Những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Võ Văn Kiệt trưởng thành qua thực tiễn lãnh đạo phong trào cách mạng ở Nam Bộ.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nam Bộ trở thành một trong những chiến trường quan trọng. Võ Văn Kiệt tiếp tục hoạt động tại khu vực này, tham gia xây dựng lực lượng, tổ chức phong trào và vận động nhân dân.
Chiến tranh đặt người cán bộ cách mạng trước những thử thách rất lớn. Nhiều địa bàn bị địch kiểm soát, giao thông liên lạc khó khăn, cơ sở có thể bị phá bất cứ lúc nào. Trong hoàn cảnh đó, việc giữ vững tổ chức và niềm tin của nhân dân là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.
Võ Văn Kiệt trưởng thành qua chính những công việc ấy. Ông hiểu rằng lực lượng cách mạng muốn tồn tại phải dựa vào dân. Người cán bộ không thể tách khỏi nhân dân mà phải sống cùng nhân dân, hiểu tình hình và biết chia sẻ khó khăn với quần chúng.
Trong những năm kháng chiến, ông tham gia nhiều nhiệm vụ khác nhau và từng bước được tổ chức giao những trọng trách lớn hơn. Những kinh nghiệm về công tác tổ chức, xây dựng cơ sở và lãnh đạo phong trào được tích lũy qua từng giai đoạn.
Điều kiện chiến tranh cũng rèn luyện ở Võ Văn Kiệt khả năng quyết đoán. Trong nhiều trường hợp, người cán bộ không có đủ thời gian để chờ đợi những điều kiện hoàn hảo. Họ phải đánh giá tình hình, cân nhắc các khả năng và đưa ra quyết định phù hợp. Đây là một phẩm chất sau này thường được nhắc đến khi nói về phong cách lãnh đạo của ông.
Kháng chiến chống Pháp kết thúc với thắng lợi của quân và dân Việt Nam, đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Hiệp định Genève được ký kết, đất nước bước vào một giai đoạn mới. Nhưng đối với Võ Văn Kiệt, cuộc đấu tranh vẫn chưa kết thúc. Ông tiếp tục ở lại miền Nam, bước vào một thời kỳ hoạt động mới trong điều kiện đất nước tạm thời bị chia cắt.
Những năm tháng kháng chiến chống Pháp là một trường học lớn đối với Võ Văn Kiệt. Qua chiến tranh, ông hiểu sâu sắc hơn sức mạnh của nhân dân, vai trò của tổ chức và tầm quan trọng của việc bám sát thực tế. Những kinh nghiệm đó tiếp tục theo ông trong suốt chặng đường hoạt động cách mạng sau này.
