Những năm tháng cuối đời thanh bạch và tận tụy của nhà thơ Bùi Hữu Nghĩa tại quê nhà

Những năm tháng cuối đời, sau bao thăng trầm và biến cố nơi quan trường lẫn chốn lao tù, Bùi Hữu Nghĩa trở về quê hương miền Tây Nam Bộ trong cảnh thanh bần nhưng giữ trọn vẹn khí tiết của một bậc nho sĩ. Rời xa những chốn quan xá áp lực, ông chọn cách sống lặng lẽ giữa xóm làng mộc mạc, hòa mình vào đời sống bình dị của người nông dân Nam Bộ.

Thời gian này, sức khỏe của ông đã suy giảm nhiều sau quãng thời gian dài chịu đựng hoàn cảnh khắc nghiệt và tuổi già sức yếu. Tuy nhiên, ngọn lửa đam mê học vấn và lòng yêu nước thương dân trong ông chưa từng tắt lụi. Ông biến ngôi nhà nhỏ của mình thành nơi tụ họp của những trí thức yêu nước, những học trò nghèo hiếu học trong vùng.

Tại đây, Bùi Hữu Nghĩa mở lớp dạy học, truyền thụ kiến thức Nho học, đạo lý làm người và lòng yêu nước cho thế hệ trẻ. Ông không màng danh lợi, xem việc giáo dục thanh thiếu niên là sứ mệnh quan trọng nhất trong chặng cuối cuộc đời. Những bài học của ông luôn thấm đượm tinh thần nhân nghĩa, sự ngay thẳng và lòng tự tôn dân tộc.

Bên cạnh việc dạy học, ông dành phần lớn thời gian để sáng tác thơ văn. Những vần thơ của ông trong giai đoạn này mang đậm nỗi hoài niệm về thời trai trẻ dấn thân, sự trăn trở trước vận mệnh của đất nước và tình cảm sâu nặng với quê hương. Thơ văn ông là tiếng nói phản kháng tinh tế trước sự bất công, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Nam Bộ.

Sự hiện diện của ông tại địa phương được nhân dân vô cùng kính trọng và yêu mến. Người dân trong vùng thường xuyên đến thăm hỏi, xin chữ hoặc nhờ ông phân xử những mâu thuẫn trong làng xã bởi sự công minh và uy tín lớn lao của ông. Đối với họ, Bùi Hữu Nghĩa không chỉ là một nhà thơ tài danh mà còn là chỗ dựa tinh thần vững chắc.

Dù sống trong hoàn cảnh thiếu thốn vật chất, ông vẫn giữ vững phong thái thanh cao của một nhà nho chân chính. Ông từ chối mọi sự giúp đỡ mang tính vụ lợi, sống bằng chính sức lao động và sự kính trọng của học trò, chòm xóm. Cuộc đời ông là biểu tượng sáng ngời cho nhân cách thanh bạch.

Khi qua đời, sự ra đi của Bùi Hữu Nghĩa để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nhân dân Nam Bộ. Những năm tháng cuối đời dẫu nhiều gập ghềnh nhưng đã khắc họa trọn vẹn hình ảnh một nhân cách lớn, sống trọn nghĩa vẹn tình với quê hương và đất nước.