Những Ngày Biên Giới Im Tiếng Pháo
Tôi là Nguyễn Văn Lập, sinh năm 1968.
Tôi nhập ngũ tháng 3 năm 1989, lên biên giới Hà Giang, và xuất ngũ tháng 11 năm 1991. Tôi đến khi tiếng pháo lớn đã thưa, và rời đi lúc đường biên bắt đầu bước sang một nhịp thở khác. Quãng đời lính của tôi vì thế không mang dáng dấp của những trận đánh dữ dội, mà là những ngày giữ yên trong sự cảnh giác âm thầm.
Hà Giang năm tôi lên đơn vị vẫn còn nguyên dấu tích của một thời căng thẳng. Công sự cũ nằm im trên sườn núi, đường hào lẫn trong cỏ dại. Nhiệm vụ của chúng tôi là canh gác, tuần tra, bảo vệ mốc giới, giữ cho mọi việc không trượt khỏi quỹ đạo mong manh của hòa bình. Công việc đều đặn đến mức tưởng như lặp lại, nhưng chỉ cần một đêm lơ là là đủ để xảy ra chuyện.
Cuộc sống ở chốt gác dạy tôi quen với những điều rất nhỏ: thay phiên ca trực đúng giờ, kiểm tra vũ khí trước khi trời tối, đi tuần trong sương dày đến mức tay trước mặt còn khó thấy. Mùa đông gió cắt, mùa mưa đường trơn; bữa cơm giản dị, giấc ngủ ngắn. Chúng tôi ít nói về “chiến công”, vì ở đây giữ được một đêm yên đã là thành tích.
Những năm 1989–1990, tình hình dần dịu. Không còn những tình huống căng như trước, nhưng kỷ luật thì không hề nới. Tôi học được cách xử lý bằng bình tĩnh: quan sát kỹ hơn, báo cáo đầy đủ hơn, phối hợp chặt chẽ hơn. Ở biên giới giai đoạn này, súng không phải lúc nào cũng là câu trả lời; đầu óc tỉnh táo mới là thứ cần giữ nhất.
Đến 1991, không khí thay đổi rõ rệt. Những chuyến tuần tra trở nên quen thuộc hơn, nhịp sinh hoạt ổn định hơn. Tôi bắt đầu nghĩ đến ngày trở về, nhưng vẫn làm đủ từng ca trực cho đến phút cuối. Bởi người lính biên giới hiểu rằng: điều mình giữ không phải là sự ồn ào, mà là sự liên tục.
Tháng 11 năm 1991, tôi xuất ngũ. Ngày rời Hà Giang, tôi nhìn lại những con đường mòn đã in dấu giày bao lần, những chốt gác đã quen mặt. Tôi trở về đời thường, mang theo thói quen đúng giờ, cẩn trọng và một bài học giản dị: bình yên không tự đến, nó được giữ bằng những ngày làm việc nghiêm ngặt và lặng lẽ.
Nếu hỏi tôi nhớ nhất điều gì của quãng 1989–1991, tôi sẽ nói: sự im lặng có trách nhiệm. Chính trong sự im lặng ấy, biên giới được giữ vững, và người lính như tôi hoàn thành phần việc của mình—không ồn ào, nhưng cần thiết.
