Những lớp học dưới hầm – Nơi tiếng đọc bài không tắt giữa bom đạn

Có một hình ảnh rất đẹp trong lịch sử Việt Nam mà đôi khi chúng ta vô tình đi qua.

Đó là hình ảnh một lớp học giữa thời chiến.

Không phải lớp học với những phòng học rộng rãi.

Không có những bộ bàn ghế mới.

Không có máy chiếu, máy tính hay những thiết bị dạy học hiện đại.

Có khi lớp học chỉ là một căn hầm được đào vội dưới lòng đất.

Có khi là một mái nhà đơn sơ được gia cố để tránh bom.

Có khi là một lớp học tạm giữa làng quê.

Nhưng ở nơi đó vẫn có thầy giáo.

Vẫn có cô giáo.

Vẫn có những đứa trẻ ngồi bên nhau.

Vẫn có tiếng đọc bài.

Vẫn có những trang vở.

Và vẫn có những ước mơ.

Trong những năm tháng chiến tranh, khi đất nước phải đối mặt với những thử thách khốc liệt, giáo dục vẫn được xác định là một nhiệm vụ quan trọng.

Bởi chiến tranh có thể phá hủy trường học, nhưng không thể để chiến tranh phá hủy tương lai.

Những người thầy, người cô hiểu điều đó.

Và họ đã ở lại với học trò.

Những lớp học rời khỏi mái trường

Khi chiến tranh lan rộng, nhiều trường học phải sơ tán.

Những ngôi trường ở thành phố, thị xã, vùng trọng điểm có thể trở thành mục tiêu của bom đạn.

Để bảo đảm an toàn cho học sinh, nhiều lớp học được đưa về những vùng nông thôn, những nơi ít nguy hiểm hơn.

Có những lớp học được tổ chức trong các nhà dân.

Có những lớp học được dựng tạm giữa những khu dân cư.

Có những nơi phải đào hầm ngay cạnh lớp học.

Từ đó, hình ảnh lớp học dưới hầm trở thành một phần ký ức của giáo dục thời chiến.

Đối với những đứa trẻ ngày ấy, đến trường không đơn giản như hôm nay.

Đường đến lớp có thể đi qua những vùng đất đã từng bị bom đánh phá.

Một tiếng máy bay có thể khiến cả lớp phải nhanh chóng xuống hầm.

Một hồi còi báo động có thể làm gián đoạn tiết học.

Nhưng sau khi tiếng bom qua đi, thầy trò lại trở về với bài học còn dang dở.

Bài toán chưa giải xong.

Trang sách chưa đọc hết.

Bài thơ chưa thuộc.

Và tiếng đọc bài lại tiếp tục vang lên.

Đó là một hình ảnh rất bình dị.

Nhưng chính sự bình dị ấy lại thể hiện một nghị lực phi thường.

Người thầy đứng giữa thời chiến

Trong chiến tranh, người thầy phải đối mặt với rất nhiều khó khăn.

Không chỉ thiếu thốn về cơ sở vật chất.

Mà còn là những lo lắng về sự an toàn của bản thân, gia đình và học sinh.

Có những người thầy vừa giảng dạy, vừa tham gia công tác địa phương.

Có những người cô vừa dạy học, vừa chăm lo cho gia đình.

Có người phải đi sơ tán cùng học sinh.

Có người phải vận chuyển sách vở, đồ dùng dạy học đến nơi an toàn.

Có người tự làm bảng.

Tự chuẩn bị giáo cụ.

Tự tìm nơi học cho học sinh.

Công việc của họ không còn đơn thuần là đứng trên bục giảng.

Họ trở thành người tổ chức, người bảo vệ và người giữ lửa cho lớp học.

Trong hoàn cảnh thiếu thốn, người thầy càng phải sáng tạo.

Một mảnh gỗ có thể trở thành bảng.

Một chiếc bàn đơn sơ có thể trở thành nơi học tập.

Một căn hầm có thể trở thành lớp học.

Một quyển sách cũ có thể được chuyền qua nhiều thế hệ học sinh.

Và một lời động viên của người thầy có thể trở thành nguồn sức mạnh để một đứa trẻ tiếp tục đến trường.

Tiếng đọc bài giữa tiếng bom

Có lẽ không có sự đối lập nào rõ ràng hơn hình ảnh:

Một bên là tiếng bom.

Một bên là tiếng đọc bài.

Một bên là sự hủy diệt.

Một bên là sự sống.

Một bên là nỗi sợ hãi.

Một bên là niềm tin.

Bom đạn có thể làm rung chuyển mặt đất.

Nhưng không thể làm tắt tiếng đọc bài.

Bởi phía sau tiếng đọc ấy là cả một tương lai.

