Những mối tình mãi mãi tuổi hai mươi

Ở nơi đạn bom nhiều hơn sỏi đá, cuộc sống và cái chết chỉ cách nhau gang tấc, tính nghiêm minh của kỷ luật “sắt” không có chỗ cho những tình cảm yêu đương trai gái. Tất cả cho chiến trường! Tất cả cho ngày chiến thắng! Nhưng con đường từ trái tim đến trái tim thì không có một thứ “kỷ luật” nào ngăn được. Trong tận cùng khắc nghiệt của chiến tranh, những mối tình lãng mạn của người lính Trường Sơn mãi mãi mang vẻ đẹp như ngàn vạn đóa hoa trắng trinh bất tử…

Thiếu tướng Phan Khắc Hy, nguyên Phó tư lệnh Bộ đội Trường Sơn và các cựu chiến binh một thời “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước…”, tâm sự với chúng tôi như thế trong một chiều phương Nam ngập tràn ký ức Trường Sơn…

Chuyện thì nhiều! Ký ức càng ôn càng tỏ, càng kể càng đầy. Hơn 5 thập kỷ đi qua, đã có hàng triệu tác phẩm văn học nghệ thuật báo chí viết về đề tài Bộ đội Trường Sơn, trong đó không thể thiếu mảng đề tài tình yêu người lính, nhưng dường như những “vỉa quặng” ở tầng sâu cảm xúc trong ký ức của những người lính Trường Sơn thì vẫn mãi là nguồn cảm hứng bất tận. Có những câu chuyện chỉ diễn ra trong một khoảnh khắc, nhưng nó đã để lại dấu ấn không thể phai mờ, ám ảnh, day dứt, nhớ thương trọn cả đời người. Cho đến hôm nay, Thiếu tướng Phan Khắc Hy vẫn canh cánh nỗi lòng về ánh mắt của cô văn công trẻ đẹp trong đêm diễn văn nghệ hôm ấy. Đó là một đêm vào dịp Tết năm 1972. Cuộc chiến tranh chống Mỹ đang ở giai đoạn khốc liệt nhất. Trong hoàn cảnh chiến trường nóng bỏng ấy, những đoàn văn công từ miền Bắc vẫn bí mật hành quân vào chiến trường truyền sức mạnh tinh thần, tiếp sức cho bộ đội chiến đấu. Và trong số những “bóng hồng” nghệ sĩ, có không ít nhan sắc mang theo niềm hy vọng cháy bỏng, vào Trường Sơn sẽ được gặp lại người yêu.

Đoàn văn công tỉnh Vĩnh Phúc vào chiến trường năm ấy có cô văn công tuổi hai mươi xinh đẹp. Thiếu tướng Phan Khắc Hy ngậm ngùi kể: “Trước buổi diễn, qua câu chuyện thân tình, tôi biết cô gái đang có người yêu là chiến sĩ công binh. Cô đã gặp cậu ấy nhưng chưa thể dốc bầu tâm sự. Cô bảo, đêm nay sẽ hát thật hay, vừa hát phục vụ bộ đội, vừa hát để trao gửi nỗi niềm cho người yêu. Thế rồi khi đêm diễn vừa bắt đầu thì bỗng bầu trời, mặt đất rung chuyển ầm ầm. Máy bay địch kéo đến ném bom. Cung đường vừa được san lấp ban chiều ngay lập tức lại bị băm nát. Toàn bộ lực lượng bộ đội công binh và thanh niên xung phong được lệnh cấp tốc ra thông đường. Sau mỗi loạt bom, anh chị em lại lao ra san lấp hố bom, làm cọc tiêu sống dẫn đường cho xe qua. Và trong một trận bom của Mỹ, người lính công binh ấy cùng tiểu đội đã anh dũng hy sinh. Cậu ấy ra đi mang theo một lời hứa dở dang với người yêu, rằng, đêm nay em biểu diễn, anh sẽ mang về tặng em một bó hoa rừng Trường Sơn. Niềm khát khao cháy bỏng của cô văn công mãi mãi dừng lại ở tuổi hai mươi…”.

