Những ngày cuối trên cương vị người lãnh đạo

Sau nhiều thập kỷ đi qua chiến tranh, đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội và trong hệ thống lãnh đạo của Đảng, đồng chí Chu Huy Mân bước vào những năm cuối của sự nghiệp trong sự kính trọng sâu sắc của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cả nước. Ở tuổi đã cao, mái tóc bạc gần hết, bước chân không còn nhanh như những năm tháng chiến trường, nhưng phong thái của ông vẫn toát lên sự cứng cỏi, điềm tĩnh và đầy trách nhiệm.

Những năm đầu thập niên 1990, dù sức khỏe đã giảm sút, Chu Huy Mân vẫn giữ thói quen làm việc rất nghiêm túc. Mỗi sáng, khi nhiều cán bộ trẻ còn đang chuẩn bị cho ngày làm việc mới, đèn trong phòng ông đã sáng. Trên bàn luôn là những chồng tài liệu, báo cáo, thư góp ý từ các đơn vị trong quân đội và các địa phương.

Người thư ký nhiều năm làm việc cùng ông kể rằng có hôm trời mùa đông miền Bắc rét buốt, ông vẫn dậy từ rất sớm, tự pha một ấm trà nóng rồi ngồi đọc từng báo cáo, gạch chân những chỗ cần trao đổi thêm.

Một buổi chiều, sau khi kết thúc cuộc họp kéo dài gần ba giờ, nhiều cán bộ trẻ nhìn thấy ông vẫn ngồi lại trong phòng làm việc. Một đồng chí thư ký bước vào, nhẹ nhàng nói: “Thưa bác, phần việc còn lại để chúng cháu xử lý tiếp, bác nên nghỉ ngơi.”

Chu Huy Mân ngẩng lên, đôi mắt vẫn sáng và tỉnh táo. Ông mỉm cười rồi nói: “Việc nước không thể làm bằng sự sốt ruột, càng không thể làm bằng sự dễ dãi.”

Người thư ký đứng lặng vài giây.

Câu nói ấy nghe đơn giản, nhưng chứa đựng cả một đời trải nghiệm.

Trong thời gian chuẩn bị chuyển giao công việc cho thế hệ cán bộ mới, Chu Huy Mân dành nhiều thời gian hơn để gặp gỡ, trò chuyện với lớp cán bộ trẻ. Ông không nói nhiều về chiến công, cũng không nhắc đến những chức vụ mình từng đảm nhận.

Điều ông nói nhiều nhất là đạo đức của người cán bộ.

Trong một buổi gặp tại đơn vị quân đội, một cán bộ trẻ hỏi ông: “Thưa bác, điều khó nhất khi làm người lãnh đạo là gì?”

Chu Huy Mân im lặng khá lâu.

Ông nhìn ra khoảng sân doanh trại đang đầy nắng rồi chậm rãi nói: “Khó nhất là khi có quyền mà vẫn giữ được mình như ngày chưa có quyền.”

Cả căn phòng im phăng phắc.

Ông tiếp tục kể về những người đồng đội cũ—những người từng sống chết cùng ông ở chiến trường nhưng chưa kịp thấy ngày hòa bình. Ông nói rằng mỗi lần đứng trước một quyết định quan trọng, ông luôn tự hỏi liệu những người đã ngã xuống có thể yên lòng nếu nhìn thấy cách mình sống hôm nay hay không.

Câu nói ấy khiến nhiều cán bộ trẻ xúc động.

Ngày ông chính thức rời cương vị lãnh đạo, không có lễ nghi phô trương, không có những lời chia tay dài dòng. Ông chỉ lặng lẽ sắp xếp lại bàn làm việc, xem lại những hồ sơ còn dang dở, ghi chú cẩn thận từng nội dung để bàn giao cho người kế nhiệm.

Khi bước ra khỏi căn phòng làm việc quen thuộc, một cán bộ trẻ xúc động hỏi: “Thưa bác, bác có thấy tiếc không?”

Chu Huy Mân dừng lại vài giây rồi mỉm cười: “Chức vụ rồi sẽ qua. Điều còn lại là mình đã sống ra sao.”

Câu trả lời giản dị ấy đã theo người cán bộ trẻ suốt nhiều năm.

Rời cương vị lãnh đạo, Chu Huy Mân không mang theo điều gì ngoài sự thanh thản của một người đã sống trọn với trách nhiệm.

Và đối với những người từng làm việc cùng ông, đó chính là phẩm chất lớn nhất của một người cán bộ cách mạng.