNG CHIẾU
Lê Hoàng Chiếu (1903-1990), sinh ở làng Phú Vang, quận An Hóa, nay là huyện Bình Đại. Ông là nhà Nho yêu nước, có quen biết với Lê Văn Phát trong phong trào yêu nước. Ông Phát đã tuyên truyền giác ngộ Lê Hoàng Chiếu và giới thiệu ông đi học tập và đào tạo ở Quảng Châu.
Lê Hoàng Chiếu được sắp xếp đi chuyến thứ tư của Tổng bộ Việt Nam Cách mạng Thanh niên cùng các đồng chí ở An Hóa như Trần Ngọc Giải, bà Nguyễn Trung Nguyệt (Bảo Lương), Nguyễn Văn Ngọc làng An Hội (nay là thành phố Bến Tre) và một số người khác. Sau khóa học, các ông, bà đều được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và tích cực hoạt động cách mạng.
Cuối năm 1928, xảy ra vụ án đường Barbier (1) (nay là đường Lý Trần Quán, Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh) làm lộ cơ quan Kỳ bộ và những cán bộ lãnh đạo chủ chốt. Địch bắt giam Lê Hoàng Chiếu. Sau 10 tháng ông được trả tự do. Trở về quê hương, Lê Hoàng Chiếu tiếp tục hoạt động, góp sức cùng với Nguyễn Ngọc Ba, Trần Ngọc Giải và một số hội viên chuyển tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên thành những chi bộ đầu tiên của An Nam Cộng sản Đảng ở Mỹ Tho. Các ông trực tiếp thành lập Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng liên làng Lộc Thuận, Phú Vang, Vang Quới (Bình Đại ngày nay) vào tháng 9/1928 do Lê Hoàng Chiếu làm Bí thư. Tháng 10/1929, Lê Hoàng Chiếu bị địch bắt lần thứ hai, ông Đỗ Nghĩa Trọng thay làm Bí thư. Tháng 3/1945, Lê Hoàng Chiếu thoát tù trở về và tham gia giành chính quyền tại quê nhà.
Tháng 10/1945, Lê Hoàng Chiếu được rút về tỉnh Mỹ Tho. Trong chín năm kháng chiến chống Pháp, Lê Hoàng Chiếu từng đảm nhận các nhiệm vụ: Ủy viên chính trị Ủy ban Kháng chiến hành chính quận An Hóa, Phó Chủ tịch, Chủ tịch Hội đồng tạm cấp ruộng đất tỉnh Bến Tre, rồi được cử làm Bí thư huyện ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính huyện An Hóa từ năm 1950 đến ngày đình chiến (có hiệu lực trên chiến trường Nam Bộ từ ngày 11/8/1954). Năm 1958, ông được điều động về Xứ ủy, hoạt động tại chiến khu Tây Ninh. Những năm chống Mỹ, Lê Hoàng Chiếu ở lại hoạt động bí mật tại quê hương với cương vị Bí thư Huyện ủy Bình Đại. Sau ngày đất nước thống nhất, tuổi cao, sức yếu, ông trở về sinh sống tại quê nhà. Ông mất năm 1990, thọ 87 tuổi đời, 62 năm tuổi Đảng, để lại tấm gương sáng cho đời sau.
*Vụ án đường Barbier: Là vụ xử lý (giết) một người trong nội bộ của Kỳ bộ Thanh niên Nam kỳ trong đêm 8 rạng ngày 9/12/1928. Nhà cầm quyền thực dân Pháp lợi dụng vụ này để bắt nhiều người hoạt động cách mạng nhằm phá vỡ những tổ chức hoạt động bí mật. Cơ sở của Kỳ bộ, Tỉnh bộ (đặt trên đường Barbier) bị vỡ. Ông Ngô Thiêm - Bí thư Kỳ bộ, Tôn Đức Thắng - Ủy viên Kỳ bộ kiêm Ủy viên Tình bộ cùng nhiều hội viên Tân Việt Cách mạng Đảng, Việt Nam Quốc dân Đảng, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tống số 59 người bị bắt. Số hội viên của tổ chức thanh niên ở Nam kỳ chỉ còn lại 100 người, trong đó chính thức là 40 người, cảm tình là 60 người (theo Lịch sử Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh, 1930-1975, Nxb. Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2014, tr. 48).
