Những lá thư không gửi

Mưa rừng rả rích suốt đêm. Trên sườn núi phía tây Trường Sơn, tiểu đội vận tải của đơn vị giải phóng vừa dừng chân bên một hang đá nhỏ. Ánh đèn dầu leo lét hắt lên những khuôn mặt lấm lem bùn đất. Ngoài kia, tiếng máy bay gầm rú từng hồi như xé nát bầu trời đêm. Trong góc hang, chiến sĩ liên lạc Nguyễn Văn Lâm cẩn thận lấy từ túi áo ra một xấp thư đã nhàu mép. Những lá thư ấy chưa kịp gửi về quê vì đường giao liên bị bom đánh cắt đứt nhiều ngày liền. Lâm năm nay mới hai mươi tuổi. Quê anh ở ven sông Lam, tỉnh Nghệ An. Mỗi lần rảnh hiếm hoi giữa những trận hành quân, anh lại ngồi viết thư cho mẹ. Lá thư nào cũng bắt đầu bằng dòng chữ quen thuộc: “Má kính yêu!” Rồi anh kể chuyện đơn vị hành quân, chuyện đồng đội chia nhau từng nắm cơm sấy, chuyện rừng Trường Sơn đầy vắt và sốt rét. Nhưng anh chưa bao giờ kể những trận bom dữ dội hay những lần suýt chết. Anh sợ mẹ lo. Đêm ấy, khi mọi người đang tranh thủ ngủ, Lâm lại mở cuốn sổ nhỏ ra viết. “Má à, con vẫn khỏe. Đơn vị con vừa vượt qua một trọng điểm ác liệt. Đêm qua bom rơi sáng trắng cả núi rừng, nhưng anh em vẫn giữ được hàng. Má đừng lo cho con…” Anh viết đến đó thì dừng lại. Ngoài hang, tiếng thương binh rên khe khẽ. Chiều nay, trong lúc vượt dốc, tiểu đội bị máy bay phát hiện. Bom nổ tung giữa đường. Hùng — người bạn thân nhất của Lâm — đã hy sinh. Lâm siết chặt cây bút. Anh muốn kể cho mẹ biết về Hùng, về người đồng đội vẫn thường chia đôi điếu thuốc cuối cùng, người từng nói sau chiến tranh sẽ về cưới vợ ở Nam Định. Nhưng rồi anh lại xé dòng chữ vừa viết. Anh không muốn trong thư chỉ toàn mất mát. Bên kia hang, đại đội trưởng Phúc đang tựa lưng vào vách đá. Ông lặng lẽ mở một phong thư cũ đã úa màu. Đó là lá thư cuối cùng của vợ gửi từ hơn một năm trước. “Anh Phúc, con bé Thủy đã biết gọi ba rồi. Nó cứ ôm tấm ảnh cũ của anh mãi…” Người chỉ huy già đưa tay vuốt nhẹ mép thư. Ông đã đọc lá thư ấy không biết bao nhiêu lần. Mỗi lần hành quân qua cái chết, ông lại lấy nó ra xem như để nhắc mình phải sống. Nhưng ông cũng có những lá thư chưa gửi. Trong ba lô có một phong thư ông viết cho vợ từ tháng trước: “Nếu một ngày nào đó anh không trở về, em hãy thay anh nuôi con khôn lớn…” Ông chưa bao giờ dám gửi nó đi. Ngoài trời, tiếng pháo sáng bỗng rít lên. Cả đơn vị lập tức bật dậy. Máy bay địch quần thảo ngay trên đầu. Đất đá rung chuyển dữ dội. “Xuống hầm!” Tiếng đại đội trưởng vang lên. Một loạt bom trút xuống triền núi. Khói bụi mù mịt. Tiếng cây gãy đổ hòa cùng tiếng người gọi nhau thất thanh. Lâm ôm chặt túi thư vào ngực, lao xuống hố cá nhân. Một tiếng nổ lớn dội tới khiến anh choáng váng. Đất đá trùm kín cả người. Không biết bao lâu sau, tiếng bom mới thưa dần. Khi đào được Lâm ra khỏi lớp đất đá, đồng đội thấy anh đã bất tỉnh. Trong tay anh vẫn giữ chặt xấp thư chưa gửi. May mắn, anh chỉ bị thương nhẹ. Nhưng ở mé rừng phía đông, một chiến sĩ khác đã không qua khỏi. Đó là Thành — cậu lính trẻ quê Bắc Giang mới vào chiến trường chưa đầy ba tháng. Trong ba lô Thành, đồng đội tìm thấy một lá thư còn dang dở. “Em Hạnh thương nhớ, anh chưa biết ngày nào mới được về. Ở đây gian khổ lắm nhưng anh không sợ. Chỉ nhớ em và nhớ mẹ…” Phần cuối lá thư chỉ còn vài dòng nguệch ngoạc vì vết máu đã nhòe đi. Không ai cầm được nước mắt. Sáng hôm sau, đơn vị chôn cất Thành bên sườn đồi đầy sim tím. Đại đội trưởng Phúc gấp lá thư lại thật cẩn thận, bỏ vào túi áo. Ông nói nhỏ: “Rồi sẽ có ngày những lá thư này được gửi về.” Nhiều năm sau chiến tranh, khi đất nước đã hòa bình, người ta thấy một người đàn ông tóc bạc tìm về những ngôi làng cũ để trao lại các kỷ vật còn sót lại. Đó là ông Phúc. Ông mang theo một chiếc túi vải bạc màu. Trong đó có hàng chục lá thư chưa kịp gửi của đồng đội đã hy sinh. Ở một ngôi nhà nhỏ ven sông Lam, mẹ của Lâm run run mở phong thư cũ. Bà bật khóc khi nhìn dòng chữ quen thuộc của con trai: “Má kính yêu…” Lâm may mắn sống sót và trở về sau chiến tranh, nhưng những người như Hùng, như Thành thì mãi mãi nằm lại nơi rừng sâu. Tại Bắc Giang, người con gái tên Hạnh ngồi lặng rất lâu bên lá thư cuối cùng của người yêu. Tờ giấy đã úa vàng, góc thư còn in vết máu khô từ mấy chục năm trước. Không ai nói gì. Ngoài sân, gió chiều thổi nhẹ qua hàng cau. Những lá thư năm ấy cuối cùng cũng đến được tay người nhận, nhưng nhiều người viết chúng đã không còn nữa. Chiến tranh đã lùi xa, bom đạn rồi cũng hóa thành quá khứ. Nhưng những dòng chữ viết vội giữa khói lửa vẫn còn ở lại như một phần ký ức không thể phai mờ. Đó không chỉ là những lá thư. Đó là nỗi nhớ, là tình yêu, là niềm hy vọng của cả một thế hệ đã đi qua chiến tranh bằng tuổi trẻ và máu của mình.