Những ngày "canh trời" trên đất bạn

-Năm 1962, chàng trai Hà Nội Nguyễn Đức Vượng tốt nghiệp lớp 10 (hệ 10 năm) và dự thi vào Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Đó là kỳ thi làm anh ân hận mãi, bởi tuy đạt điểm cao 3 môn khối A nhưng lại không đủ điểm trung bình môn Chính trị. Sau đó, anh trở thành giáo sinh hệ 10+1 đầu tiên ở miền Bắc. Tốt nghiệp Trung cấp Sư phạm, Nguyễn Đức Vượng lại xung phong nhập ngũ, cho dù nhà trường có kế hoạch giữ anh ở lại làm giáo viên…

Trở thành lính cao xạ của Trung đoàn Phòng không 284 (Quân chủng Phòng không-Không quân), Nguyễn Đức Vượng đã cùng đồng đội dọc ngang trên chiến trường Khu 4 và trải qua 3 mùa khô ở chiến trường Lào. Những trang nhật ký dưới đây được viết trong mùa khô thứ hai (từ 10-1969 đến 4-1970), khi anh công tác tại Tiểu đoàn 15 - Trung đoàn 284.

Đón tuổi 27 trong tiếng OV10

10-10-1969: 11 giờ 30 mình nhận được lệnh về nước đón Đại đội 11 sang. Đường xa 40 cây số, nhiều đồi dốc và nhiều trọng điểm địch hay đánh. Mình cùng Sú chỉ kịp mang theo vũ khí và bi đông nước. Vừa bắt đầu đi thì máy bay địch hoạt động, cả hai bảo nhau phải nhanh chóng vượt qua Ngã ba Trại tù, ngã ba Lằng Khằng (huyện Lằng Khằng, tỉnh Khăm Muộn, Lào – PV) trước 13 giờ vì thời điểm ấy chúng hay đánh mạnh. Cả hai đi như bay, chân không bén đất, mồ hôi ròng ròng. Đã vượt qua hai ngã ba đó rồi, Ba Na Phào đang hiện ra trước mắt. Bỗng hai tiếng nổ xé tai làm mình đứng sững lại. Bom từ trường rồi, gay đây! Mình động viên Sú rồi cả hai lại cắm cổ đi. Một cánh bom từ trường nằm ngay giữa đường, tóc gáy mình như muốn dựng ngược, vội rẽ đường tắt, cắm đầu lao qua… Dọc đường, gặp mấy cậu lính công binh, họ ngạc nhiên, bảo: “Các ông vừa qua bãi bom từ trường đấy, còn 54 quả chưa nổ đâu”. Thật hút chết!

21-10: Dạo này chúng đánh cửa khẩu ghê quá, suốt từ chập tối đến 2, 3 giờ sáng. Đầu mùa mà chúng đã “tương” những loại hóc búa nhất, cuối mùa không hiểu chúng còn giở những loại gì ra nữa… Mấy đêm nghe đài những bài về Bác Hồ, về Hà Nội-Huế-Sài Gòn… những lời ca, điệu nhạc vang lên trong hang đá giữa tiếng máy bay và bom đạn thật dịu dàng, tươi mát quá. Đôi khi tiếng OV10 cứ như tiếng vi-ô-lông đệm trong bài hát, nghĩ cũng buồn cười thật.

4-11: Sáng nay, mình phải vất vả luồn rừng, rúc bụi gai cào xước chân tay tìm được hai trận địa. Khu ngã ba bị bọn chúng đánh trụi đi ghê quá. Về tác chiến mùa này quả thật gặp rất nhiều khó khăn, đơn vị phải rải trên tuyến đường quá rộng, nhưng khu trận địa lại quá ít. Chỉ tiêu bắn rơi 12 chiếc, mình lo rằng khó đạt được vì ngay đầu mùa khô quân số đã thiếu, Đại đội 10 chỉ đủ đánh 3 khẩu, Đại đội 11 thì đã ốm mất 6 người, cuối mùa khô quân số chắc sẽ còn vắng nữa.