Thiếu tướng Phan Khắc Hy nói rằng, do điều kiện chiến tranh khốc liệt, bây giờ ông không còn nhớ tên người chiến sĩ ấy. Còn cô văn công, ông nhớ tên là Nga hay Ngà gì đó. “Bây giờ lật lại kỷ yếu của Đoàn Văn công tỉnh Vĩnh Phúc, rất có thể sẽ tìm lại được cô văn công ấy. Nếu còn sống, cô Nga (hay Ngà) bây giờ cũng đã vào ngưỡng “cổ lai hy” rồi” - vị tướng già đầu trắng như bông cười hiền.

Có nhiều lắm những kỷ niệm như vậy, đong đầy trong ký ức của những cựu chiến binh Trường Sơn. Đại tá Đinh Công Ty, nguyên Chính ủy Trung đoàn ô tô vận tải 11 (Bộ Tư lệnh 559) vẫn nhớ mãi những kỷ niệm đẹp, những chuyện tình lãng mạn theo kiểu “Yêu nhau đứng ở đằng xa/ Hẹn ngày chiến thắng đôi ta chung tình…” của cánh lính lái xe Trường Sơn với nữ thanh niên xung phong và chiến sĩ văn nghệ xung kích tại các binh trạm. Thời còn cầm vô lăng vượt núi băng rừng, hầu như anh lính lái xe nào cũng có kỷ niệm đẹp với một “bóng hồng” trên đường hành quân. Họ gặp nhau trên các cung đường, tại các binh trạm, dù chỉ là lời thơ, câu hát gửi trao nhưng trái tim cứ chộn rộn tháng ngày. Đại tá Đinh Công Ty nhớ lại: Mùa khô năm 1967-1968, đội văn nghệ của Binh trạm 32 (gồm những hạt nhân văn nghệ được tuyển chọn từ Đoàn Thanh niên xung phong tỉnh Hà Nam Ninh), trong đó có 6 nữ diễn viên, đến biểu diễn phục vụ lính lái xe Tiểu đoàn 60. Lời ca, điệu múa, ánh mắt của những nữ diễn viên thanh niên xung phong như dòng nước mát làm xốn xang biết bao trái tim của những chàng trai cầm vô lăng. Ông Ty rất ấn tượng với kiểu tỏ tình của lính lái xe Trường Sơn, đầy chất lãng mạn và tinh tế. Khi đường hỏng do bom của địch, anh em xắn tay áo lên cùng các nữ thanh niên xung phong san lấp, sửa đường thông xe. Đường thông, bước lên ca-bin, mấy anh lính xế nháy mắt hát trêu: “Tạm biệt các em! Nhớ đến mùa mưa thì chống lầy cùng anh kẻo lại chống ề nhé”! Các cô đáp lại tinh nghịch: “Lấy chồng chẳng lấy lái xe/ Chạy ba cây số còn nghe mùi dầu!”. Các chàng lính xế “chốt” luôn: “Em ơi! Dầu này dầu nghĩa dầu tình/ Đường thông xe chạy chúng mình yêu nhau…”. Họ biểu diễn say sưa từ sáng đến đầu chiều mới hạ màn. Sau khi ăn cơm xong, đội lại tức tốc đi biểu diễn phục vụ bộ đội lái xe của Tiểu đoàn 52 ngay trước giờ làm lễ xuất quân. Nhưng rồi buổi biểu diễn ấy mãi mãi không thực hiện được. Trên đường cơ động đến Tiểu đoàn 52, toàn đội bị dính bom của địch. 8 đồng chí hy sinh…

Với Đại tá Đinh Công Ty, những kỷ niệm xương máu ấy vẫn như mới hôm qua. Ông vẫn nhớ rất rõ buổi chiều hôm ấy, cả đơn vị phải nén đau thương cho nước mắt chảy vào trong, đi thu lượm thi thể đồng đội. Có những nữ diễn viên khi hy sinh, đôi môi bỗng hồng lên mấp máy như đang hát tiếp bản tình ca tiễn người lính lái xe ra trận. Tên tuổi, đặc điểm thi thể đồng đội sau khi trúng bom, cách mai táng, vị trí chôn cất… ông vẫn nhớ như in!

