NHỮNG NĂM THÁNG ÂM THẦM GIỮ LỬA – LỘC NINH SAU 1957
Sau trận đánh sân bay Bến Củi ngày 01 tháng 5 năm 1957, khi lực lượng cách mạng tại Lộc Ninh – Bến Củi đã chứng minh được khả năng tổ chức những đòn tiến công táo bạo ngay vào những mục tiêu được bảo vệ chặt chẽ, đối phương bắt đầu thay đổi cách nhìn về vùng đất này, không còn coi đây là một khu vực có thể kiểm soát dễ dàng mà đã xác định là một địa bàn cần phải siết chặt bằng nhiều biện pháp, từ quân sự đến hành chính, nhằm ngăn chặn sự phát triển của phong trào cách mạng ngay từ cơ sở.
Trong những năm sau đó, đặc biệt là giai đoạn cuối thập niên 1950 đến đầu những năm 1960, chiến tranh tại miền Nam không còn diễn ra theo hình thức đối đầu trực diện như trước mà chuyển dần sang một trạng thái phức tạp hơn, khi đối phương tăng cường hệ thống đồn bốt, tổ chức kiểm soát chặt chẽ khu vực nông thôn, thực hiện các biện pháp gom dân, lập ấp chiến lược, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động truy quét nhằm triệt phá cơ sở cách mạng, khiến cho việc duy trì phong trào tại những vùng như Lộc Ninh trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Trong hoàn cảnh đó, lực lượng cách mạng không thể tiếp tục hoạt động theo cách cũ mà buộc phải thích nghi, chuyển từ những hoạt động công khai sang bí mật, từ những trận đánh rõ ràng sang những hình thức đấu tranh linh hoạt hơn, vừa giữ được lực lượng, vừa duy trì được cơ sở, và quan trọng nhất là giữ được niềm tin của nhân dân trong điều kiện bị kiểm soát gắt gao.
Những năm tháng này không có nhiều trận đánh lớn được ghi lại, không có những chiến công vang dội như giai đoạn trước hay sau đó, nhưng lại là thời kỳ vô cùng quan trọng, bởi đây là lúc mà phong trào phải tồn tại trong điều kiện khó khăn nhất, khi mỗi cán bộ, mỗi cơ sở đều có thể bị lộ bất cứ lúc nào, khi việc liên lạc trở nên nguy hiểm, khi việc nuôi giấu cán bộ có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho cả gia đình và cộng đồng.
Trong hoàn cảnh đó, vai trò của người dân trở nên đặc biệt quan trọng, bởi chính họ là những người giữ cho phong trào không bị dập tắt, khi vẫn âm thầm nuôi giấu cán bộ, cung cấp thông tin, bảo vệ các điểm liên lạc, tạo nên một mạng lưới hỗ trợ mà dù đối phương có tăng cường kiểm soát đến đâu cũng không thể triệt phá hoàn toàn, bởi đó không chỉ là một hệ thống tổ chức mà còn là một mối quan hệ gắn bó giữa cách mạng và nhân dân.
Song song với đó, lực lượng cách mạng tại địa phương vẫn tiếp tục được củng cố, từng bước xây dựng lại lực lượng vũ trang, đào tạo cán bộ, duy trì các hoạt động liên lạc, giữ vững các tuyến đường mòn trong rừng, chuẩn bị cho một giai đoạn mới khi điều kiện cho phép, bởi dù phải tạm thời lắng xuống, nhưng ngọn lửa cách mạng chưa bao giờ tắt.
Chính trong những năm tháng âm thầm đó, những con người từng tham gia từ những ngày đầu kháng chiến tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, truyền lại kinh nghiệm, giữ vững tinh thần, giúp cho thế hệ sau có thể tiếp nối, để khi thời cơ đến, phong trào có thể nhanh chóng phục hồi và phát triển mạnh mẽ hơn.
Đến giữa những năm 1960, khi tình hình chiến trường miền Nam có những thay đổi lớn, với sự tham gia trực tiếp của quân đội Mỹ và việc mở rộng các cuộc hành quân quy mô lớn, những gì đã được giữ gìn trong suốt giai đoạn khó khăn trước đó bắt đầu phát huy tác dụng, khi lực lượng cách mạng tại Lộc Ninh không còn ở thế bị động mà đã sẵn sàng bước vào một giai đoạn chiến đấu mới, với thế trận được chuẩn bị từ trước, với kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm và với một nền tảng lòng dân vững chắc.
Nếu nhìn lại toàn bộ giai đoạn sau năm 1957 đến trước năm 1966, có thể thấy rằng đây không phải là thời kỳ của những chiến công lớn, mà là thời kỳ của sự bền bỉ, của sự kiên trì và của ý chí không khuất phục, bởi chính nhờ những năm tháng tưởng như lặng lẽ ấy mà Lộc Ninh có thể giữ vững phong trào, bảo toàn lực lượng và chuẩn bị cho những bước phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn sau, đặc biệt là việc đứng vững trước các cuộc hành quân lớn và tham gia vào những chiến dịch mang tính bước ngoặt của cuộc kháng chiến.