Những đứa trẻ đang học hôm nay chính là những người sẽ xây dựng đất nước ngày mai.

Vì vậy, giữ được lớp học cũng chính là giữ được niềm tin vào ngày mai.

Đó là lý do những người thầy thời chiến đã cố gắng duy trì việc dạy và học trong mọi điều kiện có thể.

Không phải vì họ không biết sợ.

Mà bởi họ hiểu rằng nếu để chiến tranh lấy đi việc học của trẻ em, thì hậu quả sẽ còn kéo dài rất lâu sau khi chiến tranh kết thúc.

Giữ lớp học cũng là giữ tương lai

Chiến tranh có thể kết thúc sau một ngày.

Nhưng hậu quả của chiến tranh có thể kéo dài nhiều năm.

Một thế hệ trẻ bị mất cơ hội học tập sẽ gặp nhiều khó khăn khi bước vào cuộc sống.

Bởi vậy, giáo dục trong chiến tranh không chỉ có ý nghĩa trước mắt.

Nó còn là sự chuẩn bị cho tương lai.

Những người thầy, người cô thời ấy có thể không biết chính xác học trò của mình sau này sẽ trở thành ai.

Có em sẽ trở thành công nhân.

Có em trở thành nông dân.

Có em trở thành bác sĩ.

Có em trở thành kỹ sư.

Có em trở thành giáo viên.

Có em tiếp tục tham gia xây dựng quê hương.

Nhưng họ đều có một điểm chung:

Họ cần được học.

Và người thầy phải giúp các em giữ được cơ hội ấy.

Đó chính là ý nghĩa sâu xa của những lớp học dưới hầm.

Không chỉ là nơi tránh bom.

Đó còn là nơi bảo vệ tương lai.

Những cuốn sách đi qua năm tháng

Trong ký ức của nhiều thế hệ từng sống qua chiến tranh, sách vở luôn là những vật dụng được trân trọng.

Một cuốn sách có thể cũ.

Một trang giấy có thể đã nhàu.

Một quyển vở có thể được sử dụng rất tiết kiệm.

Nhưng những con chữ vẫn được giữ gìn.

Bởi trong chiến tranh, một quyển sách không chỉ chứa kiến thức.

Nó chứa hy vọng.

Một đứa trẻ mở sách ra không chỉ để học bài.

Mà còn để nhìn thấy một thế giới rộng lớn hơn những gì đang diễn ra quanh mình.

Ngoài kia có thể là bom đạn.

Nhưng trong trang sách có những cánh đồng.

Có dòng sông.

Có những câu chuyện đẹp.

Có những vùng đất mà em chưa từng đặt chân tới.

Có những ước mơ về một cuộc sống hòa bình.

Và có cả niềm tin rằng một ngày nào đó, chiến tranh sẽ đi qua.

Những người thầy hiểu giá trị ấy.

Vì vậy, họ cố gắng giữ sách.

Giữ lớp.

Giữ học trò.

Và giữ cho những ước mơ nhỏ bé ấy không bị chiến tranh vùi lấp.

Người thầy không chỉ dạy chữ

Điều đặc biệt của giáo dục trong chiến tranh là người thầy không chỉ dạy kiến thức.

Họ còn dạy học trò cách sống.

Dạy các em biết yêu thương.

Biết chia sẻ.

Biết giúp đỡ người khác.

Biết vượt qua khó khăn.

Biết quý trọng hòa bình.

Biết yêu quê hương.

Những bài học ấy đôi khi không nằm trong sách giáo khoa.

Nó nằm trong chính cuộc sống.

Một người thầy kiên trì đến lớp trong hoàn cảnh khó khăn chính là một bài học.

Một cô giáo chăm sóc học sinh khi các em hoảng sợ vì bom đạn cũng là một bài học.

Một lớp học vẫn duy trì giữa hoàn cảnh thiếu thốn chính là một bài học.

Và những bài học ấy có thể theo học trò suốt cả cuộc đời.

Nhìn lại để hiểu giá trị của hòa bình

Ngày hôm nay, một đứa trẻ đến trường trong điều kiện đầy đủ hơn rất nhiều.

Có lớp học kiên cố.

Có điện.

Có ánh sáng.

Có sách giáo khoa.

Có đồ dùng học tập.

Có công nghệ.

Có sân chơi.

Có những người thầy được đào tạo bài bản.

Những điều ấy đối với chúng ta có thể rất bình thường.

Nhưng nếu nhìn lại những lớp học thời chiến, chúng ta sẽ hiểu rằng:

Được học trong hòa bình là một điều vô cùng quý giá.

Được ngồi trong một lớp học an toàn là một điều đáng trân trọng.

Được cầm trên tay một cuốn sách mới là một điều đáng biết ơn.

