NHỮNG KHẨU SÚNG TRONG ĐỐNG TRẤU

Trong những năm tháng chiến đấu trên đất Campuchia, chú Trần Văn Minh đã nhiều lần chứng kiến sự nguy hiểm và phức tạp của chiến trường. Quân Pol Pot không chỉ tổ chức phục kích trên các tuyến đường, bất ngờ tập kích vào nơi đóng quân mà còn tìm cách ẩn náu trong những phum làng, trà trộn với người dân và cất giấu vũ khí tại những nơi khó ngờ tới.

Trong số những ký ức ấy, chú vẫn nhớ chuyện đơn vị phát hiện nhiều súng đạn được cất giấu trong những đống trấu tại một ngôi chùa.

Những đống trấu vốn là thứ rất đỗi bình thường trong đời sống nông thôn. Thế nhưng, giữa chiến trường Campuchia, chúng lại được quân Pol Pot sử dụng làm nơi che giấu cả những loại vũ khí có sức sát thương lớn.

Đó là một trong những trải nghiệm khiến chú Minh hiểu rằng, ở chiến trường ấy, không phải nơi nào trông có vẻ yên bình cũng thực sự an toàn.

Sau khi chuyển từ nhiệm vụ lái xe vận tải quân sự sang đơn vị chiến đấu trực tiếp, chú Minh đảm nhận công việc trinh sát. Theo lời kể của chú, một trong những khó khăn lớn nhất khi hoạt động tại Campuchia là quân Pol Pot thường ẩn náu trong các khu dân cư, lợi dụng địa hình và những công trình có sẵn để tổ chức chiến đấu.

Các phum làng ở Campuchia có nhiều nhà sàn, xen giữa là những khu đất trống, ruộng đồng và các công trình sinh hoạt cộng đồng. Trong đó, những ngôi chùa là địa điểm quen thuộc, gắn bó với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân.

Nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, có những ngôi chùa đã bị quân Pol Pot lợi dụng làm nơi trú ẩn, cất giấu vũ khí hoặc bố trí hỏa lực.

Chú Minh kể rằng quân địch thường trú ở khu vực chùa rất đông và tổ chức chống trả quyết liệt. Chú dùng cách nói mộc mạc rằng chúng “trú bên chùa dữ tợn” để diễn tả mức độ nguy hiểm tại những nơi ấy.

Không chỉ ẩn náu, quân địch còn lợi dụng vị trí trong khu vực chùa để nổ súng về phía bộ đội Việt Nam.

Điều đó khiến việc tiếp cận những địa điểm này trở nên đặc biệt khó khăn. Người lính không thể chủ quan trước một công trình vốn được xem là nơi sinh hoạt tôn giáo của cộng đồng, bởi quân địch có thể đã biến nơi đó thành vị trí chiến đấu.

Trong một lần hoạt động tại chiến trường Campuchia, đơn vị của chú Minh đã phải đối mặt với hỏa lực địch từ khu vực một ngôi chùa.

Theo lời chú kể, quân Pol Pot ẩn náu tại đây và bắn sang phía lực lượng ta. Sau khi vượt qua sự chống trả của đối phương, bộ đội tiến vào khu vực chùa để kiểm tra.

Chính tại đây, các chiến sĩ phát hiện một điều bất ngờ.

Trong những đống trấu nằm bên trong khuôn viên chùa, quân địch đã cất giấu rất nhiều vũ khí.

Thoạt nhìn, trấu chỉ là phần vỏ còn lại sau quá trình xay xát lúa, thường được tập trung thành đống để phục vụ sinh hoạt hoặc sản xuất. Nhưng khi kiểm tra, bộ đội phát hiện bên trong lại có súng đạn được che giấu.

Theo lời chú Minh, số vũ khí được phát hiện không chỉ có các loại súng thông thường mà còn bao gồm cả súng B40 và súng cối.

Đây đều là những loại vũ khí có khả năng gây nguy hiểm lớn trên chiến trường.

