Những năm tháng học tập và công tác tại Miền Bắc xã hội chủ nghĩa

Trong những năm tháng miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội (1955–1963), Anh hùng Núp sinh sống và công tác tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Từ một người dân tộc thiểu số vốn không biết chữ, chữ viết còn xa lạ, ông đã thể hiện ý chí phi thường trong việc học tập văn hóa.

Thực hiện lời dặn của Bác Hồ, Núp kiên trì ngồi vào bàn học, miệt mài học từ những chữ cái đầu tiên, rồi nâng cao trình độ tiểu học, trung học. Ông tích cực tham gia các khóa đào tạo lý luận chính trị, quản lý quân sự tại các trường Đảng và trường Quân chính. Dù tuổi đã cao và việc học chữ gặp nhiều khó khăn, nhưng với tinh thần "đánh Pháp được thì học chữ cũng được", ông đã nhanh chóng đọc thông viết thạo.

Trong thời gian này, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng như: Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa II và khóa III, Phó Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Trung ương. Trên các cương vị này, ông luôn đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết về chính sách dân tộc, chăm lo cho đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số và lực lượng vũ trang.