Những ngày chuẩn bị cho lễ Độc lập (2-9-1945)

Đồng chí Trường Chinh cùng một số đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng về trước. Ngày 21-8, các đồng chí tới Hà Nội. Thành ủy Hà Nội bố trí các đồng chí ở một gia đình cơ sở tại phố Hàng Ngang. Một trung đội quân giải phóng thuộc chi đội Quang Trung đang chiến đấu ở Thái Nguyên được lệnh quay gấp lại Tân Trào (thuộc huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang) để bảo vệ Bác Hồ về Hà Nội. Ngày 25-8-1945, Bác về tới Hà Nội. Tổ chức đón Bác vào ở một gia đình nông dân ở làng Gạ (Phú Gia, huyện Từ Liêm). Tình hình đang khẩn trương, các đồng chí Trung ương rất mừng khi được tin Bác đã về.

Các chiến sĩ quân giải phóng tiến về Thủ đô Hà Nội, tháng 8-1945. (Ảnh tư liệu)

Ngày 26-8, Các đồng chí Võ Nguyên Giáp, Trần Đăng Ninh đến làng Gạ, gặp Bác. Ít giờ sau, đồng chí Trường Chinh cũng từ nội thành ra. Các đồng chí báo cáo với Bác về tình hình khởi nghĩa ở Hà Nội và các tỉnh, về chủ trương của Ban Thường vụ Trung ương Đảng định tổ chức sớm lễ ra mắt của Chính phủ Lâm thời do Bác làm Chủ tịch (Chính phủ Lâm thời tức Ủy ban Giải phóng Dân tộc Việt Nam do Đại hội Quốc dân Tân Trào họp ngày 16-8 ở Tân Trào bầu ra). Buổi chiều, Bác vào nội thành. Bác ở tại tầng hai, nhà số 48 phố Hàng Ngang, Hà Nội.

Gác 2, ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, Hà Nội – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập. (Ảnh chụp di tích)

Tình hình trong nước, ngoài nước lúc đó hết sức khẩn trương. Cách mạng đã thành công ở hầu khắp các địa phương trong cả nước. Chính quyền nhân dân ở các địa phương đã ra đời, nhưng chính quyền cách mạng trung ương vẫn chưa được thành lập. Tại Hà Nội, những tốp lính đầu tiên của quân Tưởng đã xuất hiện trên đường phố. Ngay chiều tối 26-8, phiên họp đầu tiên của Ban Thường vụ Trung ương Đảng tại Hà Nội đã được tiến hành dưới sự chủ tọa của Bác. Thường vụ Trung ương đã quyết định mở rộng thành phần Chính phủ Lâm thời và sớm công bố danh sách Chính phủ Lâm thời, quyết định ra bản Tuyên ngôn độc lập và tổ chức một cuộc mít tinh lớn ở Hà Nội để chính phủ Lâm thời ra mắt nhân dân. Hội nghị Thường vụ Trung ương Đảng quyết định ngày ra mắt của Chính phủ Lâm thời cũng là ngày nước Việt Nam chính thức công bố quyền độc lập và thiết lập chính thể dân chủ cộng hòa.

Các thành viên Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tháng 9-1945(Ảnh tư liệu BTLSQG).

Ngày 27-8, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp các vị Bộ trưởng trong Chính phủ Lâm thời tại Bắc Bộ phủ. Ngày 28-8, danh sách các thành viên Chính phủ Lâm thời được công bố trên các báo tại Hà Nội. Cũng ngày hôm đó, phái đoàn đại diện của Chính phủ Trung ương gồm các đồng chí: Nguyễn Lương Bằng, Trần Huy Liệu và Cù Huy Cận, do đồng chí Trần Huy Liệu làm trưởng đoàn, đã vào đến Huế để tiếp nhận sự thoái vị của Bảo Đại, vị vua cuối cùng của vương triều phong kiến Việt Nam.

Công việc chuẩn bị cho ngày ra mắt của Chính phủ được tiến hành khẩn trương. Theo sự phân công của Ban Thường vụ, Chủ tịch Hồ Chí Minh thảo bản Tuyên ngôn Độc lập. Tại chiếc bàn ăn ở tầng hai nhà số 48 Hàng Ngang, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết văn kiện lịch sử quan trọng này với niềm sung sướng và tự hào vô hạn. Một buổi sáng cuối tháng Tám, bản Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh thảo, được Ban Thường vụ Trung ương thông qua.

Những ngày cuối tháng 8-1945, không khí Thủ đô Hà Nội sôi động, náo nức. Đoàn quân Việt Minh đi, chung lòng cứu quốc…những lời ca cách mạng vang lên hào hùng từ sớm tới khuya. Cờ sao mỗi lúc một nhiều hơn, đẹp hơn. Cờ bay đỏ nhà, đỏ phố. Hà Nội cùng cả nước náo nức chuẩn bị cho ngày lịch sử: ngày Độc lập của dân tộc./.