NHỮNG HI SINH THẦM LẶNG SAU MỖI CHIẾN CÔNG (1)

Người ta thường nhìn chiến tranh qua những ngày toàn thắng, qua tiếng reo giữa quảng trường, qua những tấm huy chương lấp lánh trên ngực áo. Nhưng với ông Liêm, sau mỗi chiến công là một khoảng lặng rất dài. Khoảng lặng của những hi sinh thầm kín mà chỉ người trong cuộc mới hiểu hết.

Ông kể, sau khi thị xã Phước Long được giải phóng, anh em trong đơn vị chưa kịp tận hưởng niềm vui thì đã phải bước ngay vào nhiệm vụ mới. Những chuyến xe chở thương binh nối nhau rời khỏi trung tâm thị xã, để lại trên mặt đường vết máu chưa kịp khô. Trong buồng xe tăng 363, ông và kíp xe ôm chầm lấy nhau, nhưng khi bước xuống, họ lại trở thành những người lính bình thường giữa đống đổ nát.

Thầm lặng nhất là sự ra đi của đồng đội. Ông nhớ tên từng người đã cùng mình ngồi chung “ngôi nhà thép”: anh pháo thủ quê Nam Định bắn rất giỏi nhưng đã ngã xuống ở Xuân Lộc; người lái xe trẻ nhất kíp hy sinh khi đánh chiếm Trạm Bom; những người lính bộ binh bám theo 363 trong khoảnh khắc đơn độc tấn công vào trung tâm. Ông bảo, danh hiệu Anh hùng là của tập thể, còn nỗi đau là của từng gia đình.

Bản thân ông mang thương tật 4/4 trở về sau những năm tháng đối mặt với hỏa lực dày đặc. Những mảnh đạn còn nằm đâu đó trong cơ thể, trở gió lại nhói lên như lời nhắc của quá khứ. Ông vẫn đi dự các buổi nói chuyện truyền thống bằng cây gậy gỗ, bước chân hơi nghiêng, nhưng giọng nói thì không nghiêng bao giờ.

Ông kể, có lần một đoàn học sinh hỏi: “Ông sợ nhất điều gì?”. Ông đáp rất thật: “Sợ nhất là không kịp cứu đồng đội”. Câu trả lời ấy theo tôi nhiều năm sau. Hóa ra sau mỗi chiến công, điều người lính nghĩ tới không phải là mình đã diệt được bao nhiêu mục tiêu, mà là đã giữ được bao nhiêu sinh mạng.

Những hi sinh còn nằm ở đời sống rất đời thường: bảy năm tuổi trẻ gửi lại chiến trường, để khi hòa bình, người lính phải học cách làm ruộng, dựng lại mái nhà, chăm con cháu với sức khỏe không trọn vẹn. Ông tham gia Hội Cựu chiến binh xã, giúp đỡ gia đình chính sách, vận động bà con giữ gìn an ninh, coi đó là cách tri ân những người đã hi sinh thay mình.

Ông Hải – Chủ tịch Hội CCB – thường nói rằng ông Liêm là tấm gương sáng. Tôi hiểu, ánh sáng ấy không chỉ từ khoảnh khắc xe tăng 363 tiến thẳng vào lịch sử, mà còn từ cách ông sống tiếp phần đời của đồng đội, biến mất mát thành động lực cống hiến.

Trong căn nhà nhỏ hôm nay, những tấm huy chương nằm lặng yên trên góc tủ. Ông vẫn nâng niu chúng, nhưng không bao giờ coi đó là tất cả. Ông nói, chiến thắng Phước Long tạo tiền đề cho Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước – đó là sự thật to lớn. Nhưng để đi tới sự thật ấy, đã có những hi sinh thầm lặng như dòng rễ nằm sâu dưới đất.

Mỗi khi ông kể xong, tôi lại thấy chiến tranh bước ra không ồn ào. Nó bước ra bằng gương mặt của người lính già 79 tuổi, bằng cây gậy gỗ, bằng những đêm vết thương nhói lên. Và tôi hiểu rằng, hòa bình hôm nay được xây trên chính những hi sinh không thể kể hết bằng lời.