Và được nhìn thấy trẻ em vui vẻ đến trường mỗi ngày chính là một trong những hình ảnh đẹp nhất của hòa bình.

Bởi vậy, kể những câu chuyện về lớp học thời chiến không phải để thế hệ hôm nay sợ hãi chiến tranh.

Mà để chúng ta hiểu sâu hơn giá trị của hòa bình.

Để biết trân trọng những gì mình đang có.

Và để hiểu rằng hòa bình không tự nhiên mà có.

Nó được đánh đổi bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ.

Từ lớp học thời chiến đến lớp học hôm nay

Có một điều rất thú vị.

Ngày trước, người thầy phải tìm mọi cách để đưa học sinh đến lớp.

Ngày nay, người giáo viên lại phải tìm mọi cách để làm cho mỗi ngày đến trường của trẻ trở nên hạnh phúc.

Hoàn cảnh khác nhau.

Nhưng trách nhiệm vẫn có một điểm chung:

Không để trẻ mất đi cơ hội phát triển.

Người giáo viên hôm nay có điều kiện tốt hơn.

Nhưng cũng phải đối mặt với những yêu cầu mới.

Trẻ cần được phát triển toàn diện.

Cần được tôn trọng.

Cần được lắng nghe.

Cần được bảo vệ.

Cần được tạo cơ hội trải nghiệm.

Cần được hình thành những kỹ năng cần thiết để bước vào tương lai.

Vì vậy, tinh thần của những người thầy thời chiến vẫn có thể trở thành bài học cho giáo viên hôm nay:

Đó là tinh thần trách nhiệm.

Tinh thần vượt khó.

Tinh thần sáng tạo.

Và quan trọng nhất là tình yêu dành cho học trò.

Người giáo viên mầm non – người giữ những “lớp học đầu đời”

Đối với giáo viên mầm non, câu chuyện về những lớp học thời chiến càng có ý nghĩa.

Bởi trường mầm non chính là nơi trẻ bắt đầu hành trình học tập của mình.

Một đứa trẻ đến trường không chỉ để học chữ.

Trẻ học cách chào hỏi.

Học cách tự phục vụ.

Học cách chơi cùng bạn.

Học cách chia sẻ.

Học cách giải quyết mâu thuẫn.

Học cách yêu thương.

Học cách bảo vệ bản thân.

Và học cách trở thành một thành viên tích cực của cộng đồng.

Người giáo viên mầm non chính là người đồng hành trong những năm tháng đầu tiên ấy.

Có thể sau này trẻ sẽ không nhớ chính xác cô đã dạy bài gì.

Nhưng trẻ có thể nhớ cảm giác được cô yêu thương.

Nhớ lớp học.

Nhớ bạn bè.

Nhớ những câu chuyện cô kể.

Nhớ những bài hát.

Nhớ những ngày hội.

Và từ những ký ức ấy, tình yêu trường lớp, tình yêu quê hương được hình thành.

Đó là một công việc thầm lặng nhưng có ý nghĩa lâu dài.

Giáo dục lòng yêu nước từ những điều nhỏ nhất

Với trẻ mầm non, không cần nói những khái niệm quá lớn lao.

Lòng yêu nước có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Biết yêu gia đình.

Biết yêu trường lớp.

Biết giữ gìn đồ dùng chung.

Biết bỏ rác đúng nơi quy định.

Biết chăm sóc cây xanh.

Biết kính trọng người lớn.

Biết giúp đỡ bạn bè.

Biết yêu quê hương.

Biết trân trọng những người đã hy sinh để bảo vệ đất nước.

Khi trẻ lớn lên, những điều nhỏ bé ấy sẽ dần được mở rộng thành ý thức công dân.

Và đó cũng là một cách giáo dục nền tảng rất quan trọng.

Bởi một người yêu quê hương sẽ có ý thức giữ gìn quê hương.

Một người trân trọng lịch sử sẽ không dễ dàng tin vào những thông tin xuyên tạc lịch sử.

Một người hiểu giá trị của hòa bình sẽ biết trân trọng cuộc sống hiện tại.

Một người có trách nhiệm với cộng đồng sẽ biết đặt lợi ích chung bên cạnh lợi ích cá nhân.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng bắt đầu từ việc giáo dục thế hệ trẻ

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ của những người làm công tác tuyên giáo hay những người trực tiếp nghiên cứu lý luận.

Đó còn là trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và đoàn viên trong công việc của mình.

Đối với người giáo viên, trách nhiệm ấy trước hết nằm ở việc giáo dục trẻ bằng những giá trị đúng đắn.

Tôn trọng sự thật.

Trân trọng lịch sử.

Yêu quê hương.

