NHỮNG NĂM THÁNG NGUYỄN ÁI QUỐC ĐI QUA NHIỀU QUỐC GIA

Nếu ngày 5/6/1911 là điểm bắt đầu, thì những năm tháng sau đó chính là quãng thời gian Nguyễn Tất Thành đi tìm câu trả lời cho con đường cứu nước. Đó không phải một chuyến du lịch vòng quanh thế giới. Đó là hành trình của một người thanh niên vừa lao động để tồn tại, vừa quan sát, học hỏi và từng bước hình thành một cách nhìn mới về dân tộc, về thuộc địa và về con đường giải phóng.

Từ một người thanh niên rời Bến Nhà Rồng, Nguyễn Tất Thành dần trở thành Nguyễn Ái Quốc trên trường quốc tế.

Sau khi con tàu rời Sài Gòn năm 1911, Nguyễn Tất Thành bắt đầu đặt chân đến nhiều vùng đất khác nhau. Hành trình của ông trải rộng qua châu Phi, châu Mỹ và châu Âu, đưa ông tiếp xúc với những xã hội rất khác Việt Nam.

Điều đáng chú ý là ông không chỉ quan sát từ bên ngoài.

Ông sống giữa những người lao động.

Ông làm nhiều công việc khác nhau để kiếm sống.

Có lúc làm phụ bếp.

Có lúc làm công việc lao động chân tay.

Có thời gian sống tại những thành phố lớn.

Những trải nghiệm ấy khiến ông nhìn thấy một thế giới rất khác với những gì một thanh niên Việt Nam đầu thế kỷ XX có thể biết được nếu chỉ ở trong nước.

Ở mỗi nơi ông đi qua, ông đều quan sát.

Một thành phố giàu có có thể khiến người ta ấn tượng bởi những công trình lớn, những con đường rộng và nền công nghiệp phát triển.

Nhưng Nguyễn Tất Thành lại chú ý đến những người đứng phía sau sự giàu có ấy.

Ai đang làm việc trong những nhà máy?

Ai đang xây dựng những thành phố đó?

Họ sống như thế nào?

Tại sao có những người sở hữu rất nhiều của cải trong khi những người lao động lại phải làm việc cực nhọc?

Những câu hỏi ấy dần xuất hiện trong suy nghĩ của ông.

Và càng đi nhiều, ông càng nhận thấy một điều:

Sự bất công không chỉ tồn tại ở Việt Nam.

Ở nhiều quốc gia mà ông đi qua, những người lao động cũng phải chịu cuộc sống khó khăn.

Đặc biệt, tại các nước thuộc địa, người dân bản địa phải chịu sự thống trị của các cường quốc.

Điều đó giúp Nguyễn Tất Thành nhìn vấn đề Việt Nam trong một phạm vi rộng hơn.

Việt Nam không phải trường hợp duy nhất.

Có rất nhiều dân tộc khác cũng đang tìm cách thoát khỏi chế độ thuộc địa.

Vì thế, câu hỏi về độc lập dân tộc cũng trở thành một vấn đề quốc tế.

Nhưng trong những năm đầu, Nguyễn Tất Thành vẫn chưa tìm thấy câu trả lời hoàn chỉnh.

Ông tiếp tục đi.

Tiếp tục làm việc.

Tiếp tục đọc.

Tiếp tục quan sát.

Một trong những nơi có ý nghĩa đặc biệt đối với hành trình ấy là nước Pháp.

Đây chính là quốc gia đang cai trị Việt Nam.

Nếu muốn hiểu hệ thống thuộc địa, Nguyễn Tất Thành cần tận mắt nhìn thấy nước Pháp.

Và ông đã đến Pháp.

Tại đây, ông không chỉ nhìn thấy nước Pháp của những công trình tráng lệ.

Ông còn gặp những người lao động Pháp và những người dân đến từ các thuộc địa khác.

Đặc biệt, ông bắt đầu tham gia vào hoạt động chính trị của những người Việt Nam yêu nước tại Pháp.

Đến năm 1919, Nguyễn Tất Thành sử dụng tên Nguyễn Ái Quốc và thay mặt những người Việt Nam yêu nước tại Pháp gửi “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Versailles.

Bản yêu sách yêu cầu các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng cho người Việt Nam.

Đây là một bước ngoặt.

Người thanh niên từng làm phụ bếp trên tàu giờ đây đã xuất hiện trước dư luận quốc tế với tư cách một người đấu tranh cho quyền lợi của dân tộc Việt Nam.

Nhưng Nguyễn Ái Quốc vẫn chưa dừng lại.

