Những hiện vật mang dấu ấn thần tốc

QĐND - 40 mùa xuân đã qua, trong đội hình chung của Quân đội nhân dân Việt Nam, những người lính của Binh đoàn Hương Giang (Quân đoàn 2) từng tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 nay có thể người còn người mất, nhưng những hình ảnh, kỷ vật vẫn luôn được lưu giữ mãi cho thế hệ mai sau…

“Các đồng chí lên đường làm nhiệm vụ vẻ vang, cần hành động thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng. Muốn vậy, chỉ huy và lãnh đạo luôn luôn phải nắm tình hình ta, tình hình địch và quán triệt tinh thần hết sức tích cực, hết sức chủ động, hết sức cơ động, hết sức linh hoạt. Các đồng chí hãy nêu cao hơn nữa tinh thần quyết chiến, quyết thắng. Chiến đấu anh dũng, đạp bằng mọi trở ngại, cơ động nhanh, đột kích mạnh hoàn thành nhiệm vụ”-lời động viên và cũng là mệnh lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong lá thư viết tay gửi cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 2 trước giờ hành quân thần tốc ngày 5-4-1975 cùng nhiều hiện vật lịch sử hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Quân đoàn 2, đã tái hiện một cách chân thực và sinh động nhất hình ảnh những người lính của binh đoàn “thần tốc” trong những ngày tháng 4-1975.

Trực tiếp đưa chúng tôi đi thăm các gian trưng bày, Đại tá Trịnh Xuân Tâm, Giám đốc Bảo tàng Quân đoàn 2, người có thâm niên trong công tác sưu tầm và hiện nắm giữ nhiều thông tin cũng như ý nghĩa lịch sử của các hiện vật, cho chúng tôi biết: “Hiện nay, trong kho cơ sở của bảo tàng đang lưu giữ hàng nghìn hiện vật gắn liền với những bước chân thần tốc của quân đoàn từ ngày 17-5-1974 đến nay. Tất cả đều được bảo quản theo đúng tiêu chuẩn của ngành và sẵn sàng đưa ra trưng bày thường xuyên hay đột xuất khi có sự kiện trọng đại”.

Chúng tôi thực sự cảm động và khâm phục khi nghe giới thiệu về tấm gương chiến đấu của đồng chí Nguyễn Thanh Phương, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Ngày 14-4-1975, đơn vị của anh nhận được lệnh đột phá vào đội hình phòng ngự của địch ở Phan Rang. Sau hơn 5 giờ nổ súng, đơn vị kết hợp với xe tăng, xe cơ giới dũng mãnh, linh hoạt chiến đấu kiên cường, lần lượt đánh chiếm địch ở khu vực trường bắn, dinh Tỉnh trưởng và Sở chỉ huy tiểu khu Ninh Thuận, chi khu Phú Quý và tiến vào quận lỵ Bửu Sơn lúc 9 giờ 20 phút. Tại quận lỵ Bửu Sơn, trước hỏa lực mạnh của địch, thấy đồng đội thương vong nhiều, bản thân cũng trúng đạn địch nhưng Nguyễn Thanh Phương vẫn chủ động vượt đội hình dùng khẩu B40 bắn cháy xe M113 mở đột phá khẩu. Nhờ đó, các chiến sĩ của đơn vị nhanh chóng đập tan sự kháng cự của địch ở khu vực cổng số 1 và đánh thẳng vào đường băng chính của Sân bay Thành Sơn, bắn cháy một máy bay địch đang chuẩn bị cất cánh.

Đại tá Trịnh Xuân Tâm dù đã nhiều lần thuyết minh những câu chuyện xung quanh các hiện vật nhưng vẫn không khỏi xúc động xen lẫn tự hào. Không thế sao được khi nhìn lại những kỷ vật từng gắn bó với vị chỉ huy đầu tiên của quân đoàn: Thượng tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Hữu An. Đó là chiếc ống nhòm ông dùng để theo dõi chiến trường, bộ quân phục ông thường mặc, những lá thư đầy tình cảm ông gửi về cho gia đình, hay cuốn sổ ghi chép của đồng chí Chính ủy Lê Linh từ những ngày đầu ông vào chiến trường miền Nam.

Ở đó ghi lại cả tâm tư, tình cảm của ông, của đồng đội gửi lại hậu phương và niềm tin vào một ngày mai tất thắng, cho dù phía trước họ sẽ phải đương đầu với không ít gian nguy...

Thực tế, chỉ gần một năm sau ngày thành lập, cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 2 đã cùng với quân và dân cả nước làm nên chiến thắng lịch sử. Tinh thần “tích cực, chủ động, linh hoạt” xốc tới mặt trận và chiến đấu “anh dũng, đạp bằng mọi trở ngại” của những người lính năm xưa hiển hiện qua tấm bản đồ tác chiến được Bộ tư lệnh Quân đoàn sử dụng để hành quân thần tốc dọc duyên hải miền Trung; bộ máy chiếu cùng chiếc megaphone cầm tay của Ban Tuyên huấn Sư đoàn 325 dùng để động viên cán bộ, chiến sĩ và kêu gọi ngụy quân đầu hàng; những khẩu súng AK, B40, B41, chiếc bi-đông hay chiếc võng dù... là những vật dụng thiết yếu của người lính khi ra trận. Mỗi hiện vật lại gắn với một con người, một thời điểm cụ thể, dù chưa được vinh danh nhưng tất cả đã góp phần làm nên thành tích chung của quân đoàn. Thành tích ấy được minh chứng rõ nét hơn bởi những chiến lợi phẩm thu được của những tên “đầu sỏ” của ngụy quân gồm vũ khí, các loại cờ, phù điêu, tài liệu cho thấy sự thất thế không thể cứu vãn của chúng.

Tất nhiên, thành công trong chiến đấu không thể không kể đến sự giúp đỡ của nhân dân các địa phương đơn vị đi qua. Điển hình như cuộc hành quân của Trung đoàn 95 hồi đầu tháng 2-1975. Từ Tân Lệ-Quảng Trị, Trung đoàn 95 nhận lệnh và chính thức hành quân thần tốc vào Nam Tây Nguyên tham gia giải phóng Buôn Ma Thuột. Để tập kết chuẩn bị cho chiến dịch, trung đoàn phải vận chuyển hàng trăm tấn lương thực, đạn dược. Nhiệm vụ sẽ khó hoàn thành nếu không có đồng bào Tây Nguyên dùng gùi tre vận chuyển hàng hóa. Ngày Buôn Ma Thuột giải phóng, đồng bào còn tặng trung đoàn chiếc chiêng đồng với niềm tin rằng, chiêng kêu là vang lời chiến thắng. Chiếc gùi tre, con dao quắm và cả chiêng đồng ấy được đơn vị mang theo đến ngày toàn thắng mới đưa về lưu giữ tại bảo tàng…

Đại tá Trịnh Xuân Tâm cho biết thêm, trong dịp kỷ niệm 40 năm Ngày Giải phóng miền Nam này, gần 300 hiện vật tiêu biểu sẽ được bảo tàng chọn lọc đưa đi trưng bày lưu động tại các đơn vị trong toàn quân đoàn. “Chúng tôi tin rằng, lịch sử truyền thống sẽ được tái hiện một cách tốt nhất qua các hiện vật”-Đại tá Trịnh Xuân Tâm nói.