NHỮNG LÁ THƯ TỪ THÀNH CỔ – TÌNH YÊU CÒN LẠI VỚI THỜI GIAN

Một người lính mang theo những gì khi ra chiến trường? Bên cạnh quân trang, giấy tờ và vật dụng cần thiết, có khi còn là những lá thư được gấp cẩn thận, đọc đi đọc lại nhiều lần. Với chúng em, câu chuyện về chiếc xắc cốt và những trang viết của liệt sĩ Lê Binh Chủng khiến câu hỏi ấy trở nên thật xúc động.

Qua tư liệu, chúng em được biết thêm về một người lính đã chiến đấu tại Quảng Trị năm 1972. Những dòng chữ ông để lại giúp thế hệ sau hiểu rằng phía sau mỗi tên tuổi liệt sĩ còn có một gia đình, những người thương yêu và bao điều chưa kịp nói.

Cuộc trở lại và những di vật trong lòng đất

Theo lời kể của cựu chiến binh Lê Bá Dương, trong một lần trở lại Quảng Trị cùng đồng đội, ông nhận tin công nhân thi công hệ thống thoát nước gần khu vực bảo tàng Thành cổ phát hiện hài cốt những người lính.

Khi ông đến, năm bộ hài cốt đã được đưa lên. Cùng với một bộ hài cốt là chiếc xắc cốt chứa giấy tờ, thư và những trang ghi chép được bọc trong túi nylon.

Theo bài viết, những di vật ấy được xác định gắn với Đại úy Lê Binh Chủng, Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 3, Bộ đội địa phương tỉnh Quảng Trị.

Chiếc xắc cốt từ một vật dụng quen thuộc của người lính trở thành nơi lưu giữ những dấu vết quý giá. Nhờ đó, đồng đội và người thân có thêm cơ hội tìm hiểu về những ngày cuối cùng của ông.

Những trang ghi chép giữa hoàn cảnh ngặt nghèo

Theo nội dung được Lê Bá Dương kể lại, cuốn sổ ban đầu ghi công việc, về sau có những trang viết về tình cảnh của các chiến sĩ khi căn hầm bị đánh sập trong những ngày đầu tháng 8/1972.

Bị mắc kẹt trong hầm, thiếu thốn nghiêm trọng, những người lính phải đối diện với hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt. Trong điều kiện ấy, Lê Binh Chủng vẫn cố gắng ghi lại sự việc.

Chúng em không thể hình dung hết những gì họ đã trải qua. Nhưng những trang viết còn được kể lại giúp chúng em hiểu thêm về sự khốc liệt của chiến tranh và giá trị của từng chứng tích được gìn giữ.

Đọc những dòng ghi chép ấy cũng là lúc chúng em ý thức rằng cần tiếp cận lịch sử bằng sự cẩn trọng, biết phân biệt điều được ghi lại trong di vật với những lời thuật lại sau này.

Những lá thư của người vợ nơi hậu phương

Trong câu chuyện, một chi tiết khiến chúng em nhớ mãi: giữa hoàn cảnh nguy nan, Lê Binh Chủng lấy thư của vợ ra đọc dưới ánh đèn pin.

Người vợ ấy là chị Phan Thị Biển Khơi. Qua những dòng nhật ký được dẫn lại, ông đọc từng phần thư, vừa dè sẻn ánh sáng, vừa muốn dành lại những lời thân thương cho những lúc tiếp theo.

Lá thư khi ấy mang theo sự hiện diện của gia đình. Những lời hỏi thăm, tình cảm của người vợ trở thành chỗ dựa tinh thần cho người lính đang xa nhà.

Chúng em hiểu thêm vì sao những bức thư thời chiến thường được nâng niu. Mỗi lá thư vượt qua khoảng cách để nối người ở tiền tuyến với người đang chờ đợi nơi hậu phương.

Lời nhắn dành cho người con chưa gặp mặt

Trong số di vật được bài viết nhắc đến còn có bức thư Lê Binh Chủng chưa kịp gửi cho vợ. Ông mong chị can đảm nếu phải đón nhận tin dữ và kể cho con nghe về người cha mà con chưa từng thấy mặt.

Lời nhắn ấy khiến chúng em nghĩ đến một cuộc đoàn tụ đã không thể thành hiện thực. Người lính mong con lớn lên biết về cha; người vợ phải đối diện với mất mát và tiếp tục chăm lo cho gia đình.

Từ một câu chuyện cụ thể, chúng em cảm nhận rõ hơn những hy sinh mà chiến tranh để lại trong mỗi mái nhà. Nỗi đau ấy còn theo người ở lại rất lâu sau khi tiếng súng đã ngừng.

Gìn giữ trang giấy, gìn giữ ký ức

Theo bài viết, trận lũ tháng 11/1999 ở Quảng Trị đã làm hư hại nhiều hiện vật, trong đó có những trang thư và nhật ký vốn đã xuống cấp.

Lê Bá Dương cho biết ông từng có dịp tiếp xúc, đọc và chép lại một phần nội dung. Việc ghi chép ấy có ý nghĩa khi những trang giấy không còn giữ được nguyên vẹn.

Câu chuyện cho thấy công việc bảo quản tư liệu cần sự kiên trì và trách nhiệm. Một dòng chữ được lưu lại có thể giúp người thân hiểu thêm về người đã mất, giúp thế hệ sau biết thêm một phần lịch sử.

Đọc để biết ơn và sống có trách nhiệm

Những lá thư từ Thành cổ giúp chúng em nhìn người lính trong cả trách nhiệm với đất nước và tình yêu dành cho gia đình. Họ cũng mong được trở về, được sống bên người thân và chứng kiến con khôn lớn.

Là học sinh Trường THCS Thanh Oai, chúng em biết ơn sự hy sinh ấy và càng trân trọng cuộc sống hòa bình. Chúng em mong thể hiện lòng biết ơn bằng việc học tập nghiêm túc, quan tâm đến gia đình, giữ gìn di tích và kể lại những câu chuyện lịch sử đúng với tư liệu.

Những trang thư có thể phai mờ, nhưng việc đọc, tìm hiểu và gìn giữ sẽ giúp ký ức về người đã khuất tiếp tục được trao truyền.

Nguồn tư liệu: Bài “Những lá thư đặc biệt từ Thành cổ Quảng Trị (Bài 1): Ký ức về mùa Hè đỏ lửa 1972”, nguồn Thể thao và Văn hóa, theo nội dung người biên tập cung cấp; các chi tiết về di vật và nhật ký được trình bày theo lời kể của cựu chiến binh Lê Bá Dương trong bài.

Biên tập phục vụ chuyên mục “Câu chuyện thời hoa lửa” – Trường THCS Thanh Oai.