B40 là loại vũ khí chống tăng cá nhân, có thể được sử dụng để tiến công phương tiện, công sự và những mục tiêu phù hợp với tính năng của nó. Trong khi đó, súng cối có khả năng bắn đạn theo quỹ đạo cầu vồng, thường được sử dụng để chi viện hỏa lực.

Việc phát hiện các loại vũ khí ấy trong đống trấu cho thấy quân địch không chỉ sử dụng khu vực chùa để tạm thời ẩn náu, mà còn bố trí nơi cất giấu phương tiện chiến đấu nhằm phục vụ hoạt động quân sự.

Đối với chú Minh và đồng đội, phát hiện này là một minh chứng cụ thể về cách quân Pol Pot lợi dụng những vật dụng, địa điểm quen thuộc trong đời sống để che giấu vũ khí.

Một đống trấu tưởng chừng vô hại lại có thể chứa những khẩu súng đủ sức gây thương vong cho bộ đội.

Một công trình sinh hoạt tôn giáo của người dân lại có thể bị biến thành nơi bố trí hỏa lực.

Và một khu dân cư tưởng như bình thường có thể trở thành địa bàn ẩn náu của lực lượng địch.

Những điều ấy khiến nhiệm vụ trinh sát và kiểm tra địa bàn trở nên hết sức phức tạp.

Theo lời chú Minh, việc quân Pol Pot cất giấu vũ khí không chỉ xảy ra tại các ngôi chùa.

Trong những phum làng, chúng còn giấu súng ngay dưới gầm nhà sàn của người dân.

Những ngôi nhà sàn thường có khoảng trống phía dưới, thuận lợi cho nhiều hoạt động sinh hoạt thường ngày. Tuy nhiên, quân địch cũng có thể lợi dụng những khoảng trống này để cất giấu vũ khí mà người ngoài khó phát hiện nếu không kiểm tra kỹ.

Điều nguy hiểm là quân Pol Pot thường sống trà trộn với người dân địa phương.

Theo lời chú Minh, khi không cầm súng, nhiều người thuộc lực lượng địch ăn mặc, đi lại và sinh hoạt giống người dân bình thường. Vì vậy, bộ đội rất khó phân biệt chỉ qua vẻ bề ngoài.

Có những nơi, người dân biết tiếng Việt nhưng không dám nói chuyện với bộ đội Việt Nam. Họ lo sợ rằng sau khi bộ đội rời đi, quân Pol Pot sẽ quay lại trả thù nếu phát hiện có người cung cấp thông tin hoặc hợp tác với phía Việt Nam.

Sự im lặng ấy càng làm cho nhiệm vụ nắm tình hình trở nên khó khăn.

Người lính không chỉ phải đề phòng hỏa lực từ những vị trí ẩn giấu, mà còn cần thận trọng trong cách tiếp xúc với người dân, bởi nhiều người đang sống dưới sự đe dọa của quân địch.

Không phải sự im lặng nào cũng đồng nghĩa với việc che giấu đối phương. Cũng không thể chỉ vì phát hiện dấu hiệu bất thường mà kết luận một gia đình có liên quan đến quân Pol Pot.

Theo kinh nghiệm chú Minh kể lại, những người làm nhiệm vụ trinh sát phải chú ý đến cả những biểu hiện rất nhỏ trong sinh hoạt của các gia đình.

Chẳng hạn, khi quan sát việc chuẩn bị cơm gạo, nếu thấy một gia đình thường xuyên lấy cơm ra nhưng không thấy các thành viên trong nhà ăn uống như bình thường, bộ đội có thể đặt nghi vấn rằng có người đang mang cơm đi tiếp tế cho lực lượng ẩn náu ở nơi khác.

Tuy nhiên, những dấu hiệu ấy chỉ giúp định hướng việc quan sát và tìm hiểu thêm, không phải là căn cứ đủ để khẳng định một người hay gia đình đang nuôi giấu quân địch.

Chú Minh cũng cho biết việc xử lý những trường hợp nghi vấn rất khó khăn bởi không dễ tìm được chứng cứ xác thực.

Chính thực tế ấy cho thấy chiến trường Campuchia không chỉ có những cuộc đối đầu bằng súng đạn, mà còn là nơi người lính phải đối mặt với những tình huống phức tạp trong quá trình nhận diện đối phương.

