Những lá thư đi qua gần sáu mươi năm
Những lá thư đã úa màu, những trang nhật ký viết từ năm 1963 và dòng địa chỉ hòm thư quân sự 91541 JB là các kỷ vật ít ỏi còn lại của liệt sĩ Vũ Viết Song, sinh năm 1944, quê Thái Nguyên. Ông hy sinh ngày 06/10/1967 tại Bàu Ba Dũng, tỉnh Tây Ninh, khi mới 23 tuổi. Gần sáu thập niên trôi qua, cha mẹ và các anh em của liệt sĩ đều đã qua đời nhưng gia đình vẫn bền bỉ đi tìm nơi ông nằm lại, với mong ước một ngày được đón ông trở về quê hương.
1. Từ người diễn viên văn công đến chiến sĩ Sư đoàn 9
Trong ký ức được các thế hệ trong gia đình truyền lại, Vũ Viết Song là một thanh niên giàu tình cảm, có năng khiếu văn nghệ và sớm mang trong mình khát vọng được sống có ích cho quê hương, đất nước. Ông sinh năm 1944, nguyên quán tại xã Hòa Bình, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, thuộc tỉnh Bắc Thái trước đây. Gia đình còn lưu giữ một số trang nhật ký từ năm 1963. Những dòng chữ của tuổi mười chín cho thấy trước khi vào quân đội, theo lời kể của người trong nhà ông từng tham gia một đoàn văn công ở khu vực Việt Bắc hoặc tỉnh Bắc Thái.
Đó là một chi tiết đặc biệt trong cuộc đời người liệt sĩ. Trước khi cầm súng, chàng trai Vũ Viết Song từng gắn bó với lời ca, tiếng hát. Có thể ông đã cùng những người bạn trẻ mang lời ca đến các bản làng, cơ quan, đơn vị giữa núi rừng Việt Bắc. Sau này, khi đất nước cần, người thanh niên ấy rời sân khấu văn nghệ, khoác ba lô lên đường làm nhiệm vụ.Tháng 01/1966, Vũ Viết Song nhập ngũ. Theo thông tin gia đình thu thập được từ những lá thư gửi về, ông trải qua thời gian huấn luyện tại khu vực Bắc Thái Nguyên, Hà Bắc và có liên quan đến Trung đoàn 210. Đến tháng 8/1966, trong thư gửi gia đình trước khi đi chiến trường miền Nam, ông ghi địa chỉ hòm thư quân sự: M. 91541 JB.
Dòng địa chỉ ngắn ngủi ấy nay trở thành một đầu mối quan trọng. Trong điều kiện chiến tranh, để bảo đảm bí mật quân sự, cán bộ, chiến sĩ thường chỉ được sử dụng số hiệu hòm thư thay cho tên và vị trí đóng quân của đơn vị. Vì vậy, việc giải mã hòm thư 91541 JB, đối chiếu với hồ sơ quân lực và lịch sử điều động quân từ miền Bắc vào chiến trường trong năm 1966 có thể giúp làm sáng tỏ hành trình chiến đấu của liệt sĩ Vũ Viết Song.
Theo dữ liệu gia đình mới tra cứu và đối chiếu trên Cổng thông tin Ngành Chính sách Quân đội, khi hy sinh, ông thuộc Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 1, Sư đoàn 9 – phiên hiệu thường được viết tắt là d2, e1, f9. Cấp bậc, chức vụ trong những nguồn thông tin hiện có được ghi là Binh nhất hoặc Hạ sĩ – chiến sĩ. Chi tiết chưa thống nhất này cũng cần tiếp tục được kiểm tra qua hồ sơ gốc của đơn vị và cơ quan chính sách.
Ngày 06/10/1967, Vũ Viết Song hy sinh trong chiến đấu tại khu vực Bàu Ba Dũng, tỉnh Tây Ninh. Ông ra đi ở tuổi 23, chưa lập gia đình, chưa có vợ con.Thời gian có thể làm giấy cũ đi, mực nhạt màu và những nếp gấp trở nên giòn hơn, nhưng không thể xóa được tình cảm của người lính trẻ gửi lại trong từng nét chữ.
Gia đình hiện còn lưu giữ những lá thư và trang nhật ký do Vũ Viết Song viết trong khoảng thời gian từ năm 1963 đến tháng 8/1966. Có bức thư đã rách mép, có trang giấy phai màu, nhưng nét chữ vẫn còn khá rõ. Những dòng thư ấy giúp hậu thế hình dung được một người lính trẻ có đời sống nội tâm sâu sắc, luôn hướng về thầy mẹ, anh em và quê nhà.
Trong thư, ông kể chuyện công tác, huấn luyện và sinh hoạt trong đơn vị; hỏi thăm sức khỏe từng người thân; nhắc đến những công việc quen thuộc của gia đình và làng xóm. Đằng sau những lời thăm hỏi tưởng như bình dị là nỗi nhớ nhà âm thầm của người chiến sĩ đang chuẩn bị bước vào một cuộc hành quân dài.Điều khiến người đọc hôm nay xúc động hơn cả là trong hoàn cảnh gian khổ, Vũ Viết Song vẫn luôn động viên người thân. Ông dặn gia đình hãy yên tâm, không nên kêu ca hay quá lo lắng để người đi chiến đấu có thể vững lòng làm nhiệm vụ.
Đó không phải là những lời lẽ lớn lao. Người lính trẻ chỉ muốn cha mẹ và anh em hiểu rằng mình đã lựa chọn con đường ấy bằng tinh thần tự giác và trách nhiệm. Nhưng càng cố làm cho người ở nhà yên lòng, những lá thư lại càng cho thấy ông nhớ thương gia đình biết bao.
Ở cuối một bức thư viết vào tháng 8/1966, dòng hòm thư 91541 JB hiện lên như một dấu mốc trước lúc người chiến sĩ rời xa hậu phương. Sau địa chỉ ấy là những lời gửi gắm thân thương tới gia đình. Ông hẹn sẽ tiếp tục viết thư, tiếp tục báo tin để cha mẹ và các em khỏi mong ngóng. Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng cho người lính thực hiện được lời hẹn của mình.
Những cánh thư dần thưa rồi ngừng hẳn. Tin tức về Vũ Viết Song trở nên mịt mờ giữa chiến trường rộng lớn. Cuối cùng, gia đình nhận được tin ông đã hy sinh ngày 06/10/1967 tại Tây Ninh.
Bằng Tổ quốc ghi công được Nhà nước trao cho gia đình là sự ghi nhận trang trọng đối với người con đã hiến dâng tuổi xuân cho đất nước. Qua nhiều năm tháng, tấm bằng đã cũ, có chỗ hư hỏng, dấu vết thời gian hằn rõ trên mặt giấy. Gia đình vẫn nâng niu gìn giữ cùng thư tay, nhật ký và di ảnh của liệt sĩ như những phần máu thịt còn lại của người thân.
