Những ngày đắp đường, rà bom

Trong cuộc đời mỗi người, có những đêm trôi qua rất nhanh nhưng ký ức về nó lại ở lại thật lâu. Với bà Lê Thị Khải, đêm trước ngày rời đơn vị Thanh niên xung phong là một đêm như thế. Không còn tiếng bom đạn, không còn những giờ phút khẩn trương trên tuyến đường, nhưng trong lòng người nữ thanh niên tuổi đôi mươi khi ấy lại đầy ắp những kỷ niệm về đồng đội, về những tháng ngày đã cùng nhau chia sẻ gian khổ và cả những mất mát không thể gọi thành tên.

Sinh năm 1945, bà Lê Thị Khải quê ở xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. Trở về quê hương sau chiến tranh, bà vẫn giữ sự nhiệt tình, trách nhiệm và tích cực tham gia các phong trào tại địa phương. Hiện bà là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Cựu TNXP xã Hoàng Diệu, Chi hội trưởng Chi hội TNXP thôn Bài Trượng.

Tuổi hai mươi gửi lại nơi tuyến lửa

Năm 1965, khi vừa tròn 20 tuổi, bà Khải lên đường tham gia lực lượng TNXP. Tuổi trẻ khi ấy không chỉ có những ước mơ về tương lai mà còn có một lời gọi lớn hơn từ quê hương, đất nước. Cũng như biết bao chàng trai, cô gái cùng thế hệ, bà rời mái nhà thân thuộc để đến nơi cuộc chiến đang diễn ra ác liệt.

Bà được biên chế vào đơn vị N81, thuộc Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ, cứu nước, làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông từ Nam Định đến Thanh Hóa, đặc biệt trên tuyến đường sắt nối liền hai địa phương.

Công việc của những người TNXP không có gì hào nhoáng. Đó là những ngày sửa đường, đắp nền, dọn vật cản, rà phá bom mìn sau những trận đánh. Có khi vừa hoàn thành một đoạn đường, bom lại dội xuống, công sức vừa bỏ ra lại bị phá hỏng. Nhưng họ không bỏ cuộc. Bom ngừng, họ lại làm; đường hỏng, họ lại sửa. Mỗi đoạn đường được nối lại là thêm một phần nhiệm vụ được hoàn thành.

Trong những ngày tháng ấy, bà Khải cũng từng đối mặt với hiểm nguy. Tháng 7/1965, trong một lần được cử đi lấy dụng cụ cho đơn vị, khi đến khu vực nửa cầu Đò Lèn, tỉnh Thanh Hóa, bà gặp một trận đánh. Một quả tên lửa bắn xuống đầu cầu, mảnh tên lửa văng trúng đầu khiến bà bị thương.

Đồng đội nhanh chóng đưa bà đến bệnh viện. Sau khi điều trị, bà lại trở về đơn vị. Vết thương lành theo thời gian, nhưng vết sẹo vẫn còn đó. Nó trở thành dấu tích nhỏ bé trên cơ thể nhưng mang theo cả một câu chuyện lớn về tuổi trẻ đã đi qua giữa những ngày bom đạn.

Đêm chia tay không thể nào quên

Tháng 12/1969, bà Khải hoàn thành nhiệm vụ và chuẩn bị rời đơn vị. Sau nhiều năm cùng nhau làm việc, cùng trải qua hiểm nguy, giờ đây mỗi người sẽ trở về một nơi, bắt đầu một cuộc sống khác.

Đêm trước ngày chia tay, có lẽ bà đã nghĩ rất nhiều về những người đồng đội của mình. Những gương mặt thân quen, những câu chuyện trong những ngày gian khổ, những người đã cùng bà vượt qua hiểm nguy và cả những người đã mãi mãi nằm lại.

Không biết từ bao giờ, những cảm xúc ấy đã trở thành những câu hát. Bà sáng tác bài chèo “Sáng mãi tên anh” như một lời gửi gắm đến đồng đội, đến những người đã hy sinh và những người đã dành tuổi trẻ cho đất nước.

Bài hát được cất lên trong khoảnh khắc chia tay khiến nhiều người xúc động. Có lẽ họ không chỉ nghe một bài hát, mà còn nghe thấy chính câu chuyện của cuộc đời mình. Trong từng câu hát có nỗi nhớ người đã khuất, có sự tiếc thương, có tình đồng chí và cả niềm tự hào về những năm tháng tuổi trẻ.

Rồi đêm ấy cũng qua. Những người TNXP lần lượt chia tay nhau, mang theo mỗi người một phần ký ức. Có người trở về quê, có người tiếp tục công tác, và có những người đồng đội đã không bao giờ có cơ hội trở về.

Sau khi xuất ngũ, bà Khải trở lại quê hương. Nhưng với bà, rời đơn vị không có nghĩa là rời xa đồng đội. Nhiều năm qua, bà tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu TNXP, tích cực với các hoạt động tại địa phương và góp phần kết nối những người từng cùng mình đi qua chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, cô gái tuổi đôi mươi năm nào giờ đã bước sang tuổi xế chiều. Thế nhưng, đêm chia tay năm ấy dường như vẫn còn đâu đó trong ký ức.

Bởi có những cuộc chia tay không làm người ta quên đi một chặng đường, mà ngược lại, khiến những kỷ niệm trở nên sâu đậm hơn. Và “Sáng mãi tên anh” cũng từ một đêm như thế mà ra đời – để tình đồng đội của một thế hệ từng gửi lại tuổi xuân nơi tuyến lửa được tiếp tục sống trong ký ức của những người ở lại và trong câu chuyện kể cho thế hệ hôm nay.