Câu chuyện phát hiện vũ khí trong đống trấu ở chùa là một trường hợp tiêu biểu.

Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, khó có thể biết bên trong những đống trấu ấy đang cất giấu điều gì. Chỉ khi bộ đội kiểm tra sau cuộc giao tranh, số vũ khí mới được phát hiện.

Điều đó cũng lý giải vì sao trong những năm tháng làm nhiệm vụ trên đất Campuchia, chú Minh và đồng đội luôn phải duy trì sự cảnh giác cao độ.

Không chỉ trong lúc hành quân hoặc tiếp cận vị trí của quân địch, ngay cả khi đơn vị đã tiến vào một khu vực, việc kiểm tra địa bàn vẫn có ý nghĩa quan trọng để phát hiện những nguy cơ còn sót lại.

Đối với người lính trinh sát, một nơi đã im tiếng súng chưa hẳn đã hết nguy hiểm. Vũ khí có thể còn được cất giấu, quân địch có thể vẫn ẩn náu hoặc tìm cách quay trở lại khi bộ đội rời đi.

Những kinh nghiệm ấy được hình thành từ chính thực tế chiến trường mà chú Minh đã trải qua.

Trong lời kể của chú, việc phát hiện B40 và súng cối giấu trong đống trấu không được nhắc đến như một chiến công lớn của cá nhân. Chú kể lại sự việc để làm rõ một đặc điểm nguy hiểm của quân Pol Pot: chúng có thể lợi dụng nhiều địa điểm và vật dụng rất bình thường để che giấu vũ khí, tạo điều kiện cho những cuộc tiến công bất ngờ.

Điều đáng chú ý là địa điểm được sử dụng để cất giấu vũ khí lại là một ngôi chùa.

Đối với nhân dân Campuchia, chùa chiền có vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng. Việc quân Pol Pot lợi dụng những nơi ấy phục vụ hoạt động quân sự không chỉ làm gia tăng nguy hiểm cho bộ đội, mà còn đặt các công trình tôn giáo và những người dân xung quanh trước nguy cơ bị cuốn vào giao tranh.

Qua sự việc này, có thể thấy sự phức tạp của nhiệm vụ chiến đấu trong những khu vực có dân cư sinh sống. Người lính vừa phải phát hiện, ngăn chặn hoạt động quân sự của đối phương, vừa phải nhận thức rõ sự khác biệt giữa những người trực tiếp tham gia chiến đấu và người dân thường đang sống trong hoàn cảnh chiến tranh.

Đây là một yêu cầu không đơn giản trong điều kiện quân Pol Pot thường xuyên trà trộn và che giấu vũ khí giữa các khu dân cư.

Năm 1984, chú Trần Văn Minh rời quân ngũ, trở về địa phương sau nhiều năm làm nhiệm vụ tại chiến trường Campuchia. Những cuộc hành quân, những đêm canh gác và các lần đi trinh sát dần trở thành ký ức.

Nhưng giữa rất nhiều câu chuyện của một thời chiến đấu, hình ảnh những khẩu súng được giấu kín trong đống trấu vẫn được chú nhớ đến.

Bởi đằng sau những vật dụng bình thường ấy là một thực tế chiến trường đầy nguy hiểm: quân địch có thể ẩn náu và chuẩn bị phương tiện chiến đấu ngay trong những nơi gắn bó với cuộc sống hằng ngày của người dân.

Với chú Trần Văn Minh, lần phát hiện những khẩu B40 và súng cối trong đống trấu tại một ngôi chùa là một kỷ niệm đặc biệt của những năm tháng làm người lính trinh sát. Nó cho thấy chiến trường Campuchia không chỉ khốc liệt bởi những trận đánh trực diện, mà còn bởi sự ẩn giấu, khó nhận diện của đối phương. Giữa hoàn cảnh ấy, sự cảnh giác, thận trọng và kinh nghiệm thực tế trở thành những yếu tố quan trọng giúp người lính thực hiện nhiệm vụ và bảo vệ đồng đội.