Ông Phạm Đình Phong, nguyên Chính trị viên Tiểu đoàn 16 Thông tin (Đoàn 559) là người chứng kiến những mối tình cảm động của lính thông tin. Dĩ nhiên là cũng chỉ “yêu nhau đứng ở đằng xa…”. Sau sự kiện Mậu Thân - 1968, lực lượng bộ đội thông tin của Tiểu đoàn 16 được tăng cường, bổ sung từ các đơn vị bộ binh, pháo binh, giao liên, kho, thanh niên xung phong…, bảo đảm thông tin trên tuyến đường dài hàng ngàn cây số. Anh chị em gọi vui, đó là “con đường mây gió”. Họ quen biết nhau, nhận ra nhau qua những tín hiệu “tịch… tà…”, qua giọng nói từ tổng đài điện thoại. Thế rồi tình yêu cứ thế đến lúc nào chẳng hay. Dù chưa một lần nhìn thấy nhau nhưng họ đã gửi trao lời thề non hẹn biển. Có thể nhắc đến những chuyện tình lãng mạn của Đài trưởng Lâm, quê ở Hải Phòng với nữ Đài trưởng Hà, quê Nghệ An; Chính trị viên phó Đại đội Thanh Bền với nữ Tổng đài viên Minh Sen; Trợ lý khí tài Giới với nữ y sĩ Hệt… Sau 4 năm kể từ ngày thành lập, các bộ phận trong Tiểu đoàn 16 mới có dịp gặp mặt nhau. Những đôi lứa từng hẹn hò nhau qua tiếng “tịch… tà…” chẳng khác gì Ngưu Lang, Chức Nữ. Sáng 25-3-1971, toàn tiểu đoàn hội ngộ đông đủ, sinh hoạt tập trung, buổi trưa liên hoan, buổi chiều ai về đơn vị nấy. Ông Phong nhớ lại: “Khi sinh hoạt xong, nhiều anh chị em lên gặp tôi đề nghị cho mọi người ở lại, sáng mai sẽ về đơn vị. Nhiều chị em vừa nói vừa khóc. Tôi thực sự mủi lòng, rơi nước mắt trước tình cảm và nguyện vọng cháy bỏng, tha thiết của các chiến sĩ. Những lứa đôi yêu nhau họ cần biết nhường nào một khoảng thời gian riêng tư dành cho nhau, dù chỉ là ngắn ngủi. Nhưng biết làm sao được. Kỷ luật của chiến trường buộc tôi không thể làm khác được. Tôi đành phải ra lệnh cho mọi người trở về đơn vị của mình. Đến sáng hôm sau, khi rừng Trường Sơn chưa nhìn rõ mặt người thì đất trời ầm ầm chuyển động. Những trận bom B-52 của địch trút xuống khu vực đơn vị tôi. 9 đồng chí hy sinh, trong đó có người còn chưa kịp trao cho người yêu một nụ hôn. Sau khi đường dây liên lạc được nối lại, anh chị em không quên cảm ơn tôi, bởi mệnh lệnh kiên quyết từ chiều hôm trước. Nếu vì sự mủi lòng mà tôi có một quyết định ngược lại, cả đơn vị đã phải chịu thương vong cực lớn!…”.

Hơn 5 thập kỷ trôi qua, những mối tình Trường Sơn trong ký ức của các cựu chiến binh Trường Sơn hôm nay vẫn sống mãi. Bên cạnh những người được trở về sau ngày đất nước thống nhất, lời hẹn ước Trường Sơn trở thành hiện thực, là hàng vạn trái tim mãi mãi nằm lại tuổi hai mươi. Hằng năm vào dịp này, những chàng trai cô gái căng tràn sức trẻ vượt Trường Sơn năm ấy, bây giờ đã ở phía chân dốc bên kia đời người, trở lại viếng đồng đội ở các nghĩa trang, đền thờ liệt sĩ dọc đường Trường Sơn - Hồ Chí Minh, không quên mang theo những bó hoa huệ, hoa hồng trắng. Tình yêu người lính Trường Sơn đã hóa thành ngàn vạn đóa hoa, mãi tỏa hương sắc cho đời…