Có trách nhiệm với cộng đồng.

Biết phân biệt đúng và sai.

Không thờ ơ trước những thông tin sai lệch.

Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, trẻ em ngày càng sớm tiếp xúc với nhiều nguồn thông tin.

Bởi vậy, vai trò định hướng của gia đình và nhà trường càng quan trọng.

Giáo viên không thể kiểm soát mọi thông tin mà trẻ sẽ tiếp nhận trong tương lai.

Nhưng giáo viên có thể giúp trẻ hình thành nền tảng nhận thức lành mạnh ngay từ những năm đầu đời.

Đó chính là một cách đóng góp thiết thực cho tương lai.

Tiếng đọc bài hôm qua và tiếng cười của trẻ hôm nay

Nếu có thể trở lại những lớp học thời chiến, chúng ta có thể bắt gặp những đứa trẻ ngồi sát bên nhau.

Có thể các em không có nhiều đồ dùng.

Có thể quần áo còn đơn sơ.

Có thể lớp học còn thiếu thốn.

Nhưng các em vẫn học.

Vẫn đọc bài.

Vẫn viết.

Vẫn mơ ước.

Hàng chục năm sau, những đứa trẻ ấy đã lớn lên.

Đất nước bước vào hòa bình.

Rồi bước vào công cuộc đổi mới.

Những ngôi trường được xây dựng.

Những lớp học ngày càng khang trang.

Những thế hệ học sinh mới được sinh ra.

Và hôm nay, tiếng đọc bài ngày xưa đã được tiếp nối bằng tiếng cười của trẻ thơ trong những lớp học bình yên.

Đó chính là câu trả lời đẹp nhất cho những người thầy, người cô đã từng đứng lớp giữa thời chiến.

Những gì họ bảo vệ ngày ấy không chỉ là một tiết học.

Họ đã bảo vệ quyền được học.

Bảo vệ ước mơ.

Bảo vệ tương lai.

Và góp phần bảo vệ niềm tin vào ngày mai.

Lời kết

Có những lớp học được xây dựng bằng bê tông, gạch đá.

Nhưng cũng có những lớp học được xây dựng bằng lòng dũng cảm và niềm tin.

Những lớp học thời chiến thuộc về vế thứ hai.

Ở đó, người thầy đứng trước học trò bằng tất cả trách nhiệm của mình.

Ở đó, tiếng đọc bài vang lên giữa những năm tháng đất nước gian lao.

Ở đó, những đứa trẻ vẫn học để ngày mai trở thành những người xây dựng quê hương.

Thời gian đã đi qua.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những căn hầm năm xưa có thể chỉ còn lại trong ký ức.

Nhưng bài học của những lớp học ấy vẫn còn nguyên giá trị.

Đó là bài học về trách nhiệm.

Bài học về lòng yêu nghề.

Bài học về sự kiên trì.

Bài học về niềm tin.

Và trên hết là bài học về giá trị của giáo dục đối với tương lai dân tộc.

Ngày hôm nay, chúng ta may mắn được sống trong hòa bình.

Những đứa trẻ được đến trường trong tiếng cười.

Những người giáo viên được đứng trong những lớp học an toàn.

Những bài giảng được hỗ trợ bởi sách vở, công nghệ và vô số phương tiện hiện đại.

Nhưng chính vì có được những điều ấy, chúng ta càng phải biết trân trọng.

Mỗi ngày đến trường của một đứa trẻ hôm nay là một thành quả của biết bao thế hệ.

Mỗi giờ học bình yên là một điều đáng quý.

Mỗi nụ cười trẻ thơ là một lời nhắc nhở rằng hòa bình cần được gìn giữ.

Với người giáo viên mầm non hôm nay, câu chuyện về những lớp học dưới hầm cũng là một lời nhắn nhủ:

Hãy yêu trẻ bằng trách nhiệm.

Hãy làm nghề bằng sự tận tâm.

Hãy đổi mới bằng tinh thần sáng tạo.

Hãy giáo dục trẻ bằng những giá trị tốt đẹp.

Và hãy gieo vào tâm hồn trẻ những hạt giống đầu tiên của lòng yêu quê hương, đất nước.

Bởi ngày hôm qua, những người thầy đã giữ lớp học giữa bom đạn để bảo vệ tương lai.

Còn hôm nay, chúng ta có trách nhiệm làm cho những lớp học bình yên ấy trở thành nơi nuôi dưỡng những công dân tốt của ngày mai.

Tiếng đọc bài năm xưa đã không tắt.

Nó đã trở thành tiếng cười của trẻ thơ hôm nay.

Và từ những lớp học bình yên hôm nay, một thế hệ mới sẽ tiếp tục viết nên những trang đẹp cho quê hương, đất nước.