Những nén hương lòng
TT - LTS: Tòa soạn báo Tuổi Trẻ vừa nhận được bức thư của bà Doãn Ngọc Trâm, thân mẫu anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, vào đúng dịp kỷ niệm Ngày thương binh - liệt sĩ 27-7. Bà đã gửi tới bạn đọc cả nước những câu chuyện bây giờ mới kể với “lời cảm tạ sâu sắc đến những tấm lòng dành cho Thùy Trâm và cho cả thế hệ chống Mỹ nói chung”.
Phóng to
Cán bộ và sinh viên Trường ĐH Y khoa Hà Nội viếng mộ chị Trâm - Ảnh tư liệu gia đình
TT - LTS: Tòa soạn báo Tuổi Trẻ vừa nhận được bức thư của bà Doãn Ngọc Trâm, thân mẫu anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, vào đúng dịp kỷ niệm Ngày thương binh - liệt sĩ 27-7. Bà đã gửi tới bạn đọc cả nước những câu chuyện bây giờ mới kể với “lời cảm tạ sâu sắc đến những tấm lòng dành cho Thùy Trâm và cho cả thế hệ chống Mỹ nói chung”.
Tuổi Trẻ xin được trích đăng bức thư này.
Phóng to
Một người dân tình cờ gặp bà Doãn Ngọc Trâm tại nghĩa trang liệt sĩ Từ Liêm - Ảnh tư liệu gia đình
Ngày 17-7-2005, báo Tuổi Trẻ TP.HCM khởi đăng loạt bài “Có một người con gái tuổi hai mươi” viết về con gái tôi, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm.
Từ đó đến nay đã một năm tròn, cả đất nước như bừng lên trong một luồng cảm xúc mạnh mẽ, sâu xa về lòng yêu nước và sự trăn trở trước trách nhiệm của mỗi con người trước vận mệnh của Tổ quốc.
Là người trong cuộc, cũng là người ngày ngày nhận được bao thư từ, điện thoại thăm hỏi, động viên, chia sẻ và tâm sự của bạn đọc gần xa trong và ngoài nước, tôi xin gửi lời cảm tạ sâu sắc đến những tấm lòng dành cho Thùy Trâm nói riêng và cho cả một thế hệ chống Mỹ nói chung. Nhân đây tôi cũng muốn kể lại một vài mẩu chuyện - trong số rất nhiều chuyện cảm động tôi được nghe và được nhận.
Ngày giỗ đầu sau 35 năm
Năm 1970 các bạn chiến đấu từ Đức Phổ ra báo tin Thùy Trâm hi sinh ngày 22 tháng 7 năm 1970, tức 20 tháng 6 âm lịch. Kể từ đó, hằng năm gia đình tôi làm giỗ Thùy Trâm vào ngày 20 tháng 6 âm lịch, mặc dù giấy báo tử (mãi ba năm sau, tức năm 1973 gia đình mới nhận được giấy báo tử) ghi ngày hi sinh là 22 tháng 6 năm 1970. Đã quá quen với hoàn cảnh chiến tranh, chúng tôi cứ nghĩ đây là một lầm lẫn về mặt giấy tờ... Mãi đến khi cuốn nhật ký trở về cùng với trang cuối ghi ngày 20 tháng 6, những dòng chữ như linh cảm có cuộc sinh ly tử biệt, chúng tôi mới tìm lại tờ giấy báo tử và tin rằng không hề có chuyện lầm lẫn ở đây.
Rất tin ở những điều đã chứng kiến, Fred hồ nghi khi Kim Trâm viết cho anh trong email ngày … “Chắc anh không thể biết được, một tháng sau khi ghi dòng nhật ký cuối cùng chị Thùy đã hi sinh trong một chuyến đi công tác về đồng bằng, đó là ngày 22 tháng 7 năm 1970...”.
Fred lập luận rằng Thùy Trâm ghi nhật ký rất đều đặn, không thể để đứt quãng đến tận một tháng. Nhưng anh cũng chỉ nhớ thời gian nhận được cuốn nhật ký đựng trong chiếc xắc cốt Thùy Trâm đeo bên người khi hi sinh là vào cuối tháng 6-1970.
Không thể yên tâm về một chi tiết quan trọng như vậy, anh nhờ Rob lục tìm trong các tài liệu lưu trữ của quân đội Mỹ và cuối cùng tìm được tờ báo cáo của đơn vị quân Mỹ đã phục kích và sát hại Thùy Trâm. Trong báo cáo ghi rõ “17:20, 22-6-1970, tại tọa độ 760 308, người bị bắn là nữ, 38 tuổi, một radio hiệu Sony cùng hóa đơn mua ở Sài Gòn, một sổ kế toán ghi chép số lượng gạo, một nhật ký ghi từ ngày 31 tháng 12 năm 1969 đến 20 tháng 6 năm 1970…”.
Về tuổi tác, có thể gian khổ làm Thùy Trâm trông già hơn, nhưng ngày tháng ghi trong cuốn nhật ký cũng như ngày tháng ghi trên báo cáo thì không thể sai. Theo phong tục, tôi bảo các con tra lại trong lịch thiên niên kỷ và biết được ngày Thùy Trâm hi sinh là ngày 19 tháng 5 năm Canh Tuất.
Vậy là lần đầu tiên sau 35 năm ngày mất, gia đình tôi mới làm giỗ Thùy Trâm được đúng ngày 19 tháng 5 âm lịch. Tấm bia trên mộ Thùy Trâm cũng đã được ghi thêm dòng chữ: “Anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, hi sinh ngày 22 tháng 6 năm 1970”.
Mãi mãi yêu thương
Cuốn nhật ký được phát hành, rồi loạt bài “Có một người con gái tuổi hai mươi” đăng trên báo Tuổi Trẻ dường như đã chạm được vào trái tim của bao người. Kể từ đó gia đình tôi nhận được không biết bao nhiêu lời sẻ chia, khâm phục và thương tiếc dành cho Thùy Trâm. Nấm mộ nhỏ, nơi Thùy Trâm yên nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ Từ Liêm ở Nhổn, không ngày nào không có hoa tươi.
Đến viếng Thùy Trâm có đủ mọi tầng lớp trong xã hội: từ các vị lãnh đạo cao cấp đến bác xe thồ, từ cụ già 85 tuổi đến em bé 6 tuổi, từ doanh nhân đến học sinh - sinh viên. Có cháu học sinh đến chào Thùy Trâm trước khi lên đường đi du học ở nước ngoài, có người từ Minh Hải đi du lịch xuyên Việt bỏ một phần tour để lên viếng Thùy Trâm.
Có lần tôi gặp một cựu chiến binh đang ngồi lặng trước mộ, anh chở một xe thồ su hào từ Hải Dương xuống Hà Nội từ 3 giờ sáng, bán hết rau anh đạp xe lên Nhổn viếng Thùy Trâm. Anh bảo anh là đồng đội của Thùy Trâm. Có những người cho biết đã lập bàn thờ Thùy Trâm tại nhà và hương khói, coi Thùy Trâm như người thân trong gia đình. Anh Dương Hồng Thanh ở Tiền Giang còn làm cả lễ giỗ chị tại quê hương.
Là một người mẹ, tôi vô cùng xúc động trước những tấm lòng thương yêu ấy...
Bà DOÃN NGỌC TRÂM (Mẹ anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm)
