NHỮNG HUYỀN THOẠI TRÍ THỨC VIỆT NAM THỜI ĐẠI HỒ CHÍ MINH
Trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm giải phóng dân tộc, không chỉ có những chiến sĩ trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận, mà còn có vô số trí thức kiệt xuất đã từ bỏ vinh hoa phú quý ở nước ngoài để trở về cống hiến trọn vẹn tài năng cho Tổ quốc. Dưới đây là câu chuyện về Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa – người anh hùng thầm lặng đứng sau những chiến công vang dội của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Năm 1946, kỹ sư Phạm Quang Lễ đang có sự nghiệp rộng mở với mức lương cao tại các tập đoàn hàng không, khí doãn hàng đầu nước Pháp. Thế nhưng, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc và lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Paris, ông đã quyết định gạt bỏ cuộc sống nhung lụa để theo Bác về nước kháng chiến. Về đến chiến khu, Bác Hồ tin tưởng giao cho ông nhiệm vụ Cục trưởng Cục Quân giới và đặt cho ông cái tên lịch sử: Trần Đại Nghĩa.
Giữa rừng sâu thiếu thốn đủ đường, không máy móc hiện đại, không nguyên vật liệu chuẩn, Giáo sư Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự đã ngày đêm miệt mài nghiên cứu. Chỉ sau vài tháng, ông đã chế tạo thành công súng và đạn Bazooka – loại vũ khí hiện đại bậc nhất thời bấy giờ. Đầu năm 1947, trong trận Chùa Trầm, súng Bazooka do Việt Nam sản xuất đã bắn cháy xe tăng Pháp, làm quân địch hoàn toàn bàng hoàng.
Không dừng lại ở đó, ông tiếp tục nghiên cứu chế tạo thành công súng không giật SKZ (loại vũ khí nhẹ nhưng có sức phá hủy cực lớn, xuyên thủng các đồn bốt bê tông kiên cố) cùng vô số loại mìn, đạn đặc chủng khác. Nhờ những vũ khí "made in Việt Nam" này, quân đội ta đã thu hẹp đáng kể khoảng cách về trang bị kỹ thuật với quân đội Pháp.
Sau khi hòa bình lập lại, ông tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và khoa học nước nhà, giữ nhiều trọng trách quan trọng như Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Cuộc đời ông là biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước, tinh thần phụng sự và trí tuệ kiệt xuất của người trí thức Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh.
