Những lớp học dưới địa đạo

Những lớp học dưới địa đạo – Ánh sáng tri thức giữa lòng đất lửa Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Vĩnh Linh (Quảng Trị) là một trong những vùng đất chịu nhiều bom đạn nhất của miền Bắc. Nằm ở vị trí sát giới tuyến quân sự tạm thời, nơi đây ngày đêm hứng chịu các đợt pháo kích và ném bom ác liệt của không quân, hải quân Mỹ. Để bảo vệ tính mạng nhân dân và duy trì cuộc sống, quân và dân Vĩnh Linh đã đào nên hệ thống địa đạo kiên cố sâu dưới lòng đất. Không chỉ là nơi trú ẩn, những địa đạo ấy còn trở thành “ngôi làng dưới lòng đất” với đầy đủ nơi ở, trạm xá, hội trường và cả những lớp học cho trẻ em. Giữa bóng tối của lòng đất sâu hàng chục mét, tiếng trẻ nhỏ đánh vần vẫn vang lên mỗi ngày. Những lớp học đặc biệt ấy được dựng bằng tre nứa đơn sơ, ánh sáng chỉ le lói từ đèn dầu hoặc ngọn đèn bão nhỏ. Bàn ghế được ghép tạm bằng gỗ, có nơi học sinh phải ngồi trên những tấm ván kê sát vách đất ẩm lạnh. Thế nhưng, trong hoàn cảnh gian khổ ấy, việc học vẫn chưa bao giờ bị ngắt quãng. Mỗi khi tiếng máy bay gầm rú trên bầu trời hay tiếng bom rung chuyển mặt đất, thầy và trò lại bình tĩnh ngồi yên trong lòng địa đạo tiếp tục buổi học. Tiếng ê a học bài hòa lẫn tiếng bom nổ trên đầu đã trở thành âm thanh quen thuộc của tuổi thơ nơi tuyến lửa. Những đứa trẻ năm ấy lớn lên giữa chiến tranh nhưng vẫn được cha mẹ và thầy cô dạy từng con chữ với niềm tin rằng đất nước rồi sẽ hòa bình, các em phải được học hành để xây dựng tương lai. Nhiều thầy cô giáo lúc bấy giờ vừa là người dạy học, vừa tham gia dân quân, tải đạn hay cứu thương khi cần thiết. Ban ngày lên lớp dưới địa đạo, ban đêm họ lại cùng nhân dân sửa hầm, chuyển lương thực hoặc hỗ trợ bộ đội. Thiếu sách vở, thiếu giấy bút, học sinh phải viết trên giấy cũ, bảng con hoặc tận dụng mọi vật liệu có thể. Có em đi học trong bộ quần áo vá chằng vá đụp nhưng vẫn chăm chú nghe giảng và thuộc bài ngay dưới ánh đèn dầu yếu ớt. Một trong những công trình tiêu biểu còn được nhắc đến đến hôm nay là địa đạo Vịnh Mốc. Nơi đây từng có hàng chục hộ dân sinh sống nhiều năm dưới lòng đất để tránh bom đạn. Trong hệ thống địa đạo ấy, lớp học cho trẻ em vẫn được duy trì đều đặn. Có những em bé được sinh ra ngay trong lòng địa đạo, lớn lên cùng tiếng bom nhưng vẫn biết đọc, biết viết nhờ những lớp học đặc biệt ấy. Những lớp học dưới địa đạo không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức mà còn là biểu tượng cho ý chí kiên cường của con người Việt Nam trong chiến tranh. Kẻ thù có thể phá hủy nhà cửa, làng mạc nhưng không thể dập tắt khát vọng sống và học tập của nhân dân. Chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, tinh thần hiếu học và niềm tin vào ngày mai của người dân vùng tuyến lửa càng trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Ngày nay, khi chiến tranh đã lùi xa, những địa đạo ở Vĩnh Linh, Quảng Trị vẫn còn đó như chứng tích lịch sử đặc biệt. Mỗi du khách khi bước xuống lòng đất sâu hun hút và nghe kể về những lớp học năm xưa đều không khỏi xúc động. Đó là minh chứng sống động cho sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam – một dân tộc luôn giữ vững niềm tin vào tương lai ngay cả trong những năm tháng bom đạn khốc liệt nhất.