NHỮNG MÙA XUÂN ĐI QUA
Trong những năm làm công tác giảng dạy tại Trường THCS - THPT Tây Sơn, tôi đã tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện, đền ơn đáp nghĩa do nhà trường và Đoàn Thanh niên tổ chức. Mỗi chuyến đi đều để lại những kỷ niệm riêng, nhưng có một gia đình mà tôi vẫn nhớ cho đến tận bây giờ, đó là gia đình ông Đặng Quốc Bảo ở ấp 6, xã Thanh Sơn. Tôi biết đến ông thông qua một học sinh của mình là em Đặng Đức Thủ. Năm học 2022 - 2023, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 10A3. Trong lớp, Thủ là một học sinh khá hiền, ít nói nhưng luôn lễ phép với thầy cô. Trong một lần trò chuyện với học sinh về hoàn cảnh gia đình, tôi được biết ông nội của em là người có công với cách mạng và từng được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Ba.
Đến gần Tết Nguyên đán năm ấy, nhà trường phối hợp với Đoàn Thanh niên tổ chức đi thăm, tặng quà các gia đình chính sách và người có công trên địa bàn. Gia đình ông Đặng Quốc Bảo là một trong những địa chỉ mà đoàn ghé thăm. Tôi vẫn còn nhớ khá rõ cảm giác của mình trong lần đầu tiên đến nhà ông. Đó là một ngôi nhà bình dị như bao ngôi nhà khác ở vùng quê. Không có gì quá đặc biệt nếu như không có những kỷ vật được gia đình lưu giữ cẩn thận trong nhà. Trong số đó, thứ gây ấn tượng với tôi nhất chính là tấm Huân chương Kháng chiến hạng Ba cùng giấy chứng nhận đã nhuốm màu thời gian. Tôi đã đứng khá lâu trước khung bằng khen ấy. Lớp kính bên ngoài đã cũ, tờ giấy bên trong cũng không còn mới. Thế nhưng những dòng chữ ghi nhận công lao trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vẫn còn đó. Tôi nghĩ rằng đối với nhiều người, đó chỉ là một tấm giấy chứng nhận được treo trên tường. Nhưng đối với gia đình ông và đối với những người hiểu được giá trị của lịch sử, đó là một phần ký ức của cả một thế hệ.
Hôm đó, chúng tôi trao quà Tết cho gia đình. Món quà không lớn nhưng chứa đựng tình cảm của thầy cô và học sinh nhà trường. Tôi còn nhớ em Đặng Đức Thủ đứng cạnh ông nội với vẻ mặt rất vui. Có lẽ em cũng cảm nhận được niềm tự hào khi thấy ông mình được mọi người quan tâm và trân trọng. Trong cuộc sống hằng ngày, học sinh thường chỉ biết đến lịch sử qua sách giáo khoa, qua những con số, những mốc thời gian và những bài học trên lớp. Nhưng khi được trực tiếp gặp gỡ những người đã từng đi qua chiến tranh, lịch sử bỗng trở nên gần gũi hơn rất nhiều. Những câu chuyện ấy không còn nằm trên trang giấy mà hiện diện ngay trước mắt các em bằng hình ảnh của những con người thật.
Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều là khoảng cách giữa thế hệ của chúng tôi với thế hệ của ông Đặng Quốc Bảo. Chúng tôi sinh ra khi đất nước đã hòa bình. Những điều quen thuộc như điện, đường, trường học hay những bữa cơm đủ đầy gần như được xem là điều hiển nhiên. Thế nhưng đối với những người đã trải qua chiến tranh, để có được cuộc sống yên bình hôm nay là cả một chặng đường dài đầy mất mát và hy sinh. Tôi không biết cụ thể ông đã trải qua những gì trong những năm tháng kháng chiến. Tôi cũng chưa từng có dịp nghe ông kể thật nhiều về quãng thời gian ấy. Nhưng tôi tin rằng để nhận được phần thưởng cao quý của Nhà nước, chắc chắn ông và những người cùng thế hệ đã có những đóng góp đáng trân trọng cho đất nước.
Năm học tiếp theo, tôi không còn là giáo viên chủ nhiệm của em Đặng Đức Thủ nữa. Thế nhưng khi Đoàn Thanh niên trường tiếp tục tổ chức chương trình thăm hỏi, tặng quà Tết cho các gia đình chính sách, tôi vẫn tham gia cùng đoàn và một lần nữa được đến thăm ông. Mọi thứ dường như vẫn vậy. Vẫn là căn nhà quen thuộc, vẫn là không khí ấm áp của những ngày cuối năm, vẫn là những lời thăm hỏi chân thành của thầy cô và học sinh. Chuyến đi năm ấy khiến tôi nhận ra rằng giá trị của hoạt động đền ơn đáp nghĩa không nằm ở phần quà lớn hay nhỏ, mà nằm ở sự quan tâm và lòng biết ơn được trao gửi. Đôi khi chỉ một cuộc gặp gỡ ngắn ngủi cũng đủ để nhắc nhở chúng ta về những điều tưởng chừng đã bị lãng quên giữa cuộc sống bộn bề. Những người có công với đất nước ngày càng lớn tuổi. Nhiều nhân chứng lịch sử đang dần đi xa. Vì thế, mỗi cơ hội được gặp gỡ, được lắng nghe và được tri ân họ đều rất đáng quý.
Năm nay, tôi không có dịp đến thăm gia đình ông như những năm trước. Thỉnh thoảng tôi vẫn tự hỏi không biết hiện giờ sức khỏe của ông ra sao. Ông còn khỏe không? Ông còn nhớ những lần thầy cô và học sinh nhà trường đến thăm không? Tôi không có câu trả lời cho những câu hỏi ấy. Nhưng hình ảnh người cựu chiến binh bên tấm Huân chương Kháng chiến hạng Ba vẫn còn nguyên trong ký ức của tôi. Có lẽ đó cũng chính là ý nghĩa của những câu chuyện thời hoa lửa. Chúng không nhất thiết phải là những chiến công vang dội hay những trang sử hào hùng được ghi trong sách. Đôi khi, câu chuyện ấy đơn giản là ký ức về một người ông, một tấm huân chương cũ và những lần gặp gỡ giữa các thế hệ. Những mùa xuân rồi sẽ tiếp tục đi qua. Thời gian có thể làm phai màu những tấm bằng khen, những kỷ vật của năm tháng chiến tranh. Nhưng lòng biết ơn đối với những người đã cống hiến cho Tổ quốc thì không được phép phai nhạt.
Là một giáo viên, tôi luôn mong rằng học sinh của mình không chỉ học lịch sử để làm bài kiểm tra mà còn biết trân trọng những giá trị mà lịch sử để lại. Bởi phía sau mỗi tấm huân chương, mỗi danh hiệu hay mỗi kỷ vật là một cuộc đời, một sự hy sinh và một phần ký ức của dân tộc. Đối với tôi, ông Đặng Quốc Bảo và tấm Huân chương Kháng chiến hạng Ba mà gia đình ông lưu giữ chính là một phần ký ức như thế. Một ký ức giản dị nhưng đủ để nhắc nhở bản thân tôi và các thế hệ học sinh về trách nhiệm sống tốt hơn, học tập tốt hơn và cống hiến nhiều hơn cho quê hương, đất nước.