11-11: Mình đón sinh nhật ở trận địa Đại đội 12 trên trục đường 12. Sáng qua mình bắt đầu cuốc bộ xuống đây, ngực còn tức vì bom B52 đánh đúng đêm chủ nhật. Bây giờ đang có OV10 và F4 bay lượn cầm canh, khác nào nhạc nền trong ngày kỷ niệm sinh nhật. Thế là năm nay mình vừa bước sang tuổi 27 và đón sinh nhật trên đất Lào đầy bom đạn. Mình đón tuổi 27 trong những ngày gay go, ác liệt của cuộc chiến tranh. Biết bao thử thách mới đang đợi chờ, và mình tin rằng sẽ vượt qua được. Không biết khi nào mình mới được đón sinh nhật tại quê hương nhỉ? Mà chính mình cũng đang góp phần làm cho ngày ấy gần lại đấy thôi…

Ba lần bị thương với 30 mảnh đạn

21-11: Chiều ngày 19, mình bị một mảnh bom bi vào chân. Đây là lần thứ hai bị bom bi, không phải bi vướng, cũng không phải bi thường mà là bi khoan. Hầm mình đứng bị hai quả, một quả tọt xuống bậc dưới cùng, một quả vào nóc hầm gặp lớp gỗ thì đứng lại. Anh em trẻ đánh rất khá, tuy hai cậu bị thương, một pháo hỏng. Lúc bắn cháy một chiếc, bọn địch mới chấm dứt đợt đánh phá.

Hôm qua là ngày Quốc tế các nhà giáo, mình chợt nhớ tới nghề giáo của mình. Giá ở nhà thì mình thành “lão làng” rồi. Gửi lời chúc tới các thầy, cô và những người bạn cùng học dưới mái Trường Trung học Sư phạm Hà Nội, tôi luôn nhớ tới các bạn, vì đang bận đánh Mỹ nên đành tạm rời bục giảng, biết đâu sau này sẽ có dịp trở lại…

7-12: Mình xuống làm Đại đội trưởng Đại đội 10 được vài hôm và chiều qua đã chỉ huy đơn vị bắn AD5. Lúc cơ động tối qua, mình lại “xơi” ngay phải quả bom vướng. Thế là lần thứ hai bị bom vướng, lần này bị nặng hơn, tổng cộng hơn 30 mảnh to, nhỏ ở đùi, chân, tay và mặt.

Ngày 12-1-1970, Nguyễn Đức Vượng chuyển từ Đại đội 10 sang làm Đại đội trưởng Đại đội 12 với nhiệm vụ trấn giữ đường 12A, một địa hình khó khăn, hiểm trở hơn đơn vị cũ.

29-1-1970: Còn 3 tháng nữa là hết mùa khô. Những tháng cuối cùng sẽ còn nhiều gian khổ, nhất là ở khu cửa khẩu này địch sẽ tìm đủ mọi cách để phá ta. Mọi vấn đề ở đây đều khó khăn phức tạp, việc đào trận địa cũng vô cùng gay go, 10 ngày mới mở xong một trận địa và may lắm mới xong một hầm ngủ ở trận địa thứ hai. Nhớ lại năm 1967 mình xem báo có bài “Đường gai góc nở nhiều hoa thắm” nói về Tiểu đoàn 1 chiến đấu ở Lào, thấy lạ vô cùng, bây giờ thì mới thấy việc ấy là bình thường.

16-2: Đêm qua thằng AD5 “thụi” một quả bom cháy vào trận địa sau khi mình đã cho bắn 94 viên. Kể ra thằng ấy cũng tinh, bắn dứt một điểm xạ, nó liền quay lại phản ứng ngay, sau đó còn tống tiếp một loạt bi phóng nữa. Dập cháy thật vất vả, gió to nên sáng nay mới dập hoàn toàn.

23-2: Vì trận địa sát đường nên quân địch đánh xăm rất dễ vào. Hôm nay chúng xăm có tổ chức kết hợp cả xăm hỏa lực nữa. Loạt bom đầu đã gần trận địa, loạt thứ hai mình định cho bắn cản thì chúng đã quăng bom bi, mình đành cho ẩn nấp, sau đó lại báo động, khi thấy máy bay vòng về hướng 14 mình thổi còi cho bắn ngay. Bắn được một loạt thì có tiếng bom bi, sau đó bom sát thương hất mình vào hầm, mũ sắt bay lúc nào không biết…

Bàng hoàng nhận tin bố mất

4-3: Tin đau thương bay đến thật xé lòng, bố mình đã mất ngày 18-2. Thật hay giả, chẳng lẽ đó lại là sự thực ư? Bức điện của em trai còn rành rành đây, thật không thể tưởng tượng được. Ai ngờ ngày 23-9 lại là ngày cuối cùng mình gặp bố, và bút tích cuối cùng của người cha đáng kính là lá thư chúc Tết và quyển lịch năm 1970! Ngồi trực chỉ huy mà mình suy nghĩ miên man, biết bao hình ảnh về bố lại hiện lên trong óc. Tinh thần ham học tập, cầu tiến bộ là nét nổi bật trong cuộc sống của bố, từ một y tá bình thường, bố đã phấn đấu học tập, trở thành một bác sĩ có uy tín. Mình còn nhớ mãi hồi hai bố con cùng học chương trình lớp 10, mình thua xa về lòng kiên nhẫn và ham học của bố, có những bài khó mình đã chán, bỏ đi ngủ, nhưng bố vẫn miệt mài thâu đêm nghĩ bằng được. Mình nhớ mãi trong lá thư cuối cùng, bố có dặn: “Chỉ cần con thận trọng, tránh chủ quan, biết hy sinh khi cần thiết…”. Những lời vàng ngọc đó mình sẽ ghi lòng tạc dạ mãi.

19-3: Hôm nay nhận được thư nhà, nói tỉ mỉ về cái tang lớn của gia đình. Bố bị cúm hai tuần, có lần phải cấp cứu, tình hình đã tạm ổn nhưng lại bị co thắt tim đột ngột rồi mất vào 5 giờ 30 ngày 18-2 mà không kịp trăng trối điều gì… Mỗi lần nghĩ đến bố, càng buồn và nóng ruột, nhưng ở hoàn cảnh này thì biết làm sao được, phải ở lại vị trí chiến đấu, có về bây giờ cũng chỉ để động viên gia đình thôi…

7-4: Lâu lắm rồi mới xem phim, có lẽ gần 6 tháng. Xem phim cũng thấy đầu óc thoải mái, giúp mình tạm gác lại những căng thẳng ở chiến trường. Trung đoàn trưởng Thành cho biết trong những ngày đi họp ở Quân chủng đã vào nhà mình, gặp bà, mẹ và các em, gia đình có đề nghị cho mình về vào dịp cúng 49 hoặc 100 ngày của bố, khả năng tháng 5 mình sẽ được về.

9-4: Đêm nay chôn cất Lô Văn Quang xong thì đúng 2 giờ sáng. Ở nhà Cụm đánh thằng RF4 trinh sát, sau nó phản ứng tức thì, bom bi và bom phá trút xuống, một quả bi chậm rơi vào trong hầm nhưng không biết, Quang ngồi gần nhất nên bị trọng thương và hy sinh. Thế đấy, con người mất đi cũng thật đột ngột, giá mình ở nhà hôm ấy thì chẳng còn được viết tiếp những dòng chữ này…

Sau hơn 200 ngày trên đất bạn, Nguyễn Đức Vượng cùng đồng đội đã trở về nhận nhiệm vụ ở Quảng Bình, chờ mùa khô tới sẽ trở lại đất Lào. Ngày 20-5-1970, chàng lính trẻ Nguyễn Đức Vượng được về phép và gặp lại người thân trong căn nhà nhỏ giữa Thủ đô. Dòng cảm xúc trong anh lại tiếp tục trào dâng trên từng trang nhật ký: “12 giờ đêm qua mình về tới nhà. Cuộc đời kể cũng hay, mới ngày nào còn đang nín thở theo dõi OV10, nghe bom réo hoặc nhong nhong cơ động đường dài, thế mà bây giờ đã có mặt ở đây rồi”…