Những ký ức không ngủ quên
Những ký ức không ngủ quên
Những ký ức không ngủ quên
Thiếu tướng Trịnh Xuân Chuyền, nguyên Chính ủy Binh chủng Đặc công, cùng các cựu chiến binh Tiểu đoàn 3, Đoàn 95A, lặng người khi cầm bản in những trang tài liệu từng theo đồng đội ra trận. Thân nhân các liệt sĩ: Phạm Thiết Kế, Nguyễn Thanh Lan, Vũ Trung Cánh, Trần Kim Thoa cũng có mặt trong buổi lễ để đón nhận phần kỷ vật của người thân. Trận chiến ác liệt kéo dài từ ngày 3-6/3/1970, tại khu vực xã Kiên Bình (Kiên Lương, Kiên Giang), khi Tiểu đoàn 3 đặc công và Đại đội 5 súng máy 12 ly 7 (Đoàn 95A) bị lực lượng biệt kích ngụy, có không quân Mỹ yểm trợ, tổ chức chặn đánh khi đơn vị đang trên đường đi làm nhiệm vụ. Chính trị viên Phạm Thiết Kế, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Thanh Lan cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh. Sau hơn 55 năm, những tài liệu như: Giấy khen, danh sách đơn vị, quyết định kết nạp Đảng trở về, ghi đầy đủ tên tuổi, quê quán các liệt sĩ. Những dòng chữ viết giữa chiến trường giờ thành chứng tích, góp phần phục dựng lịch sử trận đánh và xác định tên cho người nằm xuống.
Cựu chiến binh Nguyễn Thế Sang (Tiểu đoàn 7, Đoàn 95A) không ngờ rằng tên mình lại nằm trong tài liệu bị thu giữ ngày 25/4/1971 và được cất giữ suốt hơn 50 năm ở tận bán cầu bên kia. Khi biết tin, nhiều đêm ông thao thức không ngủ, vừa vui mừng, vừa nhớ thương đồng đội. Cuộc trùng phùng giữa người sống và người đã khuất qua những trang ký ức trở về là khoảnh khắc thiêng liêng và xúc động không chỉ với người trong cuộc mà cả những người chứng kiến.
Trong số tài liệu trao trả, đáng chú ý là cuốn sổ tay của Chính trị viên Lê Thanh Hải (Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308), bị thu giữ ngày 25/5/1972. Cuốn sổ ghi danh sách 112 cán bộ, chiến sĩ với đầy đủ thông tin về cấp bậc, quê quán, tình trạng sức khỏe, trình độ văn hóa, quá trình công tác, tên cha mẹ, vợ con. Hầu hết họ tham gia trận đánh ở Câu Nhi (Quảng Trị) ngày 26/5/1972 và hy sinh. Tài liệu này là nguồn mở ra cơ hội tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt các liệt sĩ.
Hồ sơ của chiến sĩ đặc công Vũ Minh Khoa (quê Hải Phòng) gây nhiều xúc động. Ngày 30/1/1970, tại khu vực sông Thị Vải, biệt kích thu giữ tài liệu từ thi thể bộ đội Việt Nam, trong đó có hồ sơ của ông, gồm: Sổ tay, bản đồ, báo cáo hậu cần, bằng khen ghi nhận thành tích. Chỉ trong hai năm 1968-1969, ông 5 lần nhận danh hiệu “Dũng sĩ giao thông” và phong tặng “Chiến sĩ quyết thắng” hạng nhất. Ông từng trực tiếp chỉ huy nhiều trận tại cảng Nhà Bè, đánh chìm nhiều tàu vận tải lớn, có trọng tải từ 10.000-13.000 tấn. Ngày 4/2/1970, trong trận đột kích vào vùng địch trên sông Thị Vải, ông anh dũng hy sinh, chỉ vài ngày sau khi hồ sơ cá nhân bị thu giữ.
Tập hồ sơ của Trung đội trưởng Trần Huy Liệu (Đại đội 12, Tiểu đoàn 13, Trung đoàn 271, Sư đoàn 9) có nhiều tư liệu quý, như: Quyết định đề bạt, thư khen thưởng trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, giấy kết nạp Đảng, nhật ký chiến đấu. Trong trận phục kích tháng 12/1967 tại đường Minh Thạnh, đơn vị ông phá hủy 23 xe quân sự, 4 khẩu pháo, bắn rơi 2 trực thăng, tiêu diệt khoảng 30 lính Mỹ và ngụy quân. Đáng chú ý, bức thư do ông Trần Công Mão ký, xác nhận ông Liệu từng công tác tại xã Đông Hải (Phụ Dực, Thái Bình), là manh mối giúp xác định quê quán liệt sĩ. Trước đó, giấy báo tử ghi sai cả năm sinh và năm hy sinh, những tài liệu trở về nay là căn cứ xác thực thông tin liệt sĩ.
Bà Trần Thị Nga, con gái liệt sĩ Liệu xúc động chia sẻ: “Suốt nhiều năm, gia đình tôi tìm kiếm khắp nơi thông tin về bố, nhưng không có kết quả chính xác. Tưởng như hy vọng đã tắt, thì bất ngờ, vừa qua chúng tôi nhận được tin tức về bố. Hôm nay, khi nhận lại kỷ vật của bố, chúng tôi vô cùng xúc động và tự hào. Xin cảm ơn các cá nhân, tổ chức đã góp phần kết nối để có cuộc hội ngộ ý nghĩa này”.
Trong hồ sơ khác, báo cáo của Tiểu đội trưởng Đỗ Văn Mỡ (đơn vị B15, Đoàn 96) ghi lại trận đánh ngày 6/1/1969 tại Suối Đá (Tây Ninh). Với 21 viên đạn bộ binh, ông Mỡ bắn rơi một trực thăng Mỹ. Ghi chép cá nhân này góp phần xác định tọa độ trận đánh, vị trí hy sinh và nơi an táng liệt sĩ.
Sổ tay của trinh sát Phạm Ngọc Duyên (quê Vụ Bản, Nam Hà) ghi chép những bài học về tư tưởng Hồ Chí Minh và sinh hoạt đời thường của người lính trên chiến trường Tây Ninh. Cuốn nhật ký của chiến sĩ Dương Mạnh Thùy dừng lại ngay sau trận đánh tại Lộc Ninh, có thể là nơi ông hy sinh. Còn sổ tay của người lính Hà Duy Lợi, người từng nhận danh hiệu “Chiến sĩ quyết thắng” hạng ba, lại đậm chất thơ, đầy ắp nỗi nhớ gia đình và quê hương Quảng Bình. Không chỉ là tư liệu, những trang viết còn chứa đựng tinh thần, cảm xúc, ước mơ của người lính và niềm tin mãnh liệt vào ngày thống nhất
Sau gần 60 năm, cuốn sổ tay của kỹ thuật viên quân khí Nguyễn Tiến Diệp (Sư đoàn 9) bị quân Mỹ thu giữ tại Tây Ninh trong chiến dịch Junction City năm 1967, đã trở về. Cuốn sổ ghi lại hành trình từ quê hương Thanh Hóa vào chiến trường miền Đông Nam Bộ; công việc sửa chữa, bảo dưỡng vũ khí trong khoảng thời gian từ năm 1961-1966 của ông Diệp.
Sổ tay của chiến sĩ Lê Hồng Sơn như “giáo trình chiến trường”. Cuốn sổ dày đặc ghi chép về kỹ thuật quân sự: Từ thuốc nổ, mìn, Bazooka, mìn chống tăng, cho đến hướng dẫn sử dụng và cấu tạo xe cơ giới, thiết giáp, tàu đổ bộ và các phương tiện chiến đấu của quân đội Mỹ và ngụy quân. Các ghi chép thực hiện trong hai năm 1965-1966, kèm theo sơ đồ minh họa và kỹ năng xây dựng công sự, bố trí trận địa pháo, đào hào chiến đấu. Phần cuối còn có nội dung về công tác chính trị, đạo đức cách mạng…
Người sưu tầm: Đỗ Gia Như – lớp 10A – trường THPT Yên Thủy A