Ông tiếp tục nghiên cứu các tư tưởng chính trị khác nhau.

Ông tìm đọc nhiều tài liệu.

Ông tìm hiểu các cuộc cách mạng và phong trào giải phóng trên thế giới.

Và rồi đến năm 1920, một bước ngoặt quan trọng xảy ra.

Nguyễn Ái Quốc đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của Vladimir Ilyich Lenin.

Từ những nội dung ấy, ông tìm thấy điều mà mình đã tìm kiếm trong nhiều năm: một cách tiếp cận gắn vấn đề giải phóng dân tộc thuộc địa với phong trào cách mạng của giai cấp công nhân và phong trào cộng sản quốc tế.

Nguyễn Ái Quốc sau này kể lại cảm xúc của mình khi đọc Luận cương bằng một hình ảnh rất nổi tiếng: ông cảm thấy như tìm thấy con đường giải phóng cho dân tộc mình.

Đây chính là điểm quan trọng.

Chuyến đi năm 1911 không có một đích đến được xác định sẵn.

Nguyễn Tất Thành không rời Việt Nam và ngay lập tức trở thành một nhà cách mạng theo một học thuyết hoàn chỉnh.

Ông đi.

Ông quan sát.

Ông đặt câu hỏi.

Ông thử tìm hiểu nhiều con đường.

Và qua nhiều năm, những trải nghiệm ấy đưa ông đến một lựa chọn chính trị.

Từ đây, Nguyễn Ái Quốc bắt đầu hoạt động ngày càng tích cực trong phong trào cộng sản và phong trào giải phóng dân tộc.

Ông tham gia Đảng Xã hội Pháp, sau đó trở thành một trong những người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp năm 1920.

Từ một người thanh niên rời Việt Nam năm 1911, đến thời điểm này, Nguyễn Ái Quốc đã có một vị trí khác hẳn.

Ông không còn chỉ là một người đi tìm đường.

Ông đã bắt đầu tham gia vào một phong trào quốc tế để tìm cách đưa con đường ấy về với Việt Nam.

Nhưng hành trình vẫn còn rất dài.

Nguyễn Ái Quốc tiếp tục hoạt động tại Pháp, Liên Xô, Trung Quốc và nhiều nơi khác.

Ông viết báo.

Viết sách.

Tổ chức hoạt động.

Đào tạo thanh niên Việt Nam.

Truyền bá những tư tưởng cách mạng.

Và cuối cùng, những hoạt động đó góp phần dẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930.

Nhìn lại toàn bộ hành trình, có một điều rất đáng suy nghĩ.

Nguyễn Ái Quốc không chỉ đi qua các quốc gia.

Ông đi qua những giai đoạn khác nhau của chính tư duy mình.

Năm 1911, ông là một thanh niên Việt Nam đang đi tìm đường.

Năm 1919, ông xuất hiện trước dư luận quốc tế với tư cách người đấu tranh cho quyền lợi của nhân dân Việt Nam.

Năm 1920, ông xác định con đường cách mạng của mình.

Sau đó, ông trở thành một nhà hoạt động quốc tế và từng bước chuẩn bị những điều kiện cho cách mạng Việt Nam.

Vì vậy, khi nói “Nguyễn Ái Quốc đã đi qua nhiều quốc gia”, điều quan trọng không nằm ở việc ông đã đặt chân đến bao nhiêu nơi.

Mà nằm ở những gì ông đã nhìn thấy và học được trên hành trình ấy.

Mỗi quốc gia là một bài học.

Mỗi công việc là một trải nghiệm.

Mỗi cuộc gặp gỡ là một cơ hội để ông hiểu thêm về thế giới.

Và cuối cùng, tất cả những điều ấy được đưa trở lại một câu hỏi duy nhất:

Làm thế nào để Việt Nam giành được độc lập?

Từ một con tàu rời Bến Nhà Rồng năm 1911, Nguyễn Tất Thành đã bắt đầu một hành trình kéo dài nhiều năm.

Ông đi qua những đại dương.

Đi qua nhiều quốc gia.

Đi qua nhiều hệ tư tưởng.

Và quan trọng nhất, ông đi qua chính quá trình tìm kiếm của bản thân.

Để rồi từ Nguyễn Tất Thành, ông trở thành Nguyễn Ái Quốc, và sau này trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Một chuyến đi bắt đầu từ một người thanh niên. Nhưng những điều người thanh niên ấy nhìn thấy trên đường đi đã góp phần thay đổi hướng đi của cả một dân tộc.