NHỮNG LỜI BÁC DẠY
Câu chuyện "Những lời Bác dạy" (tác giả Phạm Văn Khoa) là một đoạn hồi ức xúc động về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những năm tháng kháng chiến gian khổ. Qua lời kể của tác giả, câu chuyện nổi bật lên hai bài học sâu sắc mà Bác đã truyền đạt. Thứ nhất, bản lĩnh và tầm nhìn cách mạng: Trong những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám đầy thù trong giặc ngoài, Bác khuyên người cán bộ phải biết nhẫn nhịn, chịu đựng những uất ức nhỏ trước mắt ("tạm thời chúng quấy nhiễu đòi hỏi gì cũng phải gật") để giữ vững mục tiêu tối thượng, to lớn nhất là giành lại độc lập, tự do cho Tổ quốc. Thứ hai, ý thức gìn giữ văn hóa dân tộc: Qua việc kiên nhẫn dạy tác giả học thuộc lòng từng câu thơ trong tác phẩm "Chinh phụ ngâm" trên suốt chặng đường hành quân, Bác nhắn nhủ những người làm công tác văn nghệ phải hiểu thật sâu sắc vốn văn hóa truyền thống của dân tộc. Bên cạnh những lời dạy quý báu, đoạn trích còn khắc họa hình ảnh một vị lãnh tụ vĩ đại nhưng lại vô cùng giản dị, gần gũi, lạc quan và dẻo dai (mặc áo chàm, đội nón, khoác túi vải đơn sơ trèo đèo lội suối) vì sự nghiệp giải phóng đất nước.
Những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám, bao nhiêu khó khăn gian khổ, giặc ngoài thù trong giở đủ mọi thủ đoạn, ra sức phá hoại cách mạng nước ta. Trong những ngày sóng gió như thế, Bác Hồ đã vững tay lái, đưa dân tộc ta vượt qua bao khó khăn, hiểm nghèo. Tôi nhớ hồi đó, một buổi sáng, đồng chí T. đến báo cáo tình hình với Bác: Bọn giặc làm lắm điều ức không thể chịu được; bọn phản động trong nước cũng ra sức hoành hành. Đồng chí T. gặp nhiều khó khăn quá cũng phải lắc đầu. Bác Hồ bình tĩnh bảo: "Cái đầu của chú trong lúc này không được lắc. Để giành được cái to lớn và quý báu, tạm thời chúng quấy nhiễu đòi hỏi gì cũng phải gật".
Câu nói của Bác đến nay tôi vẫn còn nhớ như in. Bác đã dạy cho những người yêu nước một nhân sinh quan cách mạng: nếu cứu được nước thì dù bao nhiêu cay đắng cũng phải chịu. Càng nghĩ đến câu nói ngày ấy của Bác, tôi càng thấy thấm thía lời Bác dạy: Không có gì quý hơn độc lập, tự do.
Năm 1950, tôi có dịp được Đảng giao cho đi công tác bên Bác Hồ. Trong khi đi đường, Bác hỏi tôi:
- Chú Khoa làm công tác văn nghệ có thuộc Chinh phụ ngâm không?
Tôi trả lời:
- Thưa Bác, cháu thuộc từng đoạn thôi ạ.
Bác bảo tôi:
- Làm công tác văn nghệ mà không tìm hiểu sâu vốn của dân tộc thì không làm được đâu.
Và từ hôm ấy trong khi đi đường, mỗi buổi sáng, Bác dạy tôi bốn câu trong Chinh phụ ngâm, buổi chiều Bác bảo tôi đọc lại, rồi Bác lại dạy tôi bốn câu tiếp. Cứ thế trong mấy chục ngày đường đi bộ, Bác dạy tôi thuộc lòng cuốn Chinh phụ ngâm từ đầu đến cuối.
Thỉnh thoảng Bác lại hỏi tôi xem có hiểu nghĩa câu văn cho thực sâu không, rồi Bác bảo tôi ngâm những đoạn Bác thích. Thỉnh thoảng Bác động viên tôi:
- Giọng chú ngâm cũng khá đấy!
Hai Bác cháu cùng cười. Bác bảo:
- Đi đường ngâm nga như thế vừa vui vừa quên cái mệt.
Bác đi bộ khoẻ lắm. Có giờ Bác đi tới sáu cây số. Trên những quãng đường vắng của núi rừng Việt Bắc, một ông già mặc bộ quần áo chàm, đầu đội chiếc nón, vai khoác chiếc túi vải xanh, trong đựng một cuốn sổ tay, một hộp thuốc lá, một chiếc bật lửa và một chiếc khăn mặt, đó là hình ảnh Hồ Chủ tịch đi bộ hàng chục ngày đường trèo đèo, lội suối để làm việc cho Tổ quốc trong những ngày lịch sử vô cùng trọng